9 май тадбири – геосиёсий мақсадлар учун восита
9 май тадбири – геосиёсий мақсадлар учун восита
بسم الله الرحمن الرحيم
9 май – Ғалаба кунини кенг нишонлаш Кремл учун фақат тарихий ҳодиса эмас, балки геосиёсий мақсадларни амалга ошириш воситаси ҳамдир. Айниқса, Россиянинг Ғарб билан муносабатлари кескинлашган, Украинада уруш давом этаётган, иқтисодий ва дипломатик босим кучайган бир вақтда, бу каби маросимлар орқали ўз таъсирини намоён қилишга ҳаракат қилади. Европа Иттифоқининг халқаро ишлар бўйича Олий вакили Кая Каллас Москвадаги ғалаба куни парадида иштирок этиш сиёсий оқибатларга олиб келишини айтганидан сўнг бу янада аҳамият касб этди. Шунинг учун Путиннинг Марказий Осиё давлатлари раҳбарларини 9 май тадбирига таклиф қилиши ортида муайян геосиёсий мақсадлар турибди, десак хато бўлмайди. Бундан ташқари, халқаро ҳамжамият Украина уруши борасида Россияга “босқинчи давлат” деб қараётган бир пайтда, дунёни фашизм тажовузидан озод қилганини жар солиш билан ўзига тушаётган юкни енгиллатмоқчи.
Марказий Осиё давлатлари сиёсий, иқтисодий ва хавфсизлик жиҳатдан ҳамон Россияга боғлиқ бўлишига қарамасдан, бир тарафдан Хитой, бошқа тарафдан эса, Европа Иттифоқи ва Америка минтақа жиловини тортиб олишга жиддий ҳаракат қилаётганлиги очиқ кўриниб қолди. Шунингдек, минтақа ҳукуматлари ҳам Россияга қарши “журъат” қилишга ўтганлиги “рус подшоҳи”ни дарғазаб қиляпти. Мана шундай вазият фонида Марказий Осиё раҳбарларининг 9 май тадбирида иштирок этиши, ўтган йилдагилардан фарқли равишда, дипломатик босим орқали амалга оширилди. Россия ушбу тадбирни халқаро жамоатчиликка: “Россия ҳамон минтақада ҳукмрон”, деган сиёсий сигнал бўлиб хизмат қилишини хоҳлайди.
Шу билан бирга, Путин “садоқат тести”дан ўтолмаган раҳбарлар учун “совға” тайёрлаб қўйганга ҳам ўхшайди. Чунки расмий кутиб олиш чоғида Путин Мирзиёевнинг қулоғига пичирлаб, “пинҳона хабар етказгани”дан кейинги ўзбек раҳбарининг юзидаги ўзгариш протоколдан ташқари хатти-ҳаракат бўлганига далолат қилади. Бундан ташқари, Путиннинг Кремлдаги тантанали кутиб олиш маросимида Шавкат Мирзиёев георгий тасмасини эмас, ўзбек байроғи рангларидаги тасмани таққани, Қозоғистон президенти эса, умуман тақмаганлиги кузатувчиларнинг эътиборига тушди. Тадбирдан икки кун олдин Россия президенти ёрдамчиси Юрий Ушаков: “9 май дастури Путин ва Шавкат Мирзиёев учрашуви билан якунланади”, – деб маълум қилди. У яқинда бўлиб ўтган телефон суҳбати чоғида икки давлат раҳбарлари Москвада учрашиб, икки томонлама ҳамкорлик бўйича бир қатор мавзуларни муҳокама қилишга келишиб олганликларини эслатиб ўтди.
Бу учрашув илиқ кайфиятда ўтмаслиги Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавров апрел ойида Ўзбекистонга қилган расмий ташрифи чоғида совуқ дипломатияни қўллаганлигидан маълум. Бугунги кунда минтақа раҳбарлари, хусусан, Ўзбекистон президентининг ҳолати тўрт томондан тортилаётган араванинг воқеасига ўхшайди. Бу “бечоралар” халққа юзланиб, шу халқнинг қалбида жойлашган Исломдан нажот изламас экан, нафақат ўзлари, балки минтақа халқлари ҳам катта кучлар ўртасида қурбон бўлишига сабабчи бўлишади.
وعن ابن عمر رضي الله عنهما قال : سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول : كلكم راع وكلكم مسئول عن رعيته : الإمام راع ومسئول عن رعيته والرجل راع في أهله ومسئول عن رعيته والمرأة راعية في بيت زوجها ومسئولة عن رعيتها والخادم راع في مال سيده ومسئول عن رعيته فكلكم راع ومسئول عن رعيته . متفق عليه .
Ибн Умар (розияллоҳу анҳу) ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: “Ҳар бирингиз масъулсиз ва ҳар бирингиз қўл остидагилар учун жавобгарсиз. Имом (етакчи) масъулдир ва ўз қўл остидагилари учун жавобгардир. Эркак ўз оиласида масъулдир ва қўл остидагилари учун жавобгардир. Аёл эса эрининг уйида масъулдир ва ўз қўл остидагилари учун жавобгардир. Хизматкор ҳам ўз хожасининг молида масъулдир ва қўл остидагилари учун жавобгардир. Бас, ҳар бирингиз масъулсиз ва ҳар бирингиз қўл остидагилари учун жавобгарсиз”. (Имом Бухорий ва Имом Муслим ривояти, “Муттафақун алайҳ”)
Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими аъзоси Иззатуллоҳ
16.05.2025й
