بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

ПУЛ

 Олтин низомининг афзалликлари

1-2 бўлимлар

(“Исломда иқтисод низоми” туркумидан)

وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ

إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ

– “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани каби сен ҳам эҳсон қил. Ерда бузғунчилик қилишга уринма, чунки Аллоҳ бузғунчиларни суймас”. (Қасос:77)

Олтин низомининг афзалликлари

Олтин низоми кумуш ва бошқа низомларга солиштирилганда, бутун дунё пули учун олтин низоми жорий қилиниши шартлиги аён бўлади. Унинг афзалликлари бошқа нарсаларнинг пул учун низом бўлишига йўл қўймайди. Пул урфга киргандан бошлаб то биринчи жаҳон урушига қадар бутун дунё олтин ва кумуш низомига амал қилиб келган, улардан бошқа низом бўлмаган. Мустамлакачилик иқтисодий-молиявий мустамлакачилик усулларини ўйлаб топишгач, пулни мустамлака қилиш воситасига айлантиришиб, унинг учун олтин-кумушдан бошқа низомларни жорий қилдилар. Банкдаги омонатларни ҳам, олтин ёки кумушга таянмайдиган, мажбурлаб тиқиштирилган қоғоз пулларни ҳам, шунингдек, олтин-кумушнинг ўзини ҳам пул миқдорида ҳисоблайдиган бўлдилар. Шунга кўра, олтин низомининг афзалликларини айтиб ўтиш лозим бўлиб қолди.

Бу афзалликларнинг энг эътиборлилари қуйидагилардир:

1. Олтинга асосланиш олтиннинг айланиши, экспорт ва импорт қилинишидаги эркинликни тақозо этади. Бу иш ўз навбатида молиявий ва иқтисодий барқарорликни талаб қилади. Бундай ҳолда пул алмаштириш операциялари товарларнинг нархларини қопловчи ташқи тўловлар ва ишчиларнинг ойликларидан нарига ўтмайди.

2. Олтин низоми, дегани, халқаро пул алмаштириш нархининг барқарорлиги, деганидир. Бу билан халқаро тижорат ривожланади.  Негаки, савдогарлар ташқи тижоратларини кенгайтиришдан қўрқмайдилар. Алмаштириш нархи барқарор бўлгани туфайли тижоратнинг кенгайишидан хавф йўқ.

(Давоми бор)

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Салоҳиддин

24.09.2019й.