Инсоният тақдири ва Ислом Умматининг вазифаси

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Оламлар Роббиси Аллоҳ таоло борлиқни ҳикмат билан яратди ва инсонни маҳлуқотларнинг энг азизи қилиб, унинг зиммасига улкан омонатни юклади. Бу мақола инсониятнинг яратилиш ғояси, пайғамбарлик вазифаси ва бугунги кунда мусулмон уммати олдида турган буюк масъулият ҳақида сўз юритади.

Аллоҳ таоло Одам алайҳиссаломни яратишдан аввал Ўзининг юксак иродасини фаришталарга эълон қилди. Инсон шунчаки мавжудот эмас, балки ер юзида Илоҳий адолатни қарор топтирувчи, Аллоҳнинг ҳукмларини ижро этувчи халифа (ўринбосар) этиб тайинланди.

– “Эсланг, (эй Муҳаммад!) Роббингиз фаришталарга: “Мен ерда халифа бино қилмоқчиман”, – деди”.  (Бақара:30)

Ушбу вазифани муносиб бажариши учун Аллоҳ Одам алайҳиссаломга ҳатто фаришталар билмайдиган илмларни – нарсаларнинг номлари ва моҳиятини ўргатди. Бу инсоннинг Ер юзида ҳукмронлик қилиши учун илм ва маърифат энг асосий қурол эканига ишора эди.

Аллоҳнинг буйруғи билан барча фаришталар Одамга сажда қилдилар, фақат Иблис ўзининг яратилишини (оловдан эканини) устун қўйиб, кибр қилди. Бу итоатсизлиги сабабли у Аллоҳнинг даргоҳидан-раҳматидан қувилди ва қиёматгача муҳлат сўради.

Шайтон Одам ва Ҳаввони жаннатда васваса қилиб, ман этилган дарахт мевасидан тоттирди. Натижада инсоният Ер юзига – синов майдонига туширилди. Аллоҳ таоло бандаларига икки йўлни кўрсатди: ким У Зотнинг ҳидоятига эргашса, яна жаннатга қайтади; ким шайтоннинг изидан борса, абадий бахтсизликка юз тутади.

Инсоният ер юзида кўпайиб, шайтоннинг васвасаси билан ҳақ йўлдан оққан, зулм ва ширкка ботган пайтларда, Аллоҳ таоло раҳмат ўлароқ пайғамбарларни юборди.

Пайғамбарларнинг вазифаси: Инсонларни инсонларга қул бўлишдан озод қилиш, Ерда Аллоҳнинг қонунларини устувор қилиш ва адолатни ўрнатиш.

Ҳар бир пайғамбар ўз даврининг “тоғутлари” билан курашди. Нуҳ, Иброҳим, Мусо ва Исо алайҳиссаломларнинг барчаси охир-оқибат Аллоҳнинг нусрати билан ғолиб бўлдилар ва Ер юзида Аллоҳнинг сўзини олий қилдилар.

Пйғамбаримиз Муҳаммад ﷺпайғамбарлик биносининг сўнгги ғишти бўлдилар. У зотнинг аввалги элчилардан фарқи шундаки:

У зот фақат бир миллатга эмас, бутун инсониятга юборилдилар. У зот келтирган шариат қиёматгача амалда бўладиган мукаммал низомдир.

Расулуллоҳ ﷺ Мадинада илк Ислом давлатини барпо этиб, сиёсат, иқтисод ва ҳаётни тўлалигича ваҳий асосига қурдилар. Бироқ бу динни бутун оламга етказиш бир инсоннинг умрига сиғмасди. Шу боис, у зот ўз вафотларидан олдин бу шарафли вазифани ўз умматига – саҳобаи киромларга ва улардан кейинги мусулмонларга омонат қолдирдилар.

Аллоҳ таоло бу умматни бошқалардан афзал қилди. Бу афзаллик наслу насабда эмас, балки зиммадаги масъулиятдадир:

– “Сизлар одамлар учун чиқарилган энг яхши уммат бўлдингиз. (Зеро) сизлар яхшиликка буюрасиз, ёмонликдан қайтарасиз ва Аллоҳга иймон келтирасиз”. (Оли Имрон:110)

Тарих гувоҳки, мусулмонлар бу вазифани маҳкам тутганларида, Ислом давлати (Халифалик) дунёнинг илм-фан, адолат ва қудрат марказига айланди. Аммо қачонки мусулмонлар динни нотўғри тушуниб, дунёга ҳирс қўйиб, бир-бирлари билан низолашганларида, Аллоҳнинг нусрати тўхтади ва Халифалик душманлар томонидан парчалаб ташланди.

Бугунги кунда Ер юзи зулм ва адолатсизликдан титрамоқда. Мусулмонлар ўз юртларида хорланмоқда. Дунё янги бир нажоткорга, пайғамбарлик минҳожидаги янги бир бошлиққа муҳтож бўлиб турибди… Демак, бу вазифасини бажариш энди мусулмон умматининг мажбуриятидир!

Халифаликнинг тикланиши – инсониятнинг ягона нажот йўли.

Бугунги кунда дунё мафкуравий ва ахлоқий инқирозга юз тутди. Инсон томонидан ўйлаб топилган тузумлар зулм, адолатсизлик, вайронагарчилик ва қашшоқликдан бошқа нарса бермади. Ер юзи яна худди жоҳилият давридагидек Илоҳий нурга – Ислом адолатига ташна.

Нима учун Рошид Халифалик?

Чунки Халифалик шунчаки бошқарув шакли эмас, балки пайғамбарлик мероси ва Аллоҳнинг ердаги ҳукмронлигини ифодаловчи Илоҳий низомдир. Расулуллоҳ ﷺ марҳамат қилганлар:

“Бану Исроилга пайғамбарлар сиёсат юргизарди. Бир пайғамбар ўтса, ортидан бошқаси келарди. Мендан кейин эса пайғамбар йўқ, лекин халифалар бўлади ва улар кўпаяди…”. (Имом Бухорий ва Муслим ривояти)

Бу ҳадис Халифалик мусулмонлар ишларини бошқаришда пайғамбарлик вазифасининг давомчиси эканига энг катта далилдир.

Уммат сифатида бизнинг бахтимиз шундаки, бизга берилган имконият ҳатто ўтган буюк пайғамбарларни ҳам ҳайратга солган. Тафсир ва ҳадис китобларида келишича, Мусо алайҳиссалом Лавҳларда Муҳаммад ﷺ умматининг сифатларини кўриб: “Эй Роббим, мени ўша умматнинг пайғамбари қил!”, деб сўраган. Аллоҳ таоло эса пайғамбарлик Муҳаммад ﷺга хос эканини айтганда, у зот: “Унда мени ўша умматнинг бир аъзоси қил!”, дея дуо қилганлар.

Бизнинг бугунги курашимиз шунчаки яшаб ўтиш эмас, балки ана шу пайғамбарлар ҳавас қилган “Энг яхши уммат” номига муносиб бўлишдир.

Динни олий қилиш фақатгина дуо ёки тилак билан бўлмайди. Дуо билан бирга, ҳар бир мусулмон бу йўлда қуйидаги уч босқичда ҳаракат қилиши лозим:

Аввало, Исломни тўғри манбалардан ўрганиш, унинг нафақат ибодат, балки мабда-мафкура ва ҳаёт тузуми эканини англаш.

Жамиятдаги иллатларга бефарқ бўлмаслик, Исломий қадриятларни оилада ва жамиятда ёйиш.

Мусулмонларнинг бирлигини таъминлаш ҳамда рошид Халифаликни тиклаш орқали исломий ҳаётни қайта бошлаш йўлида фикрий ва сиёсий кураш олиб бориш.

Гарчи бугун мусулмонлар хорланган ва тарқоқ ҳолатда бўлсалар-да, бу вақтинчалик синовдир. Аллоҳ таолонинг ваъдаси ва Расулуллоҳ ﷺнинг башоратлари, албатта, амалга ошади.

‎﴿وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَىٰ لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا ۚ يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا ۚ وَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ﴾‏ 

– “Аллоҳ сизлардан иймон келтирган ва солиҳ амалларни қилган зотларга, худди аввалги ўтганларни халифа қилганидек, уларни ҳам Ер юзида халифа қилишни ваъда қилди”. (Нур:55)

Бизнинг вазифамиз айни шу буюк ва шарафли йўлда бўлишдир. Қиёмат куни Аллоҳнинг ҳузурида: “Мен Ердаги Халифаликни тиклаш учун нима қилдим?” деган саволга жавоб тайёрлашимиз керак. Бу йўлдаги ҳар бир қадам – пайғамбарларнинг суннатини тирилтириш ва икки дунё саодатига эришиш демакдир.

Эй Роббимиз! Бизни Ўзинг рози бўладиган Рошид Халифалик соясида бирлаштир, эй Роббимиз, бизни Ислом ва мусулмонлар азизлигини қайта тиклайдиган авлодлардан қил! Омин!

Абдуллоҳ

28.04.2026й