Сизга ҳам барибирми?
Сизга ҳам барибирми?
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Инсонлар ҳар хил бўларкан. Кимлардир ёниб яшаркан, бошқалари худди гуриллаб ёнган оловдан қолган кулга ўхшаб яшаркан. Балки бу ўхшатиш қуйида баён қилинадиган фикрларга тўғри келмас, хато бўлса айбга буюрмайсиз. Муҳими шуки, инсон ҳайвоннинг яшаш тарзига ўхшаган ҳаёт билан яшамаслиги лозим. Бундай тоифадаги одамлар учун энг муҳими тириклик, яъни қандай бўлса-да яшашдир. Уларни қандай қонун-қоидалар асосида яшаш кераклиги кўп ҳам ташвишлантирмайди, бу тўғрида ўйлаб ҳам кўришмайди. Ҳатто тузумлар алмашиб кетса ҳам уларга фарқи йўқ. Муҳими жон сақлаш, мана шу асосий мақсад. Бошқача айтганда, уларга барибир, мушкулотлар эзиб ташласа-да, бутун умр тинчлик-хотиржамликни билмай яшасалар-да, барибир рози бўлиб яшайверадилар. Ҳайвонга ҳам барибир, уларга ҳам барибир.
Бошқа тоифа инсонлар борки, уларга барибир эмас. Улар оз бўлса-да ўз ҳаётлари, жамиятдаги ҳолат, келажак ҳақида фикрлайдилар, бу борада ғам-ташвиш чекадилар. Мавжуд ҳолат нотўғри бўлса, уни ўнглашга ҳаракат қиладилар. Қандай қонун-қоидалар ёки тузум асосида яшаш улар учун муҳим. Чунки мақсад фақат яшаш эмас, балки тўғри яшашдир. Уларга барибир эмас, улар беэътибор бўла олмайдилар. Айнан мана шу тоифадаги одамлар жамият ва давлатга таъсир кўрсатадилар. Албатта инсон бу дунёга худди ҳайвонга ўхшаб фақат яшаш учун келмайди, у инсонга ўхшаб, яъни инсонга хос бўлган ҳаёт билан яшаши зарур. Бироқ инсоний ҳаёт қандай бўлишини ҳамма ўзича тасаввур қилади. Иккинчи тоифадаги одамлар ичида инсоннинг қандай яшаши кераклиги борасида нотўғри тасаввурга эга бўлганлари йўқ эмас. Агар мана шу хато тўғриланса, уларнинг жамият ва давлатга кўрсатаётган таъсирлари ҳам тўғриланади. Бошқача айтганда, агар мақсад жамиятдаги ёмон ҳолатни яхши ҳолатга ўзгартириш бўлса, унда инсон ўзгартиришни ўзидан бошламоғи лозим. Шу ўринда Яратувчимизнинг хитобига қулоқ тутайлик. Аллоҳ Таоло айтади:
إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ
– “Аниқки, то бирон қавм ўзларини ўзгартирмагунларича, Аллоҳ уларнинг аҳволини ўзгартирмас”. (ар-Раад:11)
Ўзгартиришни хоҳлаган одам борки, юқоридаги оят билан Аллоҳ унга йўлланма бермоқда. Мана шу йўлланма тўғридир, чунки уни Яратувчимиз бермоқда. Биз мусулмонлар ўзгартириш ишини, аввало, ўзимизни ўзгартиришдан бошлашимиз керак. Бу ўзгартириш ҳам Аллоҳ Таолонинг кўрсатмалари асосида бўлиши лозим. Биз тўғрилансак, бизнинг жамиятга кўрсатаётган таъсиримиз ҳам тўғриланади. Бошқача айтганда, ғайриисломий жамиятни исломий жамиятга айлантириш учун, аввало, ўзимиз исломий ҳаёт кечиришни бошлашимиз керак. Исломий ҳаёт билан яшаш эса, айни инсон фитратига тўғри келадиган яшаш тарзидир.
Бу фикр-мулоҳазалар менга барибир эмас, дейдиган биродарларимизга тегишли албатта. Энди айтингчи, сизга ҳам барибир эмасми?
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух
06.11.2019й
