Коррупцияга фақат Ислом барҳам беради!
Коррупцияга фақат Ислом барҳам беради!
بسم الله الرحمن الرحيم
Президент Шавкат Мирзиёев 5 март куни Коррупцияга қарши курашиш миллий кенгаши йиғилишида иштирок этди. Йиғилишда у коррупцияга қарши кураш бўйича қатор ташаббусларни илгари сурди. Ушбу ташаббуслардан эътиборни тортганлари давлат хизматчилари даромадини декларациялашга оид қонун зарурати қайд этилиб, унинг лойиҳаси жамоатчилик муҳокамасига қўйилиши белгиланди. Мирзиёевга кўра, декларациялаш, ноқонуний бойлик орттиришга оид янги тартиблар киритилиши натижасида коррупция омиллари чекланади.
Озодликнинг 2025 йил 5 март кунги хабарига кўра, Мирзиёев Коррупцияга қарши курашиш бўйича миллий кенгаш йиғилишида айрим раҳбарларни ортиқча ҳашамат ва дабдабага берилгани учун танқид қилган, аммо бирон раҳбар номини тилга олмаган. “Бу борада айрим раҳбарлар ўзининг камтарона турмуш тарзи билан барчага намуна бўлиш ўрнига, бундай сохта қадриятлар асирига айланиб, ноқонуний даромад топишга интилаётгани ҳам бор гап”, деган у. Ижтимоий тармоқларда эса Мирзиёев оиласи аъзолари – куёвлари ва қизларининг ҳашаматли ҳаёти ўзбекистонликлар томонидан танқид қилиб келинади. Бу борада ўтган йил ёзида Озодлик суриштируви Шавкат Мирзиëевнинг кичик қизи, Ижтимоий ҳимоя агентлиги раҳбари ўринбосари Шаҳноза Мирзиëева ва унинг эри, Президент хавфсизлик хизмати раҳбарининг эндиликда собиқ ўринбосари Отабек Умаров Тошкентда қиймати ўнлаб миллион долларга баҳоланган ҳашаматли қаср қураётганини ўртага чиқарган. На Умаров ва на Мирзиёев администрацияси суриштирув хулосаларига изоҳ бермаган. Албатта, давлат хизматчилари даромадини декларациялашга оид қонун қабул қилинган тақдирда ҳам унинг президент, оиласи ва ҳукуматга яқинлардан иборат элитага ҳеч қандай таъсири бўлмайди. У асосан пастроқ лавозимдаги раҳбарларга нисбатан ишлаши мумкин. Ўшанда ҳам ўрни келганда, эҳтиёж бўлсагина ишлайди. Чунки воқелик шуни кўрсатмоқдаки, қонунлар фақат халққа келганда ишлаяпти, “тепа”дагилар учун эмас. Фаразан, бу қонун 100% ишлайди, десак ҳам, ҳаромдан ҳазар қилмайдиган бугунги бошлиқлар уни айланиб ўтиш йўлларини топишларига ҳеч бир шубҳа йўқ.
Ташаббуслардан яна бири, коррупцияни олдини олиш – давлат хизматига профессионал ва фидойи кадрларни танлаш ҳамда уларни “ҳалоллик вакцинаси” билан эмлашдан бошланиши айтилди. Шу боис ишга олишдаги тартиб ва ёндашувларни такомиллаштириш бўйича топшириқлар берилди. Шунингдек, фикри тоза, коррупцияга тоқатсиз янги авлодни тарбиялаш мақсадида таълим масканларида ҳалоллик ғояларини сингдириш, уларнинг ташаббусларини қўллаб-қувватлаш муҳимлиги кўрсатиб ўтилди.
Яқинда Ўзбекистонда ёшларни диний таълим олишига оид қонун қабул қилинган эди. “Бола ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида”ги қонунга киритилган қўшимчага кўра, ёшларга Исломий таълим бериш батамом тақиқланди. Ушбу қонун бузилган тақдирда, маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга киритилган қўшимчага кўра, БҲМнинг 5 бараваридан 10 бараваригача миқдорда жарима солишга сабаб бўлиши белгиланди. Шунингдек, мазкур ҳуқуқбузарлик маъмурий жазо чораси қўлланилганидан кейин бир йил давомида такрор содир этилса, БҲМнинг 10 бараваридан 15 бараваригача миқдорда жарима солишга ёки 15 суткагача муддатга маъмурий қамоққа олишга сабаб бўлади. Яъни ушбу қонун ёш авлодни Исломдан йироқ ҳолда улғайишига қаратилганига шубҳа йўқ. Бироқ ҳайрон қоларли жойи, Мирзиёев ҳукумати ёшларни Исломдан узоқлаштириш ишларини жадал олиб бораётган бир вақтда, уларнинг ҳалол бўлишларини ҳам истамоқда. Ҳолбуки, Исломсиз, Исломий тарбиясиз ҳалолликни рўёбга чиқариб бўлмайди-ку?! Бу ўзбек режимининг навбатдаги телба-тескари ишларидан бири, дейилса тўғри бўлади.
Ўзбекистонда коррупция кўламига келсак, бунга ортиқча далил келтиришга ҳожат йўқ. Одамлар бунга ҳар қадамда дуч келмоқдалар. Кунда-кунора қайсидир мансабдор ёки давлат хизматчиси ва ёки бошқаларнинг коррупцияга қўл ургани ҳақида хабарлар чиқиб турибди. Коррупция шу даражага етиб бордики, ҳатто пора миқдорининг 1 миллион доллар ва ундан ҳам каттароқ бўлиши оддий ҳолатга айланиб боряпти. Албатта, булар фақат оммага маълум бўлганлари холос, номаълумлари эса ақлбовар қилмас даражада эканлигига асло шубҳа йўқ.
Мирзиёев ҳукумати ушбу иллатнинг омилларини йўқотиш ҳақида гапираёган бўлса-да, амалда эса коррупциянинг оқибатларига қарши курашилаётганини кўряпмиз. Бу билан коррупцияни йўқ қилиб бўлмаслиги ойдек равшан. Яъни коррупцияга қўл урганни қамаш, ишдан олиш, қарши курашнинг янги-янги тизимларини йўлга қўйиш билан бу иллатни йўқ қилиб бўлмайди. Балки унинг илдизини аниқлаб, унга болта уриш зарур. Хўш, бу иллатнинг илдизи нима? Бу иллатнинг илдизи бугунги кунда татбиқ этилаётган капиталистик демократия тузумидир. Агар бу тузумнинг ўзи ҳақида чуқур фикрлайдиган бўлсак, унда коррупция ва бошқа жиноятларни келтириб чиқарувчи асосий учта омил борлигини кўрамиз. Биринчиси, ушбу тузумнинг нотўғрилиги. Унинг адолатсизлигини кўргандан кейин одамларда унга нисбатан ишонч бўлмаслиги табиий. Зеро, Аллоҳ таоло айтади:
وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكاً
– “Ким Менинг эслатмамдан юз ўгирса, бас, албатта, унинг учун танг-бахтсиз ҳаёт бўлур”. (Тоҳо:124)
Иккинчиси, бу тузумнинг ўзи коррупция ўчоғи ҳисобланади. Сабаби капиталистик демократия тузуми манфаатдорликка асосланган. Унинг татбиқи натижасида фуқародан тортиб амалдорларгача, қайси соҳада бўлмасин, одамлар фақат ўзининг шахсий манфаатини кўзлайдиган худбин кимсаларга, демакки, нафсларининг қулларига айланиб қоладилар. Нафснинг воқесини эса Аллоҳ таоло мана бундай баён қилади:
إِنَّ ٱلنَّفۡسَ لَأَمَّارَةُۢ بِٱلسُّوٓءِ
– “Албатта, нафс ёмонликка ундовчидир”. (Юсуф:53)
Учинчиси, ушбу тузум қонунларига нисбатан инсонларда ҳурмат-эҳтиром йўқлигидир. Одатда, одамлар инсон ақли маҳсули бўлган қонунларни бузиш ёки айланиб ўтишдан тап тортмайдилар. Коррупцияга қўл ураётган кимсаларда бу дунёда ҳам, Охиратда ҳам жавобгарлик масъулияти сезилмайди. Устига-устак ҳукумат тепасида ўтирган мансабдорлар жазосиз қолиб, фақат қуйи поғонадаги раҳбар ва ходимларнинг жазоланиши ҳам тузумга нисбатан ҳурматсизликни янада оширади. Росулуллоҳ ﷺ дедилар: “Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, агар Муҳаммаднинг қизи Фотима ўғрилик қилса ҳам, албатта, қўлини кесган бўлардим. Эй одамлар, албатта, сиздан олдин ўтганларнинг ҳалок бўлишлари ичларидан шарифлар ўғрилик қилишса қўйиб юбориб, заифлар ўғрилик қилса жазони қоим қилишлари сабабидан бўлган”. Бу ўринда Росулуллоҳ ﷺнинг сўзлари ўғриликдан бошқа жиноятларга ҳам тегишли.
Бундан ташқари, бугунги давлат раҳбарларининг ўзлари ҳам бош коррупционер, десак адашмаймиз. Чунки улар айни шу бузуқ тузумнинг қуртлаган меваларидир. Шунингдек, бу раҳбарларнинг коррупцияга қарши курашишдаги мақсадлари, Исломда кўзланганидек, жамиятни мазкур иллатдан бутунлай тозалаш эмас, балки соф манфаатдир. Мирзиёев таъкидлаганидек, коррупцияга қарши курашишда эришилган натижалар халқаро рейтингларда мамлакат ўрнини яхшилайди. Бу ўз навбатида инвестициялар оқимига ижобий таъсир қилади. Яқинда Халқаро коррупция индексида Ўзбекистоннинг аҳволи ёмонлашганлиги ҳақида маълумот берилди. Бу ҳақда “Transparency International” коррупцияга қарши кураш ташкилотининг “Коррупцияни аниқлаш” индексида келтирилган. Унга кўра, Ўзбекистон 2024 йилда 180 мамлакат ўрин олган коррупция бўйича рейтингда 121-ўринни эгаллаган. Юқорида келтирилган давлат хизматчилари даромадини декларациялашга оид қонунни қабул қилишдан кўзланган мақсад ҳам Ўзбекистон рейтингини яхшилаш холос. Демак, асосий мақсад коррупция бўйича Ўзбекистон рейтингини яхшилаш билан инвестициялар оқимини жадаллаштириш эканлиги очиқ кўриниб турибди. Қолаверса, бундай иллатга қарши курашиб, уни таг-туги билан йўқотиб бўлмаслигини ўзбек ҳукумати ҳам жуда яхши билади. Ҳа, демократик тузум татбиқ бўлар экан, уни асло йўқотиб бўлмайди. У ҳатто бундай тузумнинг муҳим таркибий қисмларидан бири бўлиб, худди сиам эгизакларига ўхшайди. Ва ушбу тузумда раҳбарлик лавозимига тайинланаётган ҳар қандай инсоннинг – хоҳ у президент бўлсин, хоҳ бошқа ҳокимлар бўлсин – асосий мақсади бойлик орттириш бўлади.
Албатта, Исломда коррупция жиноят ҳисобланади. Коррупциядек ёмон иллатни йўқ қилишнинг ягона йўли Исломни тузум сифатида татбиқ қилишдир. Зеро, ушбу илоҳий низом коррупция ва бошқа жиноятларни келтириб чиқарувчи юқорида келтирилган учта асосий омилдан холидир. Ислом тузумининг тўғри асос – Ислом ақидасига қурилганлиги ҳамда ҳақ ва адолатни юзага чиқариши натижасида одамларда унга нисбатан мустаҳкам ишонч ва тақво ҳосил бўлади. Ушбу тузум татбиқи натижасида коррупцияни келтириб чиқарадиган муҳитга барҳам берилади. Ислом билан тарбияланган фуқаролар, давлат хизматчилари, катта-кичик раҳбарлар, давлат бошлиғи бўлмиш халифа – буларнинг барчаси коррупциядан ҳазар қиладиган, ҳалол ишлайдиган, қинғир йўлларга юрмайдиган тақволи кишилар бўладилар. Исломий жамиятда коррупцияни қанчадир фоизга камайтириш мақсад қилинмайди ёки қандайдир рейтинглар учун кўзбўямачилик ҳам қилинмайди, балки барча саъй-ҳаракатлар уни олдини олиб, тамоман йўқотишга қаратилади. Ислом Аллоҳ таоло томонидан неъмат қилиб берилган илоҳий низом экан, унга барча бирдек ҳурмат-эҳтиром кўрсатиб, уни бузиш ёки айланиб ўтишга уринмайди. Зотан, Ислом инсоннинг ноқис ақлидан келиб чиққан яроқсиз тузум эмас, балки барча оламлар Яратувчиси – Аллоҳ таоло тарафидан нозил қилинган илоҳий низом бўлгани учун ҳамма ундан ҳайбатланади, ўзи хоҳлаб итоатда бўлади. Унга итоат қилмаслик ҳам бу дунё, ҳам Охират ҳаётида юзи қаролик ва шармандалик келтириши ҳақидаги тушунчалар одамларни шариат чегарасидан чиқмасликларини таъминлайди. Шунингдек, коррупцияга қўл урган ҳар қандай одам – у оддий фуқаро ёки ҳоким бўлсин, фарқсиз – ҳеч бир истисноларсиз шаръий қозининг ҳукмига кўра жазоланади. Бунда коррупцияга қўл урган одамнинг баланд мартабали, обрўли, бой эканлиги, фалончининг пистончиси бўлишининг ҳеч эътибори йўқ. Шариат олдида ҳамма тенгдир.
Шу ўринда Ислом тарбиясини олган ва Исломий қонунлар татбиқ қилинган пайтдаги раҳбар қандай бўлиши ҳақида тарихдан бир мисолни келтириб ўтсак. Урва ибн Муҳаммад роҳимаҳуллоҳ Яманга ҳоким бўлиб кирганида шундай дейди: “Эй Яман аҳли, бу менинг уловим, агар мен Ямандан чиқиб кетишда бундан ортиғи билан кетсам, мен ўғриман!” Урва ибн Муҳаммад роҳимаҳуллоҳ Яманда 20 йил ҳукмронлик қилди ва у ўз вазифасини тугаллаб Яманни тарк этаркан, фақат туясига минган ҳолида чиқиб кетди. Унинг ёнида эса фақат қиличи ва Қуръони бор эди холос.
Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон матбуот бўлими аъзоси Салоҳиддин
14.03.2025й
