بسم الله الرحمن الرحيم

Уйғониш тўғрисида туркумидан: Капитализм мабдаси

 Инсонларга айнан уйғониш нима эканлигини танитишдан кўзлаган мақсадимиз, улар уйғонишни таниш натижасида уйғониш сари ҳаракат қилсинлар, ин ша Аллоҳ!

  Бугунги кунда капитализм мабдаси дунёнинг кўплаб давлатлари томонидан татбиқ қилиниб келинмоқда. Капитализм мабдаси динни ҳаётдан ажратиш асосига қурилган. Динни ҳаётдан ажратиш фикри капитализм мабдасининг ақидаси, мафкураси ва фикрий пойдеворидир. Бу фикрий пойдеворга кўра инсоннинг ўзи яшаш тарзини тартибга солувчи тузумни ишлаб чиқиши лозим. Ана шу тузум орқали инсоннинг тўрт эркинлиги муҳофаза қилиниши шартдир. Улар: ақида эркинлиги, фикр эркинлиги, мулк эркинлиги ва  шахс эркинлиги. 

Ақида эркинлиги – бу эркинлик орқали инсонларга исталган ақидага эътиқод қилиш имконияти берилади. Яъни инсон керак бўлса бир кунда бир неча марта ўз эътиқодини ўзгартириши мумкин бўлади. Лекин инсонларнинг бундай шахсий ишларига шу эркинликнинг муҳофазаси туфайли на давлат ва на бирор шахс аралашишга ҳақли хисобланмайди. Тонгда мусулмон бўлиб уйғонган инсон бемалол кечга бориб насроний ёки яҳудий бўлиши ва тунда аҳли китоб сифатида уйқуга кетиб тонгда мушрик бўлиши мумкин. Капитализм мабдаси инсонларни ўз ақидаларидан бир кунда бир неча марта воз кечиш имкониятини беради ва буни эркинлик дея бахолайди…

Фикр эркинлиги – бу эркинлик орқали, асосан ҳукмрон табақага нисбатан танқидий фикрларни бемалол билдира олиш жиҳатига инсонларнинг эътиборини тортишга интилишсада, аслида, бу эркинлик орқали инсонларнинг муқаддасотларга ҳам хақоратомуз ёндашишларига йўл очиб берилди. Бундан ташқари бу эркинликда инсоннинг қалби сариқ чақага арзимас бўлиб, қалб оғриғи деган тушунчаларга эътибор қаратилмайди…

Мулк эркинлиги – бу эркинлик орқали инсонлар мулкларини истаган йўл билан кўпайтириши мумкинлиги келиб чиқади. Бу эркинлик орқали капитализмда фуқаролар инсонийлик ҳам кўтара олмайдиган жирканч усуллар билан мулк топишга ҳақли бўлиб қоладилар. Яъни инсон мулкини кўпайтириш учун маблағ топишнинг жирканчли усулларини ўйлаб топишаверади ва уларнинг қанчалик жирканчли эканлигига қарамай, агар инсонлар шу йўлларни исташса бу эркинлик орқали йўл очилаверади…

Шахс эркинлиги – бу эркинлик натижасида оилавий муносабатларнинг тубанликка юз тутиши ва пароканда ҳолатга келиши юз беради. Яъни капитализм мабдасини ёювчи давлатлар шахсий эркинлик бахонасида бир жинслилар никоҳини авж олдириш ва қонунийлаштириш, фохишабозликни кўпайишига бепарво бўлиш сингари инсонийликка зид бўлган ишларни хеч қандай ҳаё қилмай амалга ошираверади. Хеч бир инсон бошқа бир инсон олдида бурчли деб билинмайди ва натижада хеч ким ўзини оилада хеч бир жиҳатдан жавобгар хис қилмайди…

 Юқорида айтиб ўтганимиз эркинликлар инсоннинг ўзи томонидан ўйлаб топилган қонун қоидалар асосида белгиланади. Яратувчининг чегараси бу мабдага эътиқод қилувчилар учун аҳамиятсиз нарса хисобланади.

 Мулкчиликка эга бўлиш, моддий манфаатни биринчи ўринга қўйиш бу мабданинг юздаги чандир ёки қашқа мисоли кўзга кўринган жиҳати эканлиги бу мабдани капитализм, яъни сармоядорлик деб номланишига сабаб бўлган. Аслида юқоридаги тўрт эркинлик ҳам бу мабдага эътиқод қилувчилар учун муқаддас саналсада, лекин уларнинг асосий амаллари мулк эркинлигига қаратилганилигини, яъни бу тўрт эркинлик борасида мулк эркинлиги биринчи ўринга қўйилишини англаб олиш қийин эмас.

 Мисол: Шифо топишга интилган инсонларни даволовчи шифокорлар учун ҳам моддий бойлик жиҳатидан инсонларнинг даражаси бирламчи эътиборда туриши.

  Инсонлар яшаш жойларини гаровга қўйиш эвазига банклардан кредит олиб, ўз вақтида кредитни қайтара олмаса бу ҳолатда инсоннинг кейинги аҳволи билан қизиқилмасдан кўчада қолдирилиб, яшаётган уйи тортиб олиниши.

 Бу мабдани ёювчи давлатларнинг ташқи сиёсатида ҳам моддий манфаат бирламчи ўринда туради. Ўзбекистон каби учинчи олам давлатлари билан муомила қилишда айнан ана шу жиҳатга эътибор қаратилиб агар моддий манфаатни қондириш даражаси юқори бўлса бундай давлатларда инсонийликка ёки тузумнинг татбиқи қандай бораётганига эътибор қаратилмайди.

Ҳизб ут – Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

22.01.2017й.