Давлатдан олинган ер ва мерос ҳақидаги саволга жавоб

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ

Бир Ота бундан анча йил аввал колхоздан 15 сотих ер олган ва у ерга тегишли ҳужжатлари бўлган. Ушбу ернинг ёнида яна 6 сотих бўш ер ҳам бўлган. Ўша пайтда колхоз раиси отанинг фарзандлари кўплигини ҳисобга олиб, «Шу ерни ҳам ўзингизга қўшиб олаверинг», деган. Ота ушбу 6 сотих ерни ҳам қўшиб, 15 сотих ер билан бирга девор билан ўраб олган.

Отанинг фарзандлари вояга етгач, қизлари турмушга чиқиб, уй-жойли бўлиб кетган. Ўғиллари ҳам кейинчалик колхоздан ер олиб, алоҳида уй-жой қилиб чиқиб кетган.

Кейинчалик яна бир ўғил колхоздан ер сўраб мурожаат қилганида, колхоздагилар унга: «Отангга қўшимча 6 сотих ер берганмиз, ўша ер сенга», деб, аввал отаси қўшиб олган 6 сотих ерни айнан шу ўғилнинг номига расмийлаштириб беришган.

Шундай қилиб, 15 сотих ер отанинг номида бўлган, қўшимча 6 сотих ер эса отанинг вафотидан кейин ўша ўғилнинг номига ҳужжатлаштирилган. Ушбу 6 сотих ерда уйлар қурилган ва ҳозир марҳум ўғилнинг хотини фарзандлари билан ўша ерда яшаб келмоқда. Улар ҳозир марҳуманинг ота уйида яшашяпти.

Ҳозир эса марҳумнинг ака-ука ва опа-сингиллари ушбу 6 сотих ерни ўз номларига ўтказишни, кейин эса унинг ярмини ўзларига беришни талаб қилишмоқда. Улар бу ерни сотиш ниятида ҳам бўлган.

Савол: Ушбу ҳолатда 6 сотих ер қонуний равишда марҳум ўғилнинг номига давлат томонидан расмийлаштирилган бўлса, у марҳумнинг хотини ва ўғлига мерос бўлиб ўтадими?

Ота аввал ушбу 6 сотих ерни ҳужжатсиз, яъни ўзбошимчалик билан қўшиб олган бўлса-да, кейинчалик колхоз томонидан айнан ўша ер марҳум ўғилнинг номига расмийлаштирилгани мерос масаласига таъсир қиладими?

Шариат нуқтаи назаридан ҳам, ушбу 6 сотих ер кимга тегишли бўлиши ва марҳумнинг хотини ҳамда ўғлининг ундаги ҳақи қандай бўлади?

Шунингдек, отанинг бошқа фарзандлари ушбу 6 сотих ерга меросдан улуш талаб қилишга ҳақлими ёки ер отанинг номидан чиқарилиб, марҳум ўғилнинг номига расмийлаштирилганидан кейин у алоҳида мулк ҳисобланадими? Аллоҳ сиздан рози бўлсин. Вассалому алайкум ва раҳмутуллоҳ.

Жавоб: Ва алайкум ассалому ва раҳматуллоҳи ва барокатуҳу.

Агар давлат ерни отага мулк қилиб бермаган бўлса, у давлат томонидан эгалик ҳуқуқи берилган ўғилга ва ундан кейин унинг меросхўрларига тегишли бўлади. Ва Аллоҳу аълам.

Бу савол менинг телеграм саҳифамга келди.

Ислом Абу Халил

23.08.2026й