بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Сиёсий онг умматнинг бойлигидир

Сизлар билан онг борасида сухбатлашганмиз, бу тўғрисида сухбатлашиш, маълумотларга эга бўлиш мухимлиги юзасидан, жиддий эътибор бериладиган мавзу эканлиги учун яна сизларни ушбу мавзуга эътиборингизни қаратишга жазм қилдик.

Аввало онг тўғрисида икки тушунча бор эканлигини билдириб ўтсак. Яъни биринчидан, онг ақлга синоним равишда ва иккинчидан маълум воқеликка ўз нуқтасидан туриб бахо бериш юзасидан ишлатилади.  

Биринчиси: яъни ақлга синонимлик борасида гапирадиган бўлсак, хайвонлардан фарқли ўлароқ барча инсонга онг берилган, ақлан носоғлом ва ўликлардан ташқари инсонларда албатта онг бўлади. Мисол учун, бирор хато иш қилган инсонларга қарата ақлсиз сўзига мос равишда онгсиз сўзи ҳам ишлатилиши мумкин. Бу ерда онг ақлга синоним равишда назарда тутилмоқда.  

Иккинчи: Ўз нуқтасидан туриб воқеликка бахо беришда инсон хис қилган воқелигига тўғридан тўғри бахо беради, яъни қандай қабул қилган бўлса шундайлигича бахо беради. Мисол учун Ўзбекистондаги ўқув масканларини кузатган инсон ўқувчиларнинг дарсга қатнашиши, ўқитувчиларнинг масъулиятидаги ишдан ташқари бошқа ишлар билан кўпроқ банд бўлишлиги юзасидан, “Ўзбекистонда таълимга эътибор аянчли аҳволда” – деб бахо бериши мумкин.  

Ўз нуқтасидан туриб бахо бериш борасидаги онгнинг яна бир кўриниши борки бу сиёсий онгдир. Сиёсий онгнинг оддий онгдан фарқи катта бўлиб, сиёсий онгга эга кишилар халқ орасида жуда керакли инсонлар хисобланади, лекин хозирги кунда бундай инсонлар ўз қобилиятларини намоён қилишда тўсиқларга учраётганлиги учун ноёб бўлиб бормоқдалар.

Сиёсий онг қандай бўлади? Сиёсий онг бирор воқеликка бахо берилиб, бу холатга келиш сабаблари ва шу вазиятни ушлаб туриш ёки бартараф қилиш борасида ҳам ечимлар берилади. Юқоридаги мисолимиз бўйича қарасак, Ўзбекистонда таълимга эътибор аянчли аҳволда деб бахо берилди, сиёсий онг эгаси айнан шу холатни келтирган сабаблари, яъни мустамлакалик оқибати, мустамлакачиларнинг юртдаги малайлари хизмати натижаси эканлигини, мустамлакачиларга халқнинг уйғонмасдан, ўз хаққини танимасдан, булар тўғрисида маълумотга эга бўлмасдан яшаши фойдалироқ эканлиги, бошқариш осон бўлиши ёритиб берилади.

Кейинги босқич эса айнан шу аянчли аҳволдан қандай қилиб чиқиб кетиш мумкин деган саволга жавоб берилади, мисол учун халқ дунё хаётига ёрқин назар ташлаши ўзлигини таниши, хаётга теран боқиб аслида қандай яшаши кераклигини англаши (яъни ақидасини яхши тушуниб олиши), шу англаган фикрида (ақидасида) қатъий туриб хаёт жараёнида шу фикрга зид иш қилмай, балки мувофиқ равишда харакат қилиши. Хар қандай шу фикрга бўлган тўсиқларга қарши айнан шу фикрга асосланган тушунчалар бўйича курашиши, эътиқодига айлантирган фикрга зид бошқарувдан воз кечиши, эътиқодига тўғри келадиган бошқарувни олиб келишга харакат қилиши керак бўлади.

Ўз эътиқоди бўйича бошқарилаётган инсон асл вазифасини кўр кўрона эмас, аксинча тиниқ тушуниб олиб яшашни бошлайди. Ва хар қандай эътиқодига зид фикр ва тушунчаларга қарши курашади. Ўзини етакланишига қараб турмайди, аксинча хорликни хис қилиб, зулмга қарши курашади. Кимнингдир манфаати учун, қул бўлиб яшашни хохламайди ва буни хорлик эканлигини, бу холат ўлимдан ёмон эканлигини яхши тушунади. Айниқса ўзи танлаган, эътиқод қиладиган ақидасига зид амаллар қилса, зид қонунлар бўйича яшаса бу холат тубанлик эканлигини, бундай яшаш билан бу дунёда ҳам, Охират хаётида ҳам саодатга эриша олмаслигини яхши тушунади.  

Яъни биров тузиб берган қонунлар билан эмас, Яратувчи тузиб берган хукмлар билан яшаш икки саодатга эриштиришини англаган инсон, бировга фикран ва моддий мустамлака бўлишга рози бўлмайди. Шунинг учун умматга кириб келаётган эъқодига зид фикрларни англаган холда, бу фикрларни қабул қилмайди, ўзининг ҳам улуши бўлган уммат бойликлари тўғрисида фикр юритишни бошлайди ва имкон топилиши билан бу бойликларнинг хисобини сўрайди.  

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِيناً

“Бугун сизларга динингизни комил қилдим, неъматимни бенуқсон, тўкис қилиб бердим ва сизлар учун (фақат) Исломни дин қилиб танладим”. (Моида, 3)  

وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللّهُ فَأُوْلَـئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ

“Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас, улар кофирлардир”.(Моида, 44)

وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أنزَلَ اللّهُ فَأُوْلَـئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

“Кимда-ким Аллоҳ нозил қилган дин билан ҳукм қилмас экан, бас, улар золимлардир”. (Моида, 45)

وَمَن لَّمْ يَحْكُم بِمَا أَنزَلَ اللّهُ فَأُوْلَـئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

“Кимда-ким Аллоҳ нозил этган дин билан ҳукм этмас экан, улар фосиқлардир”. (Моида, 47)

Хуллас сиёсий онгли инсонлар халқнинг бойлиги хисобланади, чунки халқ улардан керакли маслахат ва насихатларни оладилар. Бундайлар халқ ичида етакчилар хисобланишади, ноёб бўлиб бораётганлигининг сабаби ҳам мана шудир. Яъни хукумат тепасидагиларнинг хатоларини кўра оладиган бу инсонлар, халқни бу ифлосликлардан огохлантиришлари мумкинлигини, бу разилликларни бартараф қилиш йўли, хукумат татбиқ қилаётган қонунларни ўзгартириш эканлигини англаб халқни шу томонга еталашлигидан қўрққан хукумат, шундай халқ вакилларини бирор тухмат билан қамамоқда, жисмонан ва маънан йўқ қилмоқда, бадарға қилмоқда.  

Бошқа давлатнинг малайи бу халқнинг хоини хисобланади, шунинг учун у татбиқ қилаётган қонунлар ҳам айнан халқнинг зиёнига ишлаши ва шу билан бирга таълим системаси ҳам аянчли аҳволга келиб қолиши табиийдир.

Аллоҳнинг Ўзи бизларга нусрат берсин. Эътиқодимиз бўйича, ноёб вакилларимизни қадрига етиб, куфрга тобе бўлмаган холда яшайдиган Халифалик Давлатини қуришга харакат қилайлик!

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Абдуллох

30.05.2014