Қуръон боғларига саёҳат

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

ان النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهم عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُكُمْ مَنْ تَعَلَّمَ الْقُرْآنَ وَعَلَّمَهُ

Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам дедилар: “Сизларнинг ичингизда яхшироғингиз, Қуръонни ўрганган ва уни ўргатганингиздир”. Бухорий ривояти.

Муқаддас китоби бўлган Қуръони Каримни бандалари учун дастур қилиб берган Аллоҳга мақтов ва ҳамдлар бўлсин. Ушбу Китоб мўъжизалиги билан Пайғамбарлиги исботланган Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва салламга саловоту саломлар бўлсин.

Рукнимизнинг бугунги сонида Бақара сураси 125-ояти тафсирининг охирги қисмини кўриб чиқамиз.

3-

وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَن طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ

(Ва Иброҳим билан Исмоилга: «Менинг байтимни тавоф қилгувчилар, ўша ерда ибодат қилиб турувчилар, руку — сужуд эгалари учун пок тутинг», деб буюрдик). Яъни Иброҳим ва Исмоилга уйни қуринглар ва уни Аллоҳ айтиб ўтган кимсалар учун холис қилинглар, деб ваҳй қилдик.

لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ

(Менинг байтимни тавоф қилгувчилар, ўша ерда ибодат қилиб турувчилар, руку — сужуд эгалари учун). Токи, бошқалар уни ўраб олмасин, унга аралашмасин.

(عَهِدْهَا إِلَى) Яъни тавсия қилдик, топшириқ бердик, тайинладик маъноларида. Бу сўз ила ҳарфи билан бирга келганда тавсия қилиш, тайинлаш маъноларини англатади.

(أَن طَهِّرَا ) (أَن ) изоҳлаб келадиган (أى яъни) маъносида.

(طَهِّرَا пок тутинг). Яъни уни тавоф, ибодат, руку ва сажда қилувчилар учун пок қилиб қуринглар. Биз бу ерда пок сўзини мажозий маънода холис қилиб қуринглар, дедик. Негаки, уй қурилган жойда ҳали ҳеч ким яшамаганди, унда тозаланиши керак бўлган санамлар ҳам, ахлатлар ҳам ҳали йўқ эди.

رَّبَّنَا إِنِّي أَسْكَنتُ مِن ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِندَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ

– “Парвардигоро, албатта мен зурриётимдан (бир бўлагини — ўғлим Исмоил ва унинг онаси Ҳожарни) Сенинг Ҳурматли Байтинг ҳузуридаги экин ўсмайдиган бир водийга жойлаштирдим”.     (Иброҳим:37)

 لِلطَّائِفِينَ)тавоф қилгувчилар учун). Уйни тавоф қиладиган кимсалар.

(وَالْعَاكِفِينَ    ибодат қилиб турувчилар). Ибодат билан машғул бўлиш учун у ерда истиқомат қиладиганлар. 
(وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ    руку-сужуд эгалари). Намоз ўқийдиганлар. 
Оятнинг тўла маъноси мана бундай: Биз Иброҳим ва Исмоилга уйни тавоф, эътикоф ва намоз учун холис қилиб қуринглар, деб тайинладик.

وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ 

(Ва Иброҳим билан Исмоилга буюрдикки) ояти Ҳаж сурасидаги

وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ

– “(Эй Муҳаммад), эсланг Биз Иброҳимга Байтуллоҳнинг ўрнини (ўша уйга қараб ибодат қилиши ва уни обод қилиши учун) белгилаб бериб”.        (Ҳаж:26)

оятига зид эмас. Ҳаж сурасида Иброҳим а.с.нинг ёлғиз ўзи зикр қилинган. Аллоҳ у кишига уйнинг қуриладиган жойини билдиряпти. (بَوَّأْنَا ) яъни уйнинг ўрнини тайёрлаб қўйдик. Бу ибора Аллоҳ Таолонинг Иброҳим а.с.га уйнинг ўрнини билдириб қўйишидан киноя. Бу оятда эса, иш уйни қуриш устида кетяпти. Аллоҳ Иброҳим ва Исмоил а.с.ларга уни қуришни тайинлаяпти. Нариги иш билан бу иш бошқа-бошқа ишлардир. Бу оятда Иброҳим ва Исмоил а.с.лар тилга олиниши билан Ҳаж сурасидаги фақат Иброҳим а.с.нинг тилга олиниши ўртасида зиддият йўқ. Чунки улардаги ишлар бошқа-бошқа ишлардир.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим.

15.02.2019й.