Жаҳон энергетика бозори қайта шакллантирилмоқдами?

Ҳозирги воқеалар ривожи шундан дарак бермоқдаки, дунё совуқ уруш тугаганидан бери ҳукмронлик қилиб келаётган иқтисодий тузумнинг баъзи хусусиятлари ортга чекинаётган ўтиш босқичига қадам қўймоқда.

Глобаллашув жараёни тобора ортиб бораётган босимларга дуч ке лмоқда, протекционизм (ички бозорни ҳимоя қилиш) сиёсати майдонга қайта шиддат билан қайтмоқда, стратегик ресурслар устидаги рақобат янада кескинлашмоқда. Айни пайтда, йирик давлатлар таъминот занжирларини янгидан барпо этиш ҳамда геосиёсий рақибларга бўлган қарамликни камайтириш сари юз бурмоқда.

Ушбу контекстда, энергетика бозорлари иқтисодий омиллар хавфсизлик ва ҳарбий ҳисоб-китоблар билан илгари кузатилмаган даражада қоришиб кетадиган янада беқарор ва ўзгарувчан босқич остонасида тургандек кўринмоқда.

Жаҳон нефть бозорининг истиқболини белгиловчи омиллар

Жаҳон нефть бозорининг келажаги фақатгина Нефть экспорт қилувчи давлатлар ташкилоти (ОПЕК) қарорлари ёки ишлаб чиқарувчи давлатларнинг кундалик қазиб олиш ҳажми билангина белгиланиб қолмайди, балки у халқаро тизим гувоҳ бўлаётган умумий бурилишлардан сўзсиз таъсирланади.

Кейинги босқичнинг хусусиятларини шакллантириш учун ўзаро бирлашган асосий унсурлар қуйидагилардир:

• Америка Қўшма Штатлари билан Эрон ўртасидаги алоқалар;
• Нефть экспорт қилувчи давлатлар ташкилотининг (ОПЕК) келажаги;
• Протекционистик майлларнинг тобора ортиши;
• Глобал қарздорликнинг шиддат билан ортиши.

Шундай экан, энг муҳим савол очиқ қолмоқда: Агар глобал иқтисодиётнинг шиддатли секинлашуви ва тобора кучайиб бораётган геосиёсий тартибсизликлар бир вақтга тўғри келиб қолса, жаҳон иқтисодиёти навбатдаги энергетик зарбага бардош бериш қудратига эгами?

Келгуси йилларда бутун дунё қаршисида кўндаланг бўлиши мумкин бўлган ҳақиқий стратегик чақириқ мана шундан иборатдир.

Роя газетасининг 2026 йил, 8 июл, чоршанба кунги 607-сонидан