بِسْـــمِ اللهِ الرَّحْمٰـــنِ الرَّحِيـــم

Роя газетаси:

Трамп эълони ва «аср битими»га оид воқеалар ривожи

Ало Абу Солиҳ қаламига мансуб

Гарчи Трампнинг овсарлиги,  аҳмоқона феъл-атвори ҳақида кўп гапирилаётган бўлса-да, бироқ унинг Қуддусни яҳудийлар давлати пойтахти, дея эълон қилиши ва Америка элчихонасини ўша ерга кўчиришга буйруқ бериши ўйланмай қилинган иш ҳам ёки Америка маъмурияти йўлидан чиқиб кетиш ҳам эмас. Аксинча, ушбу эълон Ақш маъмурияти режалаштирган келишув йўлидаги қадамдир. Бу келишувдан Фаластин масаласини тугатиш, яҳудийлар давлатини эса, «сунний давлатлар» доираси дея номланган регионал коалицияларга қўшиш кўзланган. Бу иш – Американинг минтақани қайта шакллантириш режаси бўйича, «Эрон хавфи»га қарши кураш ниқоби остида амалга оширилмоқда!

Трампнинг бу эълони «аср битими», дея аталаётган нарсанинг муқаддимаси ва у сари ташланган биринчи қадамдир. Бу эълон мазкур битимнинг яқинда эълон қилиниши кутилаётган тафсилотларига яҳудийлар давлатини рози бўлишга қизиқтириш учун унга тақдим қилинган унинг иштаҳасини очувчи «ширинлик» бўлди. Чунки Фаластин режими ва исломий юртлар ҳукмдорлари яҳудийлар давлати соясига салом бераётган бир пайтда, бу ёлғончи давлат барча халқаро ечимларни инкор қилиб, орқага суриб келаётган эди. Тўғри, Америка яҳудийлар давлати хавфсизлигини ҳимоя қилади ва бу масалани минтақадаги ўзининг устувор вазифалари сирасига киритган. Бироқ бу – яҳудийлар давлати асосида эмас, Америка қарашлари асосида бўлади. Чунки яҳудийлар давлати, хусусан, Ликуд партияси мавжуд воқеликка ўзгача қарайди, яъни ўзининг Фаластинни босиб олганини ва мутлақо ён бермаслигини энг тўғри танлов, деб билади.

Дарҳақиқат, Америка маъмурияти ўтган ойлар мобайнида, хусусан, Трампнинг айни эълонидан сўнг, қасддан ўз режаси тафсилотлари жамоатчиликка сизиб чиқишини, аммо унинг асл мазмун-моҳияти расмий тарзда эълон қилинмай, фақат у ҳақда баҳс-мунозара ва сиёсий воқелик пайдо бўлишини хоҳлади. Чунки Америка учун битимнинг амалий тафсилотлари ахборот воситаларида сизиб чиқиши шарт эмас, балки билдирилган реакцияга қараб, унинг кўлами белгиланаверади. Шунинг учун бу маъмурият тафсилотларни қасддан сир сақлашга уринди. «Арабий 21» сайтида бундай хабар келган: «АҚШнинг БМТдаги вакиласи Никки Хейли – мавжуд вазиятдан кўра ўзгариш фойдалироқдир, деди. Сўнг – ўтган 22 йиллик музокара ҳужжатларига амал қилиб келинди, аммо у тинчликка олиб бормади, шу боис айни қарор коптокни олдинга тепиб берса, яхши эмасми, дея қўшимча қилди. У Трампнинг атайин сирли сиёсат олиб бораётганини таъкидлар экан, «Биз чегаралар ва режалар ҳақида гапирмаймиз, бунинг маълум сабаблари бор. Шарқий Қуддус ёки унинг бир қисми кимга бўлиши керак, бунга фаластинликлар билан исроилликлар қарор қилсин», деди. (Арабий 21, 2017 йил 11 декабр).

Шу жиҳатдан, қарорга нисбатан реакция икки қисмга бўлинди. Иккаласининг зоҳири қарши чиқишдан иборат бўлса, ботини қарашлар, йўналишлар ва мақсадларда фарқ қилди.

Сиёсий жиҳатдан олганда, Фаластин, Иордания ва британияпараст режимлар реакцияси эълонга қарши чиқишдан иборат бўлди. Уларнинг реакцияси Европа хатти-ҳаракати доирасида давом этди. Чунки Европа минтақадаги малайлари четлатилаётганини ва хавф остида қолганини сезди. У буни сезиши биланоқ босим ва қаршилик кучи пайдо қилиш учун ҳаракат қила бошлади. Шу орқали АҚШнинг айни режасини қайта кўриб чиқишга мажбур қилишни, натижада уни ҳам минтақадаги ишларни белгилашга шерик қилишини, шу орқали у минтақадаги баъзи нуфузларини сақлаб қолишни кўзлади.

Европанинг айни йўналиши Хавфсизлик кенгашида, БМТ Бош ассамблеясида, европалик раҳбарларнинг икки давлат ечимига риоя қилишни тинмай таъкидлашларида, Британия бош вазири Тереза Мэйнинг АҚШ президентини тинчлик учун таклиф қилинган янги фикрларни қайта кўриб чиқишга даъват қилишида намоён бўлди: «Британия бош вазири Тереза Мэй АҚШ президенти Дональд Трампни Ўрта Шарқда тинчликни амалга ошириш учун янги таклифларни ўртага ташлашга тарғиб қилди. Бу АҚШ президентининг Қуддусни яҳудийлар давлати пойтахти, дея эълон қилиши ортидан бўлди». (Рейтер, 2017 йил 19 декабр). Бироқ бу каби Европа реакциялари, ҳали-ҳамон АҚШ маъмуриятига таҳдид қилиш ва амалда унинг айни ишига тормоз бериш даражасига кўтарилгани йўқ. Афтидан, Франция президентининг «Фаластин давлати»ни тан олишдан бош тортиб, буни хато қадам, деб ҳисоблагани бунга далил бўлса керак: «Франция президенти Эммануэль Макрон Фаластин давлатини тан олишнинг муносиб ўз вақти бор, бу реакция сифатида ёки шошилинч бўлмаслиги керак, деб ҳисобламоқда. Унга кўра, «Бугун бир томонлама қабул қилинган ҳар қандай қарор хатодир ва у минтақадаги бир томонлама қабул қилинган бошқа қарорларга жавоб ўрнидаги қарор бўлади». (Араб газетаси, 2017 йил 23 декабр).

Америкапараст режимлар реакцияси ҳам худди шундай бўлгани кузатилди. Масалан, Миср билан Саудия каби режимлар юзаки тарзда реакция билдириб, хижолат бўлганидан бир-икки мурожаат йўллаб қўйиш, истамайгина конференцияларга бориб, қораловчи баёнотлар бериш билан кифояланишди. Аслида эса, улар Америка йўлидан юришди.

Шундай экан, Американинг – гарчи ахборот воситаларида унинг «аср битими»дан чекинаётгани айтилаётган бўлса-да –  бу каби халқаро реакцияларга жавоб бериши эҳтимолдан йироқ, балки у ўз режаси бўйича ҳаракат қилишда ва йўлидаги тўсиқларни писанд қилмасликда давом этади. Ахборот воситаларида Американинг Фаластин режимини ўзгартиришга ҳаракат қилаётгани ҳақидаги хабарлар тарқаётгани эътиборга олинадиган бўлса, демак, «аср битими» китоби ёпилганича йўқ, аксинча, ҳамон у ўртага ташланиб, амалга оширилишга замин тайёрланмоқда. «Лондонда чиқадиган Ўрта Шарқ газетаси фаластинлик бир манбанинг «АҚШ маъмурияти Фаластин раҳбарияти хатти-ҳаракатини бир йил давомида назорат қилиши ортидан, бугун уни янгилашга қаттиқ ҳаракат қилмоқда», деган сўзларини келтиради. Манбага кўра, «Фаластин раҳбарияти Американинг ҳозирда Аббосга альтернатив топишга ҳаракат қилаётганини яхши англаб турибди». (Арабий 21, 2017 йил 25 декабр).

Энди, бошқа тарафдан олганда, масалалари ҳам, ёнаётган исломий туйғулари ҳам ва Фаластинни озод этиш интилиши ҳам битта эканини намоён қилиб турган халқ реакцияси бор. Лекин ҳукмдорлар ва уларнинг айниқса, Британия, Европа давлатларига малай бўлган режим ва ахборот воситалари халқ тўлқинини жиловлаб олиб, ўз йўлларига буриб олишга ҳаракат қилишди. Улар ўзларини Қуддусга ҳарис қилиб кўрсатишяпти-ю, бироқ Қуддус улардан покдир. Уларнинг барчаси Ғарбий Қуддус ва Фаластиннинг 80 % ерларидаги яҳудийлар давлати ҳуқуқини тан олиш билан тил бириктирувчилар томонини ташкил қилишмоқда.

Халқлар реакцияси ўзида албатта яхшиликни мужассам этиб келган. Лекин бу реакция мустамлакачилар ва уларнинг қўғирчоқлари режаларини тушунмоғи лозим. Шунинг учун Уммат ўз ҳаракатларини бу малай режимлар ҳаракатларидан узиб олиб, уларнинг манфаатига, умуман, икки давлат ечими ёки битта давлат ечими каби, барча турдаги мустамлакачилик режаларига хизмат қилишдан бош тортмоғи лозим. Барча саъй-ҳаракатни Уммат ғайратини қўзғаб, исломий армияларни Фаластинни озод этиш ва яҳудийлар давлатини яксон қилиш сари ҳаракатга келтиришга қаратмоғи лозим. Ана шунда Уммат Трампнинг битим ва эълонини барбод қилиб, Америка ва бошқа мустамлакачиларнинг Фаластиндаги ва бутун минтақадаги нуфузларини йўқ қилади.

Америкалик ва европаликлардан иборат мустамлакачилар режалари тақдири азалий эмас. Уммат уларнинг режаларини барбод этишга ва бу кофирлар ҳийлаларини ўзларига қайтариб уриб, уларни ноумид мағлуб ҳолда қувиб солишга қодир. Бироқ бу иш малай ҳукмдорлар воситасида ҳам, мустамлакачи давлатлар ва уларнинг даллоллари воситасида ҳам амалга ошмайди. Чунки дарднинг сабабчиси ўшалар бўлиб, уларнинг бир кун ҳам шифога сабабчи бўлишлари мумкин эмас. Шунинг учун Уммат олдида Аллоҳнинг арқонини маҳкам тутиб, шариатига мутлақ чекланишдан, нусрат ва озодлик сабабларини ушлашдан ҳамда унинг соясида мусулмонлар куч-қудратли ва бахтли ҳаёт кечирадиган Пайғамбарлик минҳожи асосидаги рошид Халифалик давлатини барпо этишга ҳаракат қилишдан бошқа йўл йўқ. Бу ишда ёрдам бериш Аллоҳ Таолога асло мушкул эмас.

Роя газетасининг 2018 йил 3 январ чоршанба кунги 163-сонидан