Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
-5-
Аллоҳдан ҳам яширин, ҳам ошкора қўрқиш (давоми)
بسم الله الرحمن الرحيم
Азиз ўқувчи, сиз билан Аллоҳдан чин маънода қўрқиш мавзумизни давом эттирамиз. Суннат ва асарлардан айримлари бевосита, айримлари эса билвосита, яъни ўзидан келиб чиқадиган мазмун эътибори билан Аллоҳдан қўрқишнинг фарзлигига далолат қилади. Улардан айримларини келтирамиз:
Абу Ҳурайра, Пайғамбар САВнинг шундай деганларини эшитган эдим, деб ривоят қилади:
«سَبْعَةٌ يُظِلُّهُمْ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ, يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَ ظِلُّهُ: إِمَامٌ عَادِلٌ, وَشَابٌّ نَشَأَ فِي عِبَادَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ, وَرَجُلٌ قَلْبُهُ مُعَلَّقٌ بِالْمَسَاجِدِ, وَرَجُلانِ تَحَابَّا فِي اللَّهِ اجْتَمَعَا عَلَيْهِ وَتَفَرَّقَا عَلَيْهِ, وَرَجُلٌ دَعَتْهُ امْرَأَةٌ ذَاتُ مَنْصِبٍ وَجَمَالٍ, فَقَالَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ, وَرَجُلٌ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ فَأَخْفَاهَا حَتَّى لاَ تَعْلَمَ شِمَالُهُ مَا تُنْفِقُ يَمِينُهُ, وَرَجُلٌ ذَكَرَ اللَّهَ خَالِيًا, فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ»
«Етти хил тоифа одамларни соя йўқ кунда Аллоҳ ўз соясига олади: 1. Одил раҳбар; 2. Аллоҳ Азза ва Жаллага ибодат қилиб вояга етган ўсмир; 3. Қалби масжидларга боғланган киши; 4. Худо учун бир-бирини яхши кўрган кишилар. Улар Худо учун бирлашадилар, Худо учун ажрашадилар; 5. Мансабли ва чиройли аёл чақирганида: «Мен Аллоҳдан қўрқаман», деган киши; 6. Ўнг қўли берган садақани чап қўли билмайдиган даражада яширган киши; 7. Ёлғиз ҳолида Аллоҳдан қўрқиб, кўзлари ёшга тўлган киши» (муттафақун алайҳ).
Анас РА, Пайғамбар САВ бир хутба ўқидилар, унга ўхшаганини ҳеч ҳам эшитмаган эдим, у киши:
«لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ لَضَحِكْتُمْ قَلِيلاً وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا»
«Агар мен билган нарсани билганингларда, оз кулиб, кўп йиғлардинглар», дедилар. Шунда саҳобалар юзларини ёпиб олиб, пиқиллардилар, деб ривоят қилади (муттафақун алайҳ).
Адий ибн Хотам ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар САВ шундай деганлар:
«مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ سَيُكَلِّمُهُ اللَّهُ, لَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تُرْجُمَانٌ, فَيَنْظُرُ أَيْمَنَ مِنْهُ فَلاَ يَرَى إِلاَّ مَا قَدَّمَ, وَيَنْظُرُ أَشْأَمَ مِنْهُ فَلاَ يَرَى إِلاَّ مَا قَدَّمَ, وَيَنْظُرُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلاَ يَرَى إِلاَّ النَّارَ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ فَاتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ»
«Сизларнинг ҳар бирингиз билан Аллоҳ ўртада таржимонсиз гаплашади. Шунда у ўнг тарафига қараб, қилган амалидан бошқа нарсани кўрмайди, чап тарафига ҳам қараб, яна қилган амалидан бошқа нарсани кўрмайди, олди тарафига қараб, юзининг рўпарасида дўзахни кўради. Яримта хурмо билан бўлса ҳам дўзахдан сақланинглар» (муттафақун алайҳ).
Оиша РА дан, у киши мен Пайғамбар САВнинг:
«يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حُفَاةً عُرَاةً غُرْلاً, قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرِّجَالُ وَالنِّسَاءُ جَمِيعًا يَنْظُرُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ؟ قَالَ يَا عَائِشَةُ الأَمْرُ أَشَدُّ مِنْ أَنْ يُهِمَّهُمْ ذَلِكَ»
«Қиёмат кунида одамлар қип-яланғоч ҳолда қайта тириладилар», деганларини эшитиб: «Эй Расулуллоҳ, эркак-аёл бир бўлиб, бир-бирларига қарайверадиларми?», деб сўрадим. Шунда Пайғамбар САВ: «Эй Оиша, у кундаги ҳолат бу нарсаларга эътибор беришдан кўра қаттиқроқ бўлади», деганларини» эшитдим деди. (муттафақун алайҳ).
Нўъмон ибн Башир, Пайғамбар САВнинг шундай деганларини эшитдим, дейди:
«إِنَّ أَهْوَنَ أَهْلِ النَّارِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَرَجُلٌ تُوضَعُ فِي أَخْمَصِ قَدَمَيْهِ جَمْرَتَانِ يَغْلِي مِنْهُمَا دِمَاغُهُ»
«Қиёмат кунида дўзах аҳлининг энг енгил азобланадигани бир кишидирки, унинг оёғи остига икки чўғ қўйилади, улардан мияси қайнайди» (муттафақун алайҳ).
Абу Ҳурайра ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар САВ шундай деганлар:
«يَعْرَقُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يَذْهَبَ عَرَقُهُمْ فِي الأَرْضِ سَبْعِينَ ذِرَاعًا وَيُلْجِمُهُمْ حَتَّى يَبْلُغَ آذَانَهُمْ»
«Қиёмат кунида одамлар шу қадар терлайдиларки, уларнинг терлари ерда етмиш газгача бориб, уларни қулоқларигача кўмади» (муттафақун алайҳ).
Яна Абу Ҳурайра ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар САВ шундай деганлар:
«يَقُولُ اللَّهُ إِذَا أَرَادَ عَبْدِي أَنْ يَعْمَلَ سَيِّئَةً فَلاَ تَكْتُبُوهَا عَلَيْهِ حَتَّى يَعْمَلَهَا, فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا بِمِثْلِهَا, وَإِنْ تَرَكَهَا مِنْ أَجْلِي فَاكْتُبُوهَا لَهُ حَسَنَةً, وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَعْمَلَ حَسَنَةً فَلَمْ يَعْمَلْهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ حَسَنَةً, فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ»
«Аллоҳ Таъоло: «Агар бандам бир ёмонлик қилмоқчи бўлса, то қилгунига қадар ёзманглар, қилса, ўша қилганичалик ёзинглар. Мени деб қилишдан тийилса, унга бир яхшилик ёзинглар, агар бир яхшилик қилмоқчи бўлса, қилмаса ҳам унга бир яхшилик ёзинглар. Қилса, ўша қилганига ўн баробардан етти юз баробаргача кўп қилиб ёзинглар», дейди» (муттафақун алайҳ).
Абу Ҳурайра РА Пайғамбар САВ дан, у киши Парвардигорлари Азза ва Жалладан ривоят қилган ҳадиси қудсийда айтилади:
«وَعِزَّتِي لاَ أَجْمَعُ عَلَى عَبْدِي خَوْفَيْنِ وَأَمْنَيْنِ إِذَا خَافَنِي فِي الدُّنْيَا أَمَّنْتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِذَا أَمِنَنِي فِي الدُّنْيَا أَخَفْتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ»
«Иззатим ҳаққи, бандамда икки хавфни ҳам, икки хотиржамликни ҳам бирлаштирмайман. Агар бандам бу дунёда Мендан хавфда бўлса, қиёмат кунида унга хотиржамликни бераман, агар бандам бу дунёда Мендан хотиржам бўлса, қиёмат кунида уни хавфу хатарга соламан». Бу ҳадисни ибн Ҳиббон ўзининг «Саҳиҳ»ида чиқарган.
Савбон р.а. ривоят қилади: «Пайғамбар САВ:
«لأَعْلَمَنَّ أَقْوَامًا مِنْ أُمَّتِي يَأْتُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِحَسَنَاتٍ أَمْثَالِ جِبَالِ تِهَامَةَ بِيضًا, فَيَجْعَلُهَا اللَّهُ هَبَاءً مَنْثُورًا, قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ صِفْهُمْ لَنَا, جَلِّهِمْ لَنَا أَنْ لاَ نَكُونَ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لاَ نَعْلَمُ, قَالَ: أَمَا إِنَّهُمْ مِنْ إِخْوَانُكُمْ, مِنْ جِلْدَتِكُمْ, وَيَأْخُذُونَ مِنْ اللَّيْلِ كَمَا تَأْخُذُونَ, وَلَكِنَّهُمْ أَقْوَامٌ إِذَا خَلَوْا بِمَحَارِمِ اللَّهِ انْتَهَكُوهَا»
«Умматимдан шундай қавмларни биламанки, улар қиёмат кунида оппоқ Туҳома тоғидек яхшиликларни олиб келадилар-у, аммо Аллоҳ уларни тўзиб юрган ғуборга айлантириб юборади», дедилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, уларни бизга сифатлаб, тушунтириб беринг, токи билмаган ҳолимизда улардан бўлиб қолмайлик», дедим. У киши: «Улар сизларнинг биродарларингиз, таналари сизларнинг таналарингиздек, худди сизлар каби кечадан ўз улушини оладилар. Лекин улар ёлғиз қолганларида Аллоҳ ҳаром қилган ишлардан тийилмайдилар», деб жавоб бердилар». (Ибн Можа). «Мисбаҳ уз-зужажа» муаллифи бу саҳиҳ иснод ва унинг одамлари ишончли, деган.
Усома ибн Шарик ривоятида Пайғамбар САВ шундай дейдилар:
«مَا كَرِهَ اللَّهُ مِنْكَ شَيْئًا فَلاَ تَفْعَلْهُ إِذَا خَلَوْتَ»
«Қайси бир ишни Аллоҳ сендан содир бўлишини ёмон кўрса, уни ёлғиз қолганингда ҳам қилмагин». (Ибн Ҳиббон ўзининг «Саҳиҳ»ида).
Абдуллоҳ ибн Амр ривоят қилади:
«قِيلَ لِرَسُولِ اللَّهِ r أَيُّ النَّاسِ أَفْضَلُ؟ قَالَ: كُلُّ مَخْمُومِ الْقَلْبِ صَدُوقِ اللِّسَانِ, قَالُوا صَدُوقُ اللِّسَانِ نَعْرِفُهُ فَمَا مَخْمُومُ الْقَلْبِ؟ قَالَ هُوَ التَّقِيُّ النَّقِيُّ لاَ إِثْمَ فِيهِ وَلاَ بَغْيَ وَلاَ غِلَّ وَلاَ حَسَدَ»
«Пайғамбар САВ га қайси одам фазилатлироқ, дейилган эди, у киши: «Дили беғубор, тили ростгўй одам», дедилар. «Тили ростгўйни биламиз, дили беғубор қандай одам?», деб сўраган эдилар: «У киши тақводор, озода инсондирки, унда жиноят ҳам, зўравонлик ҳам, оғир олиш ҳам, ҳасад ҳам йўқдир», деб жавоб бердилар». Киноний бу саҳиҳ иснод, дейди. Уни Байҳақий ҳам ўзининг «Сунан»ида мана шу йўлдан ривоят қилган.
Абу Умома ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар САВ шундай деганлар:
«إِنَّ أَغْبَطَ أَوْلِيَائِي عِنْدِي لَمُؤْمِنٌ خَفِيفُ الْحَاذِ ذُو حَظٍّ مِنْ الصَّلاَةِ, أَحْسَنَ عِبَادَةَ رَبِّهِ, وَأَطَاعَهُ فِي السِّرِّ, وَكَانَ غَامِضًا فِي النَّاسِ لاَ يُشَارُ إِلَيْهِ بِالأَصَابِعِ, وَكَانَ رِزْقُهُ كَفَافًا فَصَبَرَ عَلَى ذَلِكَ, ثُمَّ نَفَضَ بِيَدِهِ فَقَالَ عُجِّلَتْ مَنِيَّتُهُ قَلَّتْ بَوَاكِيهِ قَلَّ تُرَاثُهُ»
«Мен учун дўстларимнинг ҳавас қилинадиганроғи камбағал, кўп намоз ўқийдиган, Парвардигорига пухта ибодат қиладиган, яширин ҳолда ҳам Унга итоат этадиган, одамларнинг айбларидан кўз юмадиган, бармоқ билан ишора қилинадиган даражада машҳур бўлмаган, ризқи етарли бўлиб, ўшанга сабр қилган, қолганидан қўл силтаган, ўлими тез келиб, орқасидан йиғлаб қолувчилари ва мероси оз бўлган кишидир».
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ
– „Фақат Аллоҳ (номи) зикр қилинганида қалбларига қўрқинч тушадиган кишилар (ҳақиқий) мўминдирлар“. (8:2)
Шу каби бошқа оятлар ҳам Аллоҳдан қўрққанликларидан қалблари тўлиб-тошиб Аллоҳга итоат қилувчиларни мақтаб келган. Зеро, улар ҳар лаҳзада Аллоҳнинг ғазаби ва унинг азобидан қўрқадилар ҳамда Унинг розилигига эришиш йўлида саъй-ҳаракат қиладилар ва Унинг савобини умид қиладилар.
ِنَّمَا ذَلِكُمْ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَاءَهُ فَلاَ تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِي إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
– „Албатта ўша (сизларни васвасага солмоқчи бўлган) шайтоннинг ўзидир. У сизларни ўзининг дўстларидан (кофирлардан) қўрқитмоқчи бўлади. Бас, агар мўмин бўлсангизлар, улардан қўрқмангиз, Мендан қўрқингиз!“. (3:175)
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин.
09.04.2017й.
