بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ

Роя газетаси:

Эронга 400 миллион доллар бериш сабабли АҚШдаги можаролар

Ўтган пайшанба куни «Оқ уй» Эронга тўрт нафар америкалик маҳбусни озод қилиши эвазига маблағ беришга оид навбатдаги айбловларни инкор этди. Америкаликларни озод қилиш эвазига 400 миллион долларга тенг Швецария франки ва Евро билан маблағ тўғрисидаги айбловлар саҳнида «Оқ уй» бу икки масаланинг бир-бирига алоқаси йўқлигини таъкидлади.

Жорий йилнинг январ ойида Эрон беш нафар америкалик маҳбусни озод қилди. Қўшма Штатлар етти нафар эронликка авф эълон қилиб, қолган 14 нафар эронликдан ҳибсга олиш ордерини бекор қилди.

Ўшанда орадан бир неча соат ўтибоқ, АҚШ президенти Барак Обама Эронга 1.7 миллиард долларни қайтаришга розилик билдирган ва бу маблағ кейинчалик Эрон ядровий дастурига оид тарихий битимга имзо чекилган битим мавзусига айланган эди. «Оқ уй» Эронга қайтарилган бу маблағни Эрон инқилобидан олдин келишилган, аммо бажарилмай қолиб кетган ядровий қурол битимига бориб тақалиши билан изоҳлади.

АҚШ-Эрон келишмовчиликларини кўриб чиқиш билан шуғулланаётган Гаага маҳкамаси айни маблағни қарздан 400 миллион долларга, фойдадан 1.3 миллиард долларга тақсимлаган ҳолда Эронга қайтариш тўғрисида буйруқ чиқарган эди.

Бироқ ўтган сешанба куни «Уолл-Стрит Жорнал» саҳифаси бу маблағни америкалик беш нафар маҳбуснинг озод этилишига товон пули экани ҳақида ёзди ҳамда 1.7 миллиард доллар маблағ ёғоч сейфларга жойланиб, учоқда Эронга етказилганини, уларнинг ичида нима борлиги сир сақланганини изоҳлади.

«Ой уй» маъмурияти матбуот воизи Жош Эрнестнинг айтишича, «аслида, 400 миллион доллар 1979 йилда эронликлар АҚШга тўлаган маблағ бўлиб, Эронга ҳарбий асбоб-анжомлар бериш учун келишилган битимнинг бир қисмидир». Эронга ҳаво орқали маблағ етказиб берилганини эса «Қўшма Штатлар Эрон билан банк алоқалари олиб бормаслиги» билан оқлади. (Арабий Жадид).

Роя газетаси шарҳи:

Америка сиёсатчиларининг иши адаштириш сиёсати билан шуғулланиш. Мақсад, АҚШ-Эрон муносабатлари аслида қандайлигини яшириш ҳамда эронлик раҳбарларнинг Афғонистон, Ироқ, Яман, Сурия, Ливан каби исломий юртлардаги АҚШ сиёсатини қанчалар даражада адо этишларини беркитишдир. Бунинг муқобилида, шундай ёзувчи ва журналистлар борки, АҚШ-Эрон муносабатлари ҳақида алдаб, икки давлат ўртасидаги душманлик борлигини тасдиқлашмоқда. Аслида бундай эмас, албатта.

Киши АҚШ-Эрон муносабатлари аслини тушуниб, АҚШ ўз манфаатларини рўёбга чиқариш учун имом Хумайний замонидаёқ Эрон қўзғолонини ўз назоратида ушлаб турганини англаб етса, мазкур хабарларни ҳам, бошқа хабарларни ҳам осонгина тушуниб олади. Зотан, Америка Эронга товон тўламайди, чунки ораларида уруш мавжуд эмас, уруш у ёқда турсин, ҳатто душманлик ҳам йўқ.

Америка ядровий битимни нима учун бажарди, чунки шу орқали ўз сиёсатини адо этишга Эронни янада қодир давлатга айлантирди. Чунки Эронга ядровий қуроллар масаласида қўйилган тўсиқ уни заифлаштириб юборди, бу эса Америка фойдасига хизмат қилмайди. Шунинг учун АҚШ Эрондан тўсиқнинг асосий қисмини олиб ташловчи ядровий битим шартини бажаришга ҳаракат қилди, турли дастаклар билан унга ёрдам берди. Эрнестнинг «аслида, 400 миллион доллар 1979 йилда эронликлар АҚШга тўлаган маблағ бўлиб, Эронга ҳарбий асбоб-анжомлар бериш учун келишилган битимнинг бир қисмидир», дея изоҳи ҳам шу ёрдамлар жумласига киради.

Роя газетасининг 2016 йил 10 август чоршанба кунги 90-сонидан