بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Бахт ҳақида тушунчани қандай тасаввур қиласиз?

Ушбу мақолани тайёрлашга ундаган нарса, бугунги ёш авлод даврасида бўлиб ўтган суҳбатлар бўлди. Уларнинг бахт ҳақидаги тушунчалари, жумладан, баъзиларини назарида таҳсил олаётган олийгоҳни тугатиб дипломни қўлга киритишни тушунсалар, яна баъзилари обрўли иш жойига эга бўлиш, яна баъзиси эса, данғиллама уй-жойли бўлиш ёки яхши кўрган инсони билан турмуш қуришни бахт, деб тушунишини таъкидлашди. Шу ўринда сиз азиз ўқувчиларга ҳам шу савол билан мурожаат қилмоқчимиз.

Сиз бахт деганда нимани тушунасиз? Ҳақиқатда бахт шунга ўхшаш, арзимас, яқинда тугаб адо бўладиган, озгина дунё матосими? Ёки қўлингиздаги диплом деган бир парча қоғозми? Ёки оз фурсатда чириб йўқ бўлиб кетадиган машина номли бир уюм темирми? Ёки отасининг мансаби, обрўси учун танлаган ёстиқдошингизми? Ёки чўнтагингиздаги қоғоз саналмиш, сизни мағрурлантираётган пулни биласизми? Ёки йилнинг бир кунини аёллар куни деб, шу кунда ҳурмат қилиниб, йилнинг қолган кунларида эркаклар билан тенгма-тенг қора меҳнатга қоришишингизни бахт деб биласизми? Аслида БАХТ нима ўзи?

Келинг, шу тушунча ҳақида батафсил фикр юритсак. Ҳаётимиздаги барча моддий-маънавий нарсаларнинг ўз исми, ўз атамаси бўлганидек, бахтнинг ҳам ўз номи, ўзининг воқелиги бор. Бугунги кунда дунёда ҳукмронлик қилаётган капитализм мабдасининг мафкураси демократияга кўра, бахт бу  инсоннинг моддий бойликка эга бўлиши, жасадини мумкин қадар лаззатланишини тушунадилар. Ҳаёт майдонидан йўқолиб айрим ерларда шаклан сақланиб қолган социализмнинг ҳам тушунчаси шундай. Ислом мабдаси эса, бу масалага бошқача ёндошади, яъни бахт инсоннинг дунё ҳаётидаги ва Охиратига тааллуқли муаммоларини фитратларига мос ва ақлини қаноатлантирадиган тарзда ечиб бериш орқали қалбига хотиржамлик ато қилади. Асл бахт мана шу. Демак, сизу бизларнинг дунёқарашимиз ҳам, ҳаётдаги амалларимизнинг ўлчови ҳам мана шу тушунча асосида шаклланиши керак. Бу тушунча эса, бизга бутун оламлар Роббиси бўлган Аллоҳ Таолони хурсанд этиш, Унинг розилигидек неъматни қўлга киритиш учун завқ – шавқ билан интилишга ундайди.

Ушбу тушунчадан келиб чиқиб яшаган аждодларимиз, ўн икки аср давомида, яъни милодий еттинчи асрдан то ўн саккизинчи асрнинг ўрталарига қадар бутун дунёда дунёқараш, маданият, сақофат ҳамда илм-фан соҳаларида энг олий уммат бўлиб келган бўлса, Ислом Давлати дунёдаги энг буюк ва энг қудратли давлат эди. Ислом уммати шу давр мобайнида бутун дунёда ягона олам гули ва барча миллат-элатлар ичида порлоқ қуёш эди. Бунинг асл сабаби, бахтнинг асл моҳиятини англаган ҳолда уни арзимаган ўткинчи нарса деб санамаганлар, балки ҳаётларининг мазмуни ва унга етишишни ҳаёт-мамот масаласи деб қараганлар.

Лекин биз бу билан инсон туғилганидан токи ўлгунигача ибодатдан бош кўтармаслиги керак, демоқчи эмасмиз, йўқ асло бундай эмас. Кўпчилик мусулмонлар Ислом динини фақат ибодат ва одоб-аҳлоқ дини, деб тушунганлари учун уларнинг бахт ҳақидаги тушунчалари ҳам Исломдан ажралиб қолган. Уларнинг ана шундай хато тушунчалари, яъни Ислом инсон ҳаётига аралашмайди, мазмунидаги тушунчалари туфайли ҳақиқий бахт аслида қандай бўлишини унутиб қўйганлар.

Аслида эса, Ислом шундай бир ҳаётий мабдаки, у бизга бахт-саодат сари тўғри йўлни чизиб беради ва ундан адашиб кетишимизни олдини олади. Ислом мабдаси бизга сиёсат, иқтисод, таълим, ижтимо, медицина ва ўзаро алоқаларимизни жуда чиройли тарзда тартибга солиб берган. Биз қачонки Исломни ўзимиз учун мабда сифатида ўрганиб, ҳаётимизга татбиқ қилсак шунда ҳақиқий бахт нима эканлигини ҳис этамиз. Таъкидлаб айтамизки, биз мусулмонларнинг бахтимиз фақат Исломда. Агар бахтни Исломдан бошқа нарсадан излаётган бўлсангиз ва сизга берилган қисқа умрни арзимас ўткинчи дунёвий орзу-ҳавасларга сарф этаётган бўлсангиз, бундан дунёю Охиратингиз учун ҳеч нарса йўқ.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин

13.04.2019й.