Асосий муаммонинг ечими
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Асосий муаммонинг ечими
39— қисм
Инсон қаердан келди?
وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن سُلَالَةٍ مِّن طِينٍ
(Қасамки), Биз инсонни (яъни Одам алайҳис-саломни) лойнинг мағзидан яратдик. (Мўъминун:12)
Уни нима кутяпти?
ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذَلِكَ لَمَيِّتُونَ * ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ تُبْعَثُونَ
"Сўнгра, албатта, сизлар бундан кейин ўлгувчисизлар. Сўнгра, албатта, сизлар қиёмат куни қайта тирилтирилувчисизлар". (Мўъминун:15,16)
Нима учун яратилди?
وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
"Жин ва инсонни фақат Менга ибодат қилиш учунгина яратдим". (Ваз-зариёт:56)
Бунинг натижаси нима?
فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدًى فَمَنِ اتَّبَعَ هُدَايَ فَلَا يَضِلُّ وَلَا يَشْقَى * وَمَنْ أَعْرَضَ عَن ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنكاً
"Агар Мен томонимдан сизга ҳидоят келганида ким ҳидоятимга эргашса, у адашмас ва бадбахт бўлмас. Ким менинг зикримдан юз ўгирса, албатта унга торчилик ҳаёти бўлур ва қиёмат куни уни кўр ҳолида тирилтирурмиз". (Тоҳа:123-124)
Инсон қаердан келди? Уни нима кутяпти? У қандай мақсад учун яратилди?
Инсон ҳаётидаги асосий муаммо — унга бу ҳаётнинг ҳақиқати, бу дунё ҳаётининг ундан олдинги ва кейинги нарсаларга алоқаси ҳақида умумий фикр беришлик билан ечилади. Асосий муаммонинг ечими топилган тақдирдагина бошқа муаммоларни ечиш осон бўлиб қолади.
Инсоннинг иккинчи даражали муаммолари
Инсоннинг дунё ҳаётига муносабати (давоми)
Ҳақиқий мақсад инсоннинг асосий муаммосига тўғри ечим топиш ичида яширинган, бу эса — охират ҳаётига интилиш демакдир.
Пайғамбар с.а.в. шундай дедилар:
مَنْ كَانَتِ الدُّنْيَا نِيَّتَهُ فَرَّقَ اللهُ عَليْهِ أَمْرَهُ و جَعَلَ فَقْرَهُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ وَ لَمْ يَأْتِهِ مِنْ الدُّنْيَا إِلَّا مَا كُتِبَ لَهُ وَ مَنْ كَانَتْ الْآخِرَةُ نِيَّتَهُ جَمَعَ اللهُ أَمْرَهُ وَ جَعَلَ غِنَاهُ فِي قَلْبِهِ وَ أَتَتْهُ الدُّنْيَا وَ هِيَ رَاغِمَةٌ
“Кимнинг қасди дунё бўлса, Аллоҳ унинг ишини бўлиб (сочиб) ташлайди, камбағаллигини икки кўзининг ўртасида қилади, дунёдан эса унга Аллоҳ битиб қўйганидан бошқаси келмайди. Кимнинг нияти охират бўлса, Аллоҳ унинг (сочилган) ишини жамлайди, бойлигини қалбида қилиб қўяди, дунё ўзи истамаган ҳолда унинг ҳузурига келаверади. (Ибн Можа, Термизий).
Биз бу дунёнинг барча васвасга солувчи нарсаларидан эҳтиёт бўлишимиз керак, айниқса – аёллардан. Пайғамбаримиз Му ҳаммад Мустафо с.а.в. шундай деди:
إنَّ الدُّنْيَا حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ وإنَّ اللهَ مُسْتَخْلِفُكُمْ فِيهَا فَنَاظِرٌ مَا تَعْمَلُونَ فَاتَّقُوا الدُّنْيَا وَاتَّقُوا النِّسَاء
«Албатта дунё яхшидир, шириндир, кўм-кўк, гўзалдир. Аллоҳ эса унда сизларни тасарруф этувчи қилди. Ва сизлар дунёда қандай амал қилишингизга қарайди. Бас, дунёдан сақланинглар. Ҳамда аёллардан эҳтиёт бўлинглар», -дедилар. (Имом Муслим)
Аллоҳ Таоло бу дунёни осмондан туширган суви билан таққослайди ва бунинг ёрдамида инсонлар ва ҳайвонларнинг озуқасига айланадиган ердаги ўсимликларни аралаштирди. Ва қачонки тупроқ гуллаб – яшнаган кунларнинг бирида Аллоҳнинг азоби ё кечаси, ё кундузи келади, бу пайтда у қуриб бужмайиб кетади. Аллоҳ Таоло воъқеликни собиқ маълумот билан боғлаб тафаккур қилувчилар учун бу рамзий масални келтирди. Чунки, улар ердаги ҳаёт доимий равишда янгиланиб туришини ва буларнинг барчаси аввал яратилиб, сўнг ривожланиб қарийдиган ва охир ўладиган бутун бир ҳаётга ўхшашлигини кўрадилар. Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таоло шундай марҳамат қилади:
إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاء أَنزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاء فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالأَنْعَامُ حَتَّىَ إِذَا أَخَذَتِ الأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَآ أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلاً أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَن لَّمْ تَغْنَ بِالأَمْسِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ
“Албатта, бу дунё ҳаётининг мисоли худди Биз осмондан туширган сувга ўхшайди. Бас, одамлар ва чорвалар ейдиган ер набототи у билан аралашиб, ер безагини олганда ва зийнатланганда ҳамда унинг аҳли “энди бунга эришдик” деб ўйлаганда, кечаси ёки кундузи Бизнинг амримиз келадир. Биз уни худди куни кеча яшнаб турмагандек қуритиб қўямиз. Тафаккур қиладиган қавмлар учун оятларимизни ана шундай батафсил баён қилурмиз”. (Юнус: 24)
Инсон ҳаётга нотўғри муносабати туфайли, ўзини хотиржамликдан маҳрум қиладиган руҳий касалликларга дуч келади. Натижада, унинг ишлари йўққа чиқади, у эса яна жамлашга ҳаракат қилади, аммо улар бирин-кетин унинг қўлидан чиқа бошлайди. Инсон ўзининг асосий вақтини ҳамма ишларини тўплаб уларни ҳал қилишга ҳаракат қилади. Аммо инсон бу дунёни ўзининг асосий ташвиши ва мақсади қилганлиги учун Аллоҳ Таоло унинг ишларини парчалаб ташлаган бўлса, у нима ҳам қила олар эди? Инсон қанчалик мол-мулк тўпламасин, қанчалик бу неъматлардан лаззатланмасин, у ўзини фақир ва бахтсиз ҳисоблашда давом этаверади. Буларнинг ҳаммаси инсон бу дунёни афзал билганлиги учун Аллоҳ Таоло унинг кўзлари ўртасига фақирликни ўрнатиб қўйганлигидандир.
Инсон бу дунё неъматларига қанчалик кўп эга бўлишга интилмасин, Аллоҳ Таоло белгилаганидан ортиқчасини ололмайди. Агар у бутун эътиборини бу дунё неъматларини қидириб тўплашга қаратса, бу нарса ўзига Роббисининг қахрини ва ўзининг ҳалокатини туғдиради.
Бугун кунда капиталистик мафкура туфайли катта зарар келиб чиқмоқда, чунки у инсонларни ҳаётдаги асосий муаммоларини тўғри ҳал қилишдан оғдириб қўйди. У бу дунёни ўзининг барча лаззатлари билан одамларни асосий ташвишига айлантирди. Бу мафкура бизнинг дунёмизни урушлар ва адоват майдонига айлантирди, инсонларни ва улар ўртасидаги муносабатларни бузиб ташлади. Одамлар ўртасидаги муносабатлар фақат фойда асосига қурила бошлади. Инсоннинг ўрни унинг моддий ҳолатига қараб белгилана бошлади: агар у бой бўлса, у тадбиркор ва нуфузли инсон ҳисобланади; агар у оз нарсага эга бўлса, унинг қиймати йўқ.
Оддий инсонлар капиталистларнинг товарига айландилар. Капиталистлар инсонлар устидан ҳукмронлик қилиб, уларни ризқларини белгилай бошладилар. Ушбу мафкура инсоният илгари билмаган руҳий касалликларни пайдо бўлишига сабаб бўлди, жамиятни барча инсоний фазилатлар ва қийматлардан маҳрум қилди. Аллоҳ Таоло инсонни Ўзига қул қилиб шарафлаган эди. Аммо капиталистик тузум уни шайтон ишонтирган нарсалар билан ҳукм қиладиган илоҳга айлантириб инсонни таҳқирлади.
Махсус Ҳизб ут-Таҳрир Марказий Матбуот идораси радиоси учун
Абу Муҳаммад (Халифа Муҳаммад)
