Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
Ким уни покласа, батаҳқиқ нажот топибди!
Аллоҳ Субҳанаҳуга ихлос қилиш
بسم الله الرحمن الرحيم
«Ихлос» эса, луғатда тозалаш, холис қилиш маъносини англатади. Шариатда эса, Аллоҳга ибодатни худди У зотни кўриб тургандек қилишдир. Хар бир қилаётган амалимиз қанчалар катта бўлмасин, агар унда ихлос бўлмаса у амал бехуда кетмоғида шубҳа йўқдир. Ёки, аксинча қилинаётган амалларимиз кичик бўлсада унда Аллоҳ Субҳанаҳуга бўлган ихлос топилса, ундай амалнинг мақбул амаллардан хисоб қилинажак, ин ша Аллоҳ.
Тоатдаги ихлос риё қилмасликдир. У қалб амали бўлиб, уни фақат банданинг ўзи ва Яратувчиси билади, холос. Гоҳида банданинг ўзи ҳам шубҳага бориб, ўзини ўзи қайта-қайта ҳисобга тутади, ўзига ўзи тоатни нима учун қилдим, деб қайта-қайта савол беради. Тадқиқотидан кейин, агар у тоатни Худо учун қилган бўлса, иши холис бўлибди. Агар бошқа мақсадда қилган бўлса, ишига риё аралашибди. Бундай нафсияни ўнглаш керак бўлади. Ўнгланиш муддати чўзилиб кетиши ҳам мумкин. Банда ўзининг яхшиликларини яширишни хоҳлаш мартабасига етса, унда ихлос аломати кўринибди.
Қуртубий айтади: «Ҳасандан ихлос ва риё хусусида сўрашганида, у: «Яхшиликларингни яширишни хоҳлашинг, ёмонликларингни яширишни эса хоҳламаслигинг ихлосдир», деб жавоб берди».
Қодисия кунида икки қўли ва икки оёғи кесилган бир одамнинг:
مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنْ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُوْلَئِكَ رَفِيقًا
– „… ана ўшалар Аллоҳ инъомларига сазовор бўлган зотлар — пайғамбарлар, сиддиқлар (ҳақ-рост иймон эгалари), шаҳидлар ва солиҳлар (фақат яхши амаллар билан ўтган кишилар) билан бирга бўлурлар. Ана ўшалар энг яхши ҳамроҳлардир“. (4:69)
оятини диққат билан ўқиётганини кўришиб, ундан: «Эй Аллоҳнинг бандаси, сен кимсан?», деб сўрашган эди, бир ансорийман, деб жавоб бериб, номини айтмади, яширди.
Ихлос вожибдир. Қуръон ва суннатдан бунга далиллар жуда кўп.
Аллоҳ Таоло «Зумар» сурасида айтади:
إِنَّا أَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ فَاعْبُدْ اللَّهَ مُخْلِصًا لَهُ الدِّينَ
– „(Эй Муҳаммад алайҳис-салом), албатта Биз сизга бу Китобни ҳаққи-рост нозил қилдик, бас, сиз Аллоҳга — У зот учун Динингизни холис қилган ҳолда ибодат қилинг“, (39:2)
أَلاَ لِلَّهِ الدِّينُ الْخَالِصُ
– „Холис Дин Ёлғиз Аллоҳникидир“, (39:3)
قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ مُخْلِصًا لَهُ الدِّينَ
– „Айтинг: «Дарҳақиқат, мен Аллоҳга У Зот учун Динимни холис қилган ҳолда ибодат қилишга буюрилганман»“, (39:11)
قُلْ اللَّهَ أَعْبُدُ مُخْلِصًا لَهُ دِينِي
– „Айтинг: «Мен Ёлғиз Аллоҳга У Зот учун Динимни холис қилган ҳолда ибодат қилурман»“. (39:14)
Пайғамбар (с.а.в.)га айтилаётган гап у кишининг умматига айтилаётгани ўз-ўзидан маълум.
Суннатдан далиллар:
Абдуллоҳ ибн Масъуд Термизийда ва Шофеийнинг «Рисола»сида ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:
«نَضَّرَ اللَّهُ امْرَأً سَمِعَ مَقَالَتِي فَوَعَاهَا وَحَفِظَهَا وَبَلَّغَهَا, فَرُبَّ حَامِلِ فِقْهٍ إِلَى مَنْ هُوَ أَفْقَهُ مِنْهُ. ثَلاَثٌ لاَ يُغِلُّ عَلَيْهِنَّ قَلْبُ مُسْلِمٍ إِخْلاَصُ الْعَمَلِ لِلَّهِ, وَمُنَاصَحَةُ أَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ, وَلُزُومُ جَمَاعَتِهِمْ, فَإِنَّ الدَّعْوَةَ تُحِيطُ مِنْ وَرَائِهِمْ»
«Менинг сўзимни эшитиб, уни англаган, ёдлаган ва бошқаларга етказган кишини Аллоҳ кўкартирсин. Кўпинча ўзидан кўра билимлироқларга ҳам билим тарқатиб юрувчилар учраб туради. Уч нарса борки, мусулмоннинг қалби уларни оғир олмайди: Амални холис Худо учун қилиш, мусулмон раҳбарларга насиҳат қилиш, мусулмонлар жамоасини маҳкам ушлаш. Чунки даъват (дуо) уларнинг ортидан ўраб туради».
Аҳмад Убай ибн Каъбдан ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:
«بَشِّرْ هَذِهِ الأُمَّةَ بِالسَّنَاءِ وَالرِّفْعَةِ وَالنَّصْرِ وَالتَّمْكِينِ فِي الأَرْضِ, فَمَنْ عَمِلَ مِنْهُمْ عَمَلَ الآخِرَةِ لِلدُّنْيَا لَمْ يَكُنْ لَهُ فِي الآخِرَةِ نَصِيبٌ»
«Бу умматга буюклик, юксаклик, ғолиблик ва ер юзида имконият бериш ҳақида башорат беринг. Кимки охират ишини дунё учун қилса, охиратда унга насиба бўлмайди».
Ибн Можа Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в) шундай дейдилар:
«مَنْ فَارَقَ الدُّنْيَا عَلَى الإِخْلاَصِ لِلَّهِ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ, وَأَقَامَ الصَّلاَةَ, وَآتَى الزَّكَاةَ, فَارَقَهَا وَاللَّهُ عَنْهُ رَاضٍ»
«Шериксиз, ёлғиз Худо учун ихлос қилган, намоз ўқиб, закот берган киши дунёдан ўтар экан, Аллоҳ ундан рози бўлади».
Абу Умома Бохимий ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар (с.а.в.) шундай деганлар:
«… إِنَّ اللَّهَ لاَ يَقْبَلُ مِنْ الْعَمَلِ إِلاَّ مَا كَانَ لَهُ خَالِصًا, وَابْتُغِيَ بِهِ وَجْهُهُ»
«… Аллоҳнинг ризосини умид қилиб, холислик билан қилинган амалларнигина қабул қилади».
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси Зайниддин.
19.08.2017й.
