بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Oxfamнинг хавотирли ҳисоботи одамларни сергаклантириши зарур

Яқинда Британиядаги Oxfam хайрия ташкилотининг ҳисоботи эълон қилинди. Унда дунёдаги энг бой 26 одамнинг бойлиги ер юзининг тенг ярим аҳолиси – 3 миллиард 800 миллион одам эга бойликка тенг бўлгани маълум қилинган. Ташкилот ҳисоботи Давосда дунё элитаси йиғилиши арафасида нашр этилди. Ҳаттоки ўтган йил ҳам дунёнинг ярим аҳолиси бойлиги 43 миллиардер бойлигига тенг эди.

Oxfam ҳисоботи энг бойлар ва энг камбағаллар ўртасидаги фарқ ортиб бораётганини кўрсатади. Oxfam маълумотига кўра, дунёдаги энг бой одамлар даромади 900 миллиард долларга ошган ва миллиардерлар 12 фоизга кўпайган. Дунё бўйича ҳаммаси бўлиб 2208 миллиардер бор. Шу билан бирга, дунёдаги энг қашшоқ аҳоли даромади 11 фоизга озайган.

Капитализм бойларни янада бойитадиган ва камбағаллар сонини кўпайтириб, уларни янада қашшоқлаштирадиган тузум эканлигини жуда кўп бор таъкидлаганмиз. Ушбу ҳисобот ҳам бу фикрни яна бир карра тасдиқламоқда. Аслида, бундай ҳисоботлар одамларни сергаклантириши керак. Шундай маънодаки, капиталистик тузум татбиқи давом этаверадиган бўлса, яқин йилларда одамлар бир бурда нонга зор бўлиб, уни топиш учун энг оғир ишлар ва энг оғир шароитларга ҳам рози бўладиган аҳволга келиб қоладилар. Ўзи шундай ҳам бугунги аҳвол ўта аянчли тус олиб бормоқда. Буни ҳамма кўриб, билиб, ҳис қилиб турибди, ҳатто бошидан ҳам ўтказмоқда.

Капиталистик системада бир сиқим капиталистлар қолган одамларнинг ақлий ва жисмоний куч-қувватини арзимаган маблағ эвазига сотиб оладилар, бошқача айтганда, уларни аёвсиз эксплуатация қиладилар. Бор куч-қувватини сўриб тугатганларидан сўнг яна арзимаган нафақа билан – агар шуни ҳам кўп кўришмаса – аҳлат қутисига ирғитиб юборадилар, худди батарейканинг қуввати тугаганидан сўнг ташлаб юборилгани каби. Уни яна янгисига, яъни куч-қувватга тўла бўлган ёшларга алмаштирадилар. Оддий одамлар ҳаёти мана шундай батарейка вазифасини бажариш билан ўтиб кетаверади. Бойларнинг бойлигига яна бойлик қўшилади, камбағаллар эса, янада қашшоқлашиб бораверадилар.

Шунингдек, капиталистлар табиий ресурсларнинг аксарига эга бўлиб олдилар, чунки мавжуд қонун-қоидалар шунга имконият яратиб берди. Яна бунга қўшимча, кўп соҳаларни монополия қилиб олдилар, одамларни банклардан риболи кредитлар олишга мажбур қиладиган сунъий шароит яратдилар ва ҳоказо. Хуллас, жамиятларда кучлилар кучсизларни эзиб ташлайдиган ўрмон ҳаёти ҳукмронлик қилмоқда. Дунёнинг аксар аҳолиси капиталистик системадан шу пайтгача бирор рўшнолик кўрмади, кўрмайди ҳам.

Бундай системадан фарқли ўлароқ, Ислом тузуми бутун дунёга адолат ва фаровонлик олиб келади. Бойлик жамғариш, монополия, судхўрликни тақиқловчи ва бойлардан закот олиш каби ҳукмлар билан жамиятда бойлар ва камбағаллар орасидаги катта фарқни кескин камайтиради. Одамларнинг яшаш даражасини сезиларли даражада ўсишини таъминлайди. Хуллас, бойларнинг янада бойишига ва камбағалларнинг янада қашшоқлашишига чек қўяди.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух

30.01.2019й.