Ислом тузумдир, у шахсий тарзга чекланган эмас
Ислом тузумдир, у шахсий тарзга чекланган эмас
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Исломнинг инсониятга берилиши уларнинг ҳаётдаги ишларини тартиблаштиришдан иборат бўлди. Бу нарса воқеликда ҳис қилиниши мумкин бўлган ҳолатдир. Чунки инсоннинг амаллари ўзининг фитратида мавжуд бўлган талабларни қондиришга қаратилади. Бу талаблар қондирилса инсоннинг қалби ҳотиржамлик топади, қондирилмай қолса изтиробга тушади. Чунки унинг табиати қондирилмай қолган муҳтожликни қондиришни талаб қилаверади. Масалан, бирор инсон ўзига ва яқинларига зарар етишини истамайди. Хавф борлигини билса, бундан қутулишга ҳаракат қилади. Шу хавфдан қутулмагунича хотиржам бўла олмайди. Чунки инсон фитратида бақо ғаризаси бўлиб, унда яшаш учун курашиш туйғуси мавжуд. Шунинг учун инсон ўз фитрати талаб қилганидек хавфдан ҳоли бўлмагунича хотиржам бўла олмайди.
Инсонда ўзидан кучли ва мукаммал деб билган нарсани муқаддаслашни истайди, бу унинг сиғиниши ёки ибодат қилишида намоён бўлади. Бу инсон табиатидаги талаблардан биридир. Шунинг учун инсоният тарихига ёки бугунги кунига назар ташласак ҳам, уни бирор нарсага сиғиниб, муқаддаслаётганини кўрамиз. Ҳатто худосизлик илгари сурилган социализм татбиқи даврида ҳам инсонларнинг табиатидаги бу талаб йўқолмади, балки инсонлар муқаддаслашлари учун йўналиш бу манфур мафкуранинг намоёндаларига қаратиб қўйилди. Ва бугунги кунда ҳам қайсидир маънода бу ҳолат давом этмоқда. Албатта тафаккур қилмаса, Аллоҳни таниб олмаса, инсон ўз табиатидаги муқаддаслаш талабини бошқа нарсалардан қондиришга одатланади.
Ислом аввало Яратувчини танитади, Унинг борлигига иймон келтириш талаб қилинади. Инсон ўз Яратувчисини танигач, У зотнинг шариатига қалби хотиржам тарзда бўйсунади. Чунки аввало Яратувчининг борлигига иймони мукаммал бўлган бўлса, сўнгра бу Яратувчининг барча нарсага қодирлиги, барча жиҳатдан мукаммаллиги инсониятни хотиржам тарзда ўз ихтиёрини топширишига, яъни чин қалбидан итоат қилишига сабаб бўлади. Биладики, Яратувчи Ўз махлуқотларини жуда яхши билади ва шунинг учун бандаларининг ҳаётларини тартиблаштириш учун фақат тўғри ечимлар беради. Бу ишонч Исломга иймоннинг бир қисмидир. Аниқроқ айтадиган бўлсак, Исломнинг тузум эканлиги билан боғлиқ бўлиб, Исломнинг асл моҳиятини англаш билан боғлиқдир.
Ислом инсонлар ҳаётини тартиблаштириш учун берилганлиги аниқ. Инсоннинг ишлари эса, фақат шахсий ишлардангина иборат эмас. Мисол учун, оиласини таъминлаш учун пул топиш мақсадида ёллаш ёки ёлланиш вақтида ҳамда бирор егулик сотиб олиш ёки сотиш учун ҳам бошқалар билан алоқа қилишга мажбур бўлади. Ўз-ўзидан маълумки, бундай ишларни тартиблаштириш учун ўртадаги алоқага эътибор қаратилади. Бу алоқа эса, шахсий иш ҳисобланмайди, аксинча бошқалар билан боғланиш, муносабат ўрнатиш ҳисобланади. Бу алоқа ҳам тартибга солинмаса, фақат шахсий ишларни тартибга солиш билан чекланилса, унда бундай тартибот жамият учун асосий бўлган ишларни қўйиб, фақат иккиламчи ишларгагина эътибор қаратадиган бўлиб қолмайдими? Яъни инсониятнинг ҳаёти бошқалар билан алоқаларни ҳам ўз ичига олади. Ва керак бўлса, унинг ҳаётидаги асосий эътибор бериладиган жиҳатлар ҳам айнан бошқалар билан алоқалар ҳисобланади. Чунки у ибодат масалаларида кимдандир ўрганиши, умуман ҳаёт ишларида илм олиши шарт. Нимагадир эга бўлиши, оила қуриши, зурриёт қолдириши ва қорнини тўйдириш учун ҳаракат қилишида бошқалар билан алоқага киришади. Демак, Ислом бу жиҳатларга эътибор қаратди ва шунинг учун у фақат шахсий амалларнигина тартиблаштиради, дейиш хатодир.
Ислом инсониятнинг барча ишларини тартиблаштириш учун берилди. Барча муаммоларнинг муолажаси унда. Ҳаётнинг фаровон, қалбларни хотиржам қиладиган тарзда шаклланиши учун керак бўлган барча омиллар Исломда мавжуд. Маънавий ва моддий юксалиш учун ҳам Ислом пойдевор бўла олади. Ва Ислом олиб чиқадиган юксакликка ҳеч бир тузум олиб чиқа олмайди. Бунинг учун Исломий ҳаётни тиклаш йўлида ҳаракат қилиш керак.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ
30.09.2020й
