Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

﴿أَفَحُكْمَ الْجَاهِلِيَّةِ يَبْغُونَ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللهِ حُكْمًا لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ﴾

“Динсизлик ҳукмрон бўлишини истайдиларми?! Имонлари комил бўлган қавм учун Аллоҳдан ҳам гўзалроқ ҳукм қилгувчи ким бор?!”

Хабар (ozodlikkanali 25.06.2026й): Ўзбекистонда сўнгги пайтларда энг кўп баҳс-мунозараларга сабаб бўлаётган мавзулардан бири — мамлакат бўйлаб бошланиши кутилаётган реновация жараёнларидир.

Изоҳ: Янги қонунчиликка кўра, реновация лойиҳасини бошлаш учун мулкдорларнинг камида 80 фоизи розилиги талаб қилиниши, бу розилик нотариал тасдиқланиши шартлиги ҳамда уйи бузилаётган фуқароларга аввалгисидан кам бўлмаган майдондаги янги уй ёки бозор қиймати асосида пул компенсацияси (шунингдек, вақтинчалик ижара харажатлари учун қўшимча 12 фоизлик тўлов) ажратилиши белгиланган бўлса-да, амалиётда жиддий норозиликлар юзага чиқмоқда. Масалан, Самарқанд шаҳрининг “Нурли йўл” маҳалласида 273 та хонадон бузилиши режа қилиниб, аллақачон айрим уйларни бузиш ишлари бошлаб юборилган. Маҳалла турғуни Сора Ҳасанова ҳеч қандай огоҳлантиришсиз уйи бузиб текислаб ташлангани, уч фарзанди билан кўчада қолгани ва ҳокимлик таклиф қилган чекка қишлоқдаги жойга кўчишга мажбурланаётганини баён қилган. Жамоатчилик фаолларидан иқтисодчи Отабек Бакиров эса, компенсация масаласида бозор қийматини ҳисоблашнинг аниқ механизмлари йўқлигини танқид қилиб, аҳоли билан келишиб ололмаса ёки нарх тўғри келмаса, инвестор қурилиш қилмаслиги кераклигини, мулк эгаси ўз уйини истаган нархига баҳолаши ёки умуман сотмаслиги унинг қонуний ҳуқуқи эканини таъкидлайди. Ўзбекистон қонунчилигида уй эгасининг таклиф этилаётган ҳар қандай компенсацияни рад этиш ва ўз мулкидан умуман воз кечмаслик ҳуқуқи деярли инобатга олинмаган. Амалда ҳам давлат шахсий мулк дахлсизлигини тамоман поймол қилиб ташлагани ҳеч кимга сир эмас. Ўзбекистонда кучлироқ одам кучсизнинг шахсий мулкига бемалол дахл қилиши, айниқса, давлат ёки инвестор манфаатлари устун келган маҳалда оддий фуқаронинг мулки мажбуран ва зўравонлик йўли билан тортиб олиниши оддий ҳолга айланган. Реновация ҳақидаги қонундан мақсад ҳам аслида одамлар эгаллаб турган ерларни бўшатиш ва қайсидир корчалонга тақдим қилишдир. Соддароқ айтганда, бу ерда асосий нишон ер бўлиб, мазкур қонун уларни эгаларидан тортиб олишга замин яратади. Одамлар бошига ҳали кўп балолар соладиган бу каби қонун-қоидалар манбаси бўлмиш капиталистик тузумдан воз кечмас эканмиз, шахсий мулкимиз ҳеч қачон кафолатли ҳимоя остида бўлмайди. Бундай кафолатли ҳимояни эса, фақат Исломнинг ҳақ ва адолатли низоми таъминлай олади холос.

Хабар (gazeta.uz 26.06.2026й): «Ўзбекнефтгаз» раҳбари Абдуғани Сангинов «Мустақилликнинг 25 йиллиги» конида юз берган авария 2027 йилнинг биринчи ярмида тўлиқ бартараф этилишини маълум қилди.

Изоҳ: Сангиновнинг сўзларига кўра, муаммони ҳал қилиш учун Россия, АҚШ ва Жанубий Корея компанияларининг таклифлари ўрганилиб, энг мақбул техник ечим сифатида Хитойнинг CNPC корпорацияси таркибига кирувчи CCDC компанияси билан шартнома имзоланган ва ҳисоб-китоблар табиий ресурслар эвазига эмас, балки молиявий асосда амалга оширилади. Олтингугурт водороди каби ўта заҳарли газнинг ҳавога мунтазам сизиб чиқиши атроф-муҳит ва инсон соғлиғига жиддий таҳдид солиб, инсонлар ўлимига сабаб бўлаётган бир вазиятда, расмийларнинг баёнотлари кўпроқ иқтисодий зарарни камайтириш ва инвестиция лойиҳасини қутқаришга қаратилгандек таассурот уйғотади. Авария юз берган илк кунларда жамоатчиликка муаммо тез орада, яъни 6 ой ичида ҳал этилиши ваъда қилинган бўлса-да, мана, орадан қарийб икки йил ўтиб, фалокатни жиловлаш муддати яна бир йилга сурилмоқда. Бу эса Бойсун аҳолиси ва уларнинг соғлиғи хавф остида қолаверишини англатади. Миллиардлаб долларлик лойиҳа (умумий қиймати 5,8 миллиард доллар) эгалари ва инвесторларнинг тижорий манфаатлари давлат томонидан биринчи ўринга қўйилгани сабабли, авария келтирган реал зарар кўлами ва Хитой компаниясига тўланадиган маблағлар ҳажми халқдан сир сақланмоқда. Ўзбек режими шу даражага бориб етдики, бир нечта инсон ҳалок бўлгани, маҳаллий аҳоли ва экологияга улкан зарар етганига қарамай, айбдорларни жазолаш тугул тергов-суриштирув ўтказишга ҳам ярамади. Бу инсон ҳаётидан кўра манфаат устувор эканлигини яна бир бор исботлайди. Ҳа, бугунги капиталистик демократия тузумидан бундан бошқасини кутиш нодонликдир. Исломда эса инсон ҳаёти, соғлиғи ва обрўси ҳар қандай моддий манфаатдан устун қўйилади. Агар мазкур ҳолатда Ислом ҳукмларига амал қилинганда эди, фалокат юз бериши билан давлат бор кучини инсоний талофатни мумкин қадар камайтириш ва одамларга ғамхўрлик қилишга қаратган бўларди. Бундан ташқари, Исломда ер ости бойликлари ва йирик энергия ресурслари хусусий ширкатлар бойиши учун бериб қўйиладиган мулк эмас, балки умумий мулк ҳисобланади.

Хабар (r_kusherbayev 27.06.2026й): Тошкент вилояти туманларидаги ички ишлар бўлимлари профилактика инспекторларига берилаётган кунлик “план” кўрсаткичлари маълум бўлди.

Изоҳ: Ҳеч кимга сир эмаски, “план”, статистика ва рақамлар биринчи ўринга қўйиладиган жамиятда мана бундай абсурд топшириқлар одатий ҳолга айланади. Ва энг ёмони, жамият жиноятчилик ботқоғига ботиб кетса ҳам, агар рақамлар чиройли бўлса, одамларга муаммолар гўё йўқдек қилиб кўрсатилади. Бу худди бемор инсоннинг оғир касалликдан хунук бўлиб кетган юзини чиройли қилиб пардоз-андоз қилиб қўйишга ўхшайди. Кўпчилик фаоллар бундай ҳолатларни “мустақил ва демократик Ўзбекистонни тоталитар тизимга айлантиришга уриниш” деб баҳоламоқдалар. Уларнинг фикрича, гўёки жамиятда демократия ва у олиб келадиган шахсий эркинликлар тўлиқ таъминланса, бундай муаммолар ўз-ўзидан барҳам топади. Ваҳоланки, воқелик бутунлай бошқача: бу тушунча мутлақо нотўғри бўлиб, аслида демократиянинг пойдевори ҳисобланган “шахсий эркинлик” тушунчасининг ўзи инсонларни маънавий бузилишга ва турли жиноятларга ундовчи асосий омилдир. Чунки демократиянинг энг олий қадрияти сифатида уқтириладиган бу бузуқ принцип инсонни ҳар қандай илоҳий ва ахлоқий чегаралардан озод қилишни назарда тутади. Бу тузумда инсон ўз хоҳиш-истакларини қонунлаштириш ҳуқуқига эга бўлади. Тузум аввалига шахсий эркинлик ниқоби остида жамият аъзоларининг масъулият ҳиссини ўлдиради, фикр ва туйғусини заҳарлайди. Кейин эса, мана шу жиловланмаган эркинликлар натижасида келиб чиққан жиноятчиликка қарши курашиш учун мантиқсиз маъмурий босимлар орқали жазо ва жарима қонунларини татбиқ қилади. Яъни инсон тузган демократик қонунлар олдин шахсий эркинлик бериб жиноятга муҳит яратади, сўнгра ўзи яратган ботқоқни жазо ва статистика билан беркитишга уринади. Исломда эса бунинг акси ўлароқ, Аллоҳ ваҳий қилган адолатли низом татбиқ қилиниши натижасида жамиятда жиноятчилик муҳитига барҳам берилади. Мана шундай ҳақ ва адолат қарор топган муҳитда кимдир жиноятга қўл урадиган бўлса, ана шунда давлатнинг жазо механизми ишга тушиб, у ва жамиятни тўғри йўлда юришини таъминлаш учун жазо чоралари қўлланади. Бу эса, худди касалликка чалинган беморнинг юзини пардоз қилиш эмас, балки касаллик илдизини топиб, уни то соғайгунча даволашга ўхшайди.

Хабар (gazeta.uz 27.06.2026й): Тошкентда Ўзбекистон Президенти Администрацияси раҳбари Саида Мирзиёева ва АҚШ савдо вакили, элчи Жеймисон Грир ўртасида муҳим учрашув бўлиб ўтди.

Изоҳ: Ушбу мулоқот якунларига кўра, Ўзбекистон Америкага оид саноат моллари ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотларининг кенг рўйхати учун тарифларни бекор қилиш ёки камайтириш мажбуриятини олди. Вашингтон эса, ўз навбатида, Ўзбекистондан келтириладиган товарларга нисбатан тариф чораларини – агар бу Америка қонунчилигига мос келса – “ижобий кўриб чиқиш” ниятида эканини билдирди. Ушбу келишув ўзбек режимининг Америка каби мустамлакачи томонларни рози қилиш учун ўз халқи манфаатларидан осонлик билан воз кечиб юбораётганига яққол далилдир. Зеро, қатъий мажбурият эвазига фақат қуруқ ваъда олиш очиқ кўриниб турган мағлубиятдир. Ушбу келишувларнинг яна бир муҳим жиҳати – Ўзбекистоннинг 2026 йилда Жаҳон савдо ташкилоти(ЖСТ)га аъзо бўлиш масаласи билан бевосита боғлиқлиги. Америкага тақдим қилинган ушбу божхона енгилликлари ЖСТга кириш йўлидаги сўнгги тўсиқларни олиб ташлашга қаратилган. Бироқ АҚШнинг асосий мустамлака қуролларидан бўлган ЖСТга аъзолик аслида Ўзбекистон каби заиф давлатлар учун ўз иқтисодий суверенитетидан воз кечиш эвазига келади. Ташкилотга кириш орқали Ўзбекистон ўз ички бозорини хориж товарлари ва йирик корпорациялар учун бутунлай очиб беришга мажбур бўлади, маҳаллий ишлаб чиқарувчиларга субсидиялар ва имтиёзлар бериш тартиблари тақиқланади. Бу эса ўзбек ҳукуматининг маҳаллий саноатни ўз қўли билан бўғизлаётганини англатади. Ислом низомига кўра, дунё давлатлари билан ташқи савдо алоқаларини қисқача шундай ифодалаш мумкин:

• Исломий давлат тижоратчиларидан – тижоратчи мусулмон бўладими ёки зиммийми – бож тўловлари олинмайди.
• Муоҳид тижоратчидан шартномада кўрсатилган шартлар бўйича бож тўловлари олинади.
• Ҳукман уруш ҳолатидаги муҳориб давлатлар тижоратчиларидан шу давлатлар бизнинг тижоратчиларимиздан олганидек бож тўловлари олинади.
• Аммо амалда уруш ҳолатидаги давлатларга келсак, биз ва улар амалий уруш ҳолатидамиз. Демак, уларнинг тижоратчилари юртларимизга кирмайди. Чунки улар билан бўладиган алоқа амалий уруш алоқасидир.

Халифалик давлати бошқа давлатлар билан мана шу қоидалар асосида муомала қилади.

Хабар (president.uz 29.06.2026й): Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 29 июнь куни Халқаро валюта жамғармаси “Швейцария гуруҳи”нинг навбатдаги йиғилишида иштирок этиш учун мамлакатимизга келган жамғарма бошқарувчи директорининг ўринбосари Бо Лини қабул қилди.

Изоҳ: 29 июн куни Мирзиёев глобал молиявий тизимнинг икки йирик вакили – Жаҳон банки вице-президенти Антонелла Бассани ҳамда Халқаро валюта жамғармаси раҳбари ўринбосари Бо Ли бошчилигидаги делегацияларни қабул қилди. Жаҳон банки вакиллари билан учрашувда ижтимоий-иқтисодий ривожланишни қамраб олувчи янги узоқ муддатли мамлакат дастурини ишлаб чиқиш, банк гуруҳининг молиявий воситаларини кенгайтириш ва қўшма лойиҳалар портфелини (ҳозирда 15 миллиард доллардан ошган) янада бойитиш масалалари келишиб олинди. Ўз навбатида, ХВЖ раҳбари ўринбосари Бо Ли билан мулоқотда пул-кредит, валюта ва фискал сиёсатни ислоҳ қилиш, капитал ҳаракатини либераллаштириш, эркин алмашув курсини қўллаб-қувватлаш ва рақамли тўловларни ривожлантириш бўйича эксперт-техник кўмакни кучайтириш масалалари муҳокама қилинди. Бреттон-Вудс тизими маҳсули бўлган ЖБ ва ХВЖ ташкил топган кунидан бошлаб АҚШ ва Ғарб дунёсининг глобал иқтисодий гегемониясини таъминловчи, ривожланаётган давлатларни ўз мафкуравий ва тизимли таъсири остида ушлаб турувчи асосий молиявий қуроллар вазифасини бажариб келмоқда. Бугун Ўзбекистон билан тузилаётган узоқ муддатли дастурлар ва таклиф этилаётган “техник кўмаклар” замирида ҳам ана шу глобал стратегиянинг иқтисодий талаблари ётибди. Масалан, валюта бозорини ва капитал ҳаракатини либераллаштириш тартиби ташқи капиталнинг мамлакатга эркин кириши ва энг муҳими, маҳаллий хомашёдан олинган фойдани ҳеч қандай тўсиқларсиз хорижга олиб чиқиб кетилишини таъминлайди. Эркин алмашув курсини сақлаб туриш талаби эса, кўпинча миллий валютанинг қадрсизланишига ва ички бозорда инфляциянинг кучайишига олиб келади. Шунингдек, стратегик аҳамиятга эга бўлган йирик ишлаб чиқариш тармоқлари, энергетика ва инфратузилма объектларини давлат тасарруфидан чиқариш – трансмиллий корпорациялар ва хорижий инвесторлар учун маҳаллий бозорни арзон нархларда эгаллашга шароит яратади… Бугун халқимиз ўз елкасига оғир юк бўлиб тушаётган қимматчилик, давлат ёрдамининг йилдан йилга камайиб бораётгани, инфратузилма ва энергия нархларининг тўхтовсиз ошаётгани каби сунъий муаммоларда мана шу зараркунанда Ғарб ташкилотларининг катта ҳиссаси борлигини англаб етиш вақти келди.

Хабар (daryo.uz 30.06.2026й): Ўзбекистонда Аи-92 бензин нархи рекорд даражада қимматлади.

Изоҳ: 29 июн кунги савдолар якунига кўра, Аи-92 бензинининг бир тоннаси қарийб 14 млн сўмдан сотилди. Июн ойи бошидан буён ёқилғи нархи деярли 1,5 млн сўмга ёки 11,8 фоизга ошган. Хабарда айтилишича, нархларнинг бундай кескин ошиши Россияда дронлар ҳужумидан кейин нефтни қайта ишлаш заводларидаги таъмирлаш ишлари сабабли юзага келган ёқилғи тақчиллиги ва Россия ҳукумати томонидан бензин экспортига қўйилган тақиқлар даврига тўғри келди. Биржадаги ушбу таҳликали кўрсаткичлар ва нархларнинг кескин қимматлаши – Ўзбекистон ёқилғи-энергетика тизимининг Россияга бўлган қарамлиги ва маҳаллий корчалонлар ўрнатган монополиянинг аччиқ мевасидир. Ўзбекистон шундоқ ёнидаги қўшниси, йирик нефт захираларига эга Қозоғистондан хомашё ва тайёр ёқилғи олиб, муқобил таъминот занжирини яратиши мумкин эди. Бироқ Россия ўз империалистик амбициялари ва минтақавий таъсир дастакларини қўлдан чиқармаслик учун бунга йўл қўймай келади. Марказий Осиёдаги транспорт йўлаклари ва энергетика логистикасини ўз назоратида ушлаб турган Москва расмий Тошкентнинг мустақил энергия сиёсати юритишини блоклаб, мамлакатни фақат ўзига боғлаб қўйиш стратегиясини ишлатмоқда. Натижада, Россия нефт заводларидаги ички муаммолар ва уруш оқибатидаги тақчилликларнинг оғриқли зарбаси тўғридан-тўғри Ўзбекистон бозорига ва оддий халқнинг чўнтагига урмоқда. Капиталистик дунё тартиботида геополитик манфаатлар ва бозор монополияси доимо оддий халқларнинг эҳтиёжларидан устун туради ва бу ерда заиф давлатларнинг ўз мустақил иқтисодий йўлини танлаш ҳуқуқи кучлилар томонидан зўравонлик билан чекланади. Шунинг учун ҳам Марказий Осиё давлатлари учун энг тўғри ечим – мустамлакачилар томонидан чизиб берилган сунъий чегаралардан бутунлай воз кечиб, ягона ва қудратли бир минтақага айланишдир. Бундай буюк ва табиий бирлашиш эса, фақатгина ушбу замин халқларини асрлар давомида жипслаштириб келган умумий қадриятга – Исломга қайтиш билангина амалга ошади. Агар Марказий Осиё минтақаси ўз ички низолари ва сунъий бўлинишларини тугатиб, Ислом асосида бирлашса, у ўзининг улкан табиий, энергетик ва инсоний ресурслари билан ҳеч қайси соҳада ташқи кучларга қарам бўлмайдиган мустақил кучга айланади.

Хабар (kun.uz 01.07.2026й): Уйига қуёш панеллари ўрнатиб, истеъмолидан ортган электр энергиясини тармоққа сотаётган фуқароларга субсидия тўлаш ҳеч қандай изоҳсиз тўхтаб қолди.

Изоҳ: 2026 йилги Давлат бюджетида “Қуёшли хонадон” дастури доирасида жисмоний шахсларга субсидия тўлаш учун 100 миллиард сўм ажратилган бўлишига қарамай, йилнинг биринчи чорагидаёқ 74 миллиард сўмлик субсидия тўлаб бўлингани ва тўловлар ҳеч қандай изоҳсиз тўхтаб қолгани жамоатчиликда катта норозилик тўлқинини юзага келтирди. Шахсан президент Мирзиёев ташаббуси билан эълон қилинган “Қуёшли хонадон” дастури ишга туширилган вақтда, у бутун халқ олдида давлат ҳар бир одамдан ортиқча электр энергиясини сотиб олишига ваъда берган эди. Биз бу лойиҳадан кўзланган мақсадлардан бири – Хитойнинг қуёш панеллари бозорини юргизиш эканлиги, ҳукумат берган ваъдасига амал қилиши савол остида эканлигидан халқимизни огоҳлантирган эдик. Халққа ёлғон ваъдалар билан панелларни ўрнаткизиб қўйиб, бироз муддат электрни сотиб олиши, кейин буни хоҳлаганида тўхтатиб қўйишини айтган эдик. Афсуски, бугун жуда кўп одамлар ва тадбиркорлар қуёш панелларига сарфлаган пулларига куйиб қолишди. Ижтимоий тармоқларда Мирзиёевнинг сўзларига ишониб, қуёш панеллари ўрнатган одамларнинг зарарга кириб кетгани сабаб бошини чангаллаб қолаётгани ҳақидаги постлари ва видеолавҳалари тарқалмоқда. Аммо халқимиз президент ва ҳукуматнинг ўз халқига бунчалик даражада беписанд муомаласига жавобан қўл қовуштириб ўтириши асло жоиз эмас. Аксинча, одамлар режимни “Ваъда бердингми, бажар!” дея айтилган гапнинг устидан чиқиши учун сиқувга олиши вожибдир. Чунки давлат раҳбари ўз халқига бир нарсани ваъда бердими, унга бу ваъдасини бажариши вожибдир! Бироқ режимнинг ўз сўзида турмаслиги биринчи ҳолат эмас, у деярли барча ҳолатларда ваъдасини бузиб келяпти. Халқимизнинг эса, режимнинг мана шундай ваъдабозлигини кўриб туриб ҳам унинг сўзларига қанчадир даражада ишонаётгани жуда ажабланарлидир. Чунки бизга ҳар соҳада намуна бўлган саййидимиз Росулуллоҳ ﷺ “мусулмон одам бир тешикдан икки марта чақтирмайди” дея марҳамат қилганлар. Халқимиз буни қаттиқ талаб қилиши керакки, токи режим ўз халқи олдида обдон ўйлаб кейин гапирсин, одамлар устида хоҳлаган сиёсатимни юритавераман, деган хомхаёлини калласидан чиқариб ташласин.

Салоҳиддин     

04.07.2026й