بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

БОЙЛИКНИ ОДАМЛАР ЎРТАСИДА ТАҚСИМЛАШ

 Жамиятдаги иқтисодий мувозанат

 (“Исломда иқтисод низоми” туркумидан)

وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ

إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

– “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани каби сен ҳам эҳсон қил. Ерда бузғунчилик қилишга уринма, чунки Аллоҳ бузғунчиларни суймас”. (Қасос.77)

Жамиятдаги иқтисодий мувозанат

Ислом молнинг барча фуқаро ўртасида айланиб юришини вожиб қилиб, бир гуруҳ одамлардагина чекланиб қолишини тақиқлайди.  Аллоҳ Таоло айтади:

كَيْ لاَ يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ 

– “Токи сизлардан бой-бадавлат кишилар ўртасидагина айланиб юраверадиган нарса бўлиб қолмасин учун”.    (Хашр:7)         

Агар жамиятда фуқаролар ўртасида эҳтиёжларини таъминлашда улкан иқтисодий тафовут юзага келса ва бунинг сабаби Ислом ҳукмларига амал қилмаслик, уларни татбиқ этишда масъулиятсизлик қилиш бўлса, таъминотни қайта йўлга қўйиш учун ҳожатмандларга етарли мол бериб, жамиятдаги иқтисодий мувозанатни юзага келтириш давлатнинг гарданига тушади. Эҳтиёжларни таъминлашда мувозанатни юзага келтириш учун давлат муҳтожларга кўчма мулкни ҳам, кўчмас мулкни ҳам бериши лозим. Чунки мол беришдан мақсад эҳтиёжни вақтинча қондириш эмас, балки шахсни эҳтиёжни қондирувчи воситалар билан тўла таъминлашдир. Агар давлатнинг моли бўлмаса ёки мувозанатни юзага келтиришга етмаса, одамларга солиқ солиши жоиз бўлмайди.  Чунки бу иш барча мусулмонларнинг гарданидаги фарз эмас.  Хуллас, давлат жамиятдаги иқтисодий мувозанатда бузилишни кўрса, уни муҳтожларга давлат молидан бериш билан ўнглайди.  Зеро, Пайғамбар с.а.в. муҳожирлар билан ансорлар ўртасидаги иқтисодий тафовутни кўриб, уни мувозанатга келтириш учун Бану Назирдан олинган ўлжани муҳожирларнинг ўзларигагина бердилар.  Ривоятда шундай келади: 

“Пайғамбар с.а.в. Бану Назирни сулҳ йўли билан фатҳ этиб, яҳудийларни ундан кўчириб юборгач, мусулмонлар у кишидан ўлжани тақсимлаб беришларини сўрашди. Шунда:

وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ 

– “Аллоҳ Ўз пайғамбарига улардан ўлжа қилиб берган нарсаларнинг устига сизлар оту туяларни ўйнатиб-чоптириб борганларингиз йўқ (яъни у ўлжаларни сизлар қийналиб, машаққат чекиб, жанг-жадал билан қўлга киритганларингиз йўқ)“,  (Хашр:6) ояти нозил бўлиб, Аллоҳ Бану Назирнинг молларини хоҳлаган жойларига сарфлашларини Пайғамбар с.а.в.нинг ихтиёрига қўйди. Пайғамбар с.а.в. уни муҳожирларга бўлиб бериб, камбағалликда муҳожирлардан қолишмайдиган Абу Дужона Саммок ибн Харша ва Саҳл ибн Ҳанифадан бошқа ансорийга ҳеч нарса бермадилар”. 

(давоми бор)

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Салоҳиддин

03.05.2019й.