Капиталистик демократия тузуми татбиқ бўлар экан, аёл қадри тикланмайди!
Капиталистик демократия тузуми татбиқ бўлар экан, аёл қадри тикланмайди!
بسم الله الرحمن الرحيم
Бугунги жамиятларда аёлнинг қадр-қиммати энг тубан ҳолатга келиб қолди. Қалампир.узнинг 2023 йил 11 апрел кунги хабарида сенат раиси Танзила Норбоевага кўра, Ўзбекистонда 2021-2022 йилларда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга аёллар ва қизларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатлари юзасидан 72 мингдан зиёд мурожаат келиб тушган бўлиб, уларнинг 61 мингдан кўпи ёки қарийб 85 фоизи оилада содир этилган. Шунингдек, 2020 йилда 156 та, 2021 йил 243 та номусга тегиш жинояти содир қилинган. Кун.узнинг 2024 йил 9 феврал кунги хабарига кўра, 2023 йилда Ўзбекистонда қайд этилган никоҳлар сони 283,8 мингни ташкил қилган. Бу рақам 2022 йилда 296,7 минг бўлган. Республикада кейинги йилларда ажралишлар сони сезиларли кўпайган. Мисол учун, 2021 йилда 39,3 минг никоҳдан ажралиш қайд этилган бўлса, бу рақам 2022 йилда 48,7 мингни, 2023 йилда эса 49,2 мингни ташкил қилган. Ачинарлиси, ажралишлар билан бир қаторда, никоҳларнинг сони ҳам озайган. Жамиятдаги оилавий жанжаллар, ажралишлар ва бошқа ҳолатларда азоб чекаётган, айбланаётганларнинг аксари аёллардир. Мисол учун, агар оила бузиладиган бўлса, қизнинг ота-онаси куёвнинг ота-онасига қараганда маънан кўпроқ зарар кўради. Чунки бизда бир беъмани урф бор, у ҳам бўлса турмуш кўрган қизни бўйдоқ йигитлар никоҳига олмайдилар. Эркак киши эса бунинг акси ўлароқ, қанча турмуш қуриб ажрашган бўлса-да, бўйдоқ қизни олишига урф томонлама ҳеч қандай тўсиқ йўқ. Бундан ташқари, ажралишлардан кейин аксар ҳолатларда фарзандлар оналари қарамоғида қолади ва бунинг оқибатида бечора оналар фарзандларининг таъминоти билан ҳам, тарбияси билан ҳам ўзлари шуғулланишларига тўғри келади.
Шу кунларда ижтимоий тармоқларда касби фаррош бўлган ёши улуғ аёлнинг видео мурожаати тарқалди. Мурожаатда айтилишича, унга 8 март куни камералар олдида совғалар беришади… кейин бироз ўтиб қайтариб олишади! Совғаларни бинодан чиқаётганда “Сен буларни ўғирладинг, қайтариб бер, ўғри!” деган сўзлар билан зўрлик ишлатиб тортиб олишади. Албатта, бу видео ижтимоий тармоқларда кўплаб эътирозларга сабаб бўлди. Бизнинг эътиборимизни эса, ана шу эътирозларга қўшимча равишда ёши улуғ аёлнинг фаррош қилиб ишлатилаётгани тортди. Яқинда президент Шавкат Мирзиёев 8 март кунига бағишланган тадбирдаги нутқида шундай деган эди: “Уй-рўзғор ишлари ва фарзанд тарбиясидан ортиб, таълим олаётган, меҳнат қилаётган ва тадбиркорлик билан шуғулланаётган хотин-қизлар замонамизнинг ҳақиқий қаҳрамонлари, десак, тўғри бўлади”. Демак, Мирзиёев учун фарзанд тарбияси билан шуғулланаётган аёллар эмас, балки шу ишдан ҳам ортиб эркаклар билан теппа-тенг бошқа меҳнат фаолиятини олиб бораётган аёллар қаҳрамон экан. Шунингдек, Мирзиёев ўз нутқида “сўнгги йилларда хотин-қизларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини тўлиқ таъминлаш, уларнинг қадр-қимматини улуғлаш Янги Ўзбекистоннинг давлат сиёсатида етакчи ўринга қўйилмоқда” деди. Бунга мисол сифатида 2017 йилда бошқарув соҳасида хотин-қизлар ўртача 20 фоизни ташкил этган бўлса, ҳозирда бу рақам 35 фоизга етганини келтирди. Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатларининг 38 фоизини, Сенат аъзоларининг 27 фоизини аёллар ташкил этаётганини айтган. Бироқ Мирзиёев тирикчилик мақсадида чет мамлакатларда сарсон-саргардон бўлиб юрган, юртимизда мардикорлик қилаётган ва бундан бошқа аёллар ҳақида лол-мим демади. Ҳолбуки, улар ҳам айни шу юртнинг фуқаролари саналади.
Эътиборли томони, ўзбек ҳукумати аёл ҳуқуқи, қадр-қиммати деганда уни уй бекаси сифатида эмас, балки эркак қатори ишлатиб ундан ҳам манфаат олишни назарда тутяпти. Чунки бугунги капиталистик демократия тузумида даромад қилган инсон борки солиқ тўловчи ҳисобланади. Аёл кишига нисбатан бундай муносабат аслида қадр-қимматини улуғлаш эмас, балки уни ҳақоратлаш ва камситишдир. Ушбу тузум аёлга ифлос мақсадда фойдаланиладиган бир буюм сифатидагина қарайди. Демакки, аёлнинг ҳақ-ҳуқуқи, қадр-қиммати ушбу қарашдан шаклланади. Бу эса аёлни хорлаш, чўри сифатида ишлатиш, барча жойда – оилада ҳам, жамиятда ҳам, жамоат жойларида ҳам камситиш, ҳатто ҳақоратлашга ҳам олиб келади. Аёллар бошига келаётган ушбу хорликлар аслида уларни атайин Ислом ҳукмлари ва йўл-йўриқларидан йироқлатишдан келиб чиқмоқда, десак тўғри бўлади.
Инсон ақли ишлаб чиққан барча тузум ва қонунлар аёл ҳуқуқлари деб жар солгани билан унинг шарафини ҳақиқий маънода ҳимоя қилмай, аксинча унга зулм қилади, таҳқирлаб ва ишлашга мажбур қилиб, унинг нозик елкасига рўзғорнинг оғир юкини юклаб, уни пастга уради. Ҳатто бугунги кунда аёл қадр-қимматини поймол қилиш ва унга тажовуз қилиш ақлбовар қилмас даражага кўтарилмоқда.
Ислом эса ўз шаръий ҳукмлари ва йўл-йўриқларида аёлга гўдаклик чоғидан бошлаб кексайиб вафот этгунга қадар ғамхўрлик кўрсатишга чақиради. Масалан, Исломий таълимотга кўра, оилавий турмушда аёлни эрнинг дўст-биродари, деб белгилаб қўйилган. Шаръий аҳкомлар аёлга зиён етказишни, унинг аёллигидан фойдаланиб қолишни қатъиян ман қилди, уни ҳимоя қилишни эрга вожиб бўлган ор-номус қилиб қўйди. Ислом аёлга ҳам эркак билан баб-баробар ҳуқуқларни берди, фақат эркак билан аёлнинг ҳуқуқлари фитрий жиҳатдан бир-биридан фарқ қилади. Аллоҳ дейди:
وَٱلۡمُؤۡمِنُونَ وَٱلۡمُؤۡمِنَٰتُ بَعۡضُهُمۡ أَوۡلِيَآءُ بَعۡضٖۚ يَأۡمُرُونَ بِٱلۡمَعۡرُوفِ وَيَنۡهَوۡنَ عَنِ ٱلۡمُنكَرِ
– “Мўмин ва мўминалар бир-бирларига дўстдирлар. Улар яхшиликка буюрадилар, ёмонликдан тўхтатадилар”. (Тавба:71)
Ислом давлати бор бўлган даврларда аёл кишини мақоми мана шундай юксак бўлган. Яна бир мисол, Умар р.а. халифа бўлиб турган даврда, унга бир аёл маҳр масаласида ҳужжат келтириб эътирозини билдиради. Умар р.а. ўзининг бутун асрлар оша авлодларга етиб келган “Умар нотўғри айтди, аёл эса тўғри айтди” деган машҳур сўзини ўшанда айтган эди. Қаранг, Умар р.а. халифа мансабида бўла туриб, ҳатто эркаклар ҳам ҳайбатланиб гаплашадиган кучли шахсиятга эга бўла туриб, бир ожиза аёлга қулоқ соляпти, бу аёлнинг тушунчасида асос ва кучли ҳужжат борлигини кўргани учун унинг маҳр масаласидаги тушунчасини ўзининг тушунчасидан муқаддам қўйиб, унга бўйсуняпти. Росулуллоҳ ﷺ дедилар:
“Аёлларга нисбатан яхши муносабатда бўлинглар, чунки улар қарамоғингиздаги асиралардир… Огоҳ бўлингки, уларнинг устингизда ҳақлари бор, уларни яхши кийинтиринг ва едиринг”.
Пайғамбаримиз ﷺ яна бундай дедилар: “Аёллар эркакларнинг ярмиларидир”.
Баро ибн Молик хуш овоз соҳиби эди. У Росулуллоҳ ﷺ ҳузурида шеърлар айтар эди, у Росулуллоҳ ﷺ сафарларининг бирида шеър айтаётиб аёлларга яқин келиб қолди. Шунда Росулуллоҳ ﷺ: “Бу шишаларга (қўполлик қилишдан) эҳтиёт бўл, бу шишаларга (қўполлик қилишдан) эҳтиёт бўл”, – дедилар. Бу бошқа умматлар ва оламларда топилмайдиган тенгсиз ҳалимлик, лутф ва ғамхўрликдир.
Хуллас, Ислом каби аёлларга ҳақ-ҳуқуқларни бериб, ғамхўрлик кўрсатган, уларни иззат-икром қилган бошқа бирон дин, шариат, қонун ёки уммат йўқ. Шунинг учун аёлларнинг қадр-қиммати ва шарафини тўлиқ ҳимоя қилиш учун оилада ҳам, жамиятда ҳам уларни Аллоҳ белгилаган мақомга қайтариш зарур. Бунинг учун эса Исломни, шаръий қонунларни ҳаётга қайтаришимиз лозим. Яқинда тикланажак Халифалик давлати аёлни қадр-қимматини ерга урувчи капиталистик демократия тузумини ҳаёт майдонидан йўқ қилади ва тарихдагидек уни ўз юксак мақомига қайтаради иншаАллоҳ.
Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон матбуот бўлими аъзоси Салоҳиддин
16.03.2025й
