Сақофатнинг аҳамияти
بسم الله الرحمن الرحيم
“Исломда таълим дастури асослари” туркумидан:
Сақофатнинг аҳамияти
(давоми)
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الإِنسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ
– “(Эй Муҳаммад, барча мавжудотни) яратган зот бўлмиш Парвардигорингиз номи билан (бошлаб) ўқинг! У инсонни лахта қондан яратган (зотдир). Ўқинг! Сизнинг Парвардигорингиз (инсониятга) қаламни (яъни ёзишни — хатни) ўргатган ўта карамли зотдир. У зот инсонга унинг билмаган нарсаларини ўргатди“.
Мақоламизнинг бугунги сонида сақофат мавзусини давом эттириб, исломий сақофат ҳақида мулоҳаза юритамиз. Исломий сақофатга нималар кириши ва унинг бугунги кунда исломий юртлар таълим системаларидан қанчалик даражада ўрин олгани тўғрисида ҳам кенгроқ маълумот беришга ҳаракат қиламиз.
Исломий сақофат исломий ақида асосида тадқиқ этиладиган билимлар мажмуидир. Тавҳид илми каби исломий ақидага алоқадор билимлар ҳам, фиқҳ, тафсир, ҳадис каби исломий ақидага асосланган билимлар ҳам, исломий ақидадан келиб чиққан ҳукмларни тушуниб олишда керакли бўлган, масалан, Исломдаги ижтиҳод тақозо этадиган араб тили ҳадис истилоҳлари, усул илми каби билимлар ҳам исломий сақофат жумласидандир. Чунки буларнинг барчаси исломий ақида асосида тадқиқ этилади. Ислом умматининг тарихи ҳам сақофатининг бир бўлагидир. Зеро унда умматнинг ҳазорати, таниқли кишилари, етакчилари, саркардалари ва уламолари ҳақида сўз юритилади. Арабларнинг Исломдан аввалги тарихи эса исломий сақофатдан ҳисобланмайди. Фақат Исломдан аввалги араб шеъриятини шу сақофат жумласига киритиш мумкин. Чунки бу шеъриятда араб тили лафзлари ва таркибларини тушунишга, бинобарин ижтиҳод қилишга, Қуръонни тафсир қилишга ва ҳадисларни тушунишга ёрдам берувчи омиллар мавжуд.
Демак, Ислом Умматида исломий сақофат Ислом ақидасига асосланган ҳолда вужудга келтирилиши керак экан. Афсуски, бугун бунинг акси ўлароқ исломий юртлардаги таълим системаларида илм олаётган мусулмонлар исломий сақофатдан деярли узилиб қолганлар. Чунки бу таълим системалари Ислом ақидасига асосланмаган, балки динни ҳаётдан ажратадиган капиталистик ақидага асосланган. Бундай таълим системалари АҚШ, Британия ва ЕИ давлатлари каби мустамлакачи кофирлар томонидан исломий юртларнинг ўзларига хизмат қиладиган малай ҳукмдорлари орқали тиқиштирилган бўлиб, аниқ мақсадни кўзлаб амалга оширилган. Бу мақсад Ислом Умматининг нафақат бугунини, балки келажагини ҳам ўз чангалида ушлаб қолишдир. Чунки мамлакатни бошқарадиган кадрларни айнан мана шу таълим системаси етказиб беради. Шунинг учун ҳам кофир мустамлакачилар Ислом Умматини исломий сақофат билан суғорилишларини ўзлари учун катта таҳдид сифатида кўришди.
Шундай қилиб, мустамлакачи кофирлар исломий юртлардаги таълим системаларидан Ислом ақидаси ва сақофатини деярли сиқиб чиқаришга эришдилар. Шу аснода, исломий юртларда мадрасалар вужудга келди, улар диний таълим беришга ихтисослашди. Бунинг натижасида таълим жараёни иккига бўлиниб кетди, яъни дунёвий мактаблар ва диний мактабларга. Бу ҳам мустамлакачи кофирларнинг динни ҳаётдан ажратишга асосланган сиёсатларининг натижасидир.
Энди диний таълим берадиган илм даргоҳларини ҳам мустамлакачи кофирлар билвосита назорат қилиб келмоқдалар. Бундай таълим муассасаларида, кофирлар тили билан айтганда, мўътадил Ислом ўргатилади, яъни Исломдаги намоз, рўза, ҳаж, закот каби фақат ибодат масалаларига чекланилади. Исломнинг сиёсий жиҳати руҳий жиҳатдан ажратилган ҳолда ўргатилади. Бунинг натижасида илм олувчининг онгида Ислом қуруқ руҳий ақида сифатида гавдаланади. Бу эса Ислом ақидасига зиддир. Бунга ёрқин мисол қилиб яқинда бўлиб ўтган бир воқеани эслаш кифоя қилади. Ислом оламидаги энг машҳур бўлган, дунё мусулмонлари илм олишга ҳарис бўлган Мисрдаги Ал-Азҳар университети шайхи доктор Аҳмад Тоййибнинг бутпарастлар сиғинадиган буддани ҳаким, дея сифатлагани бу илм даргоҳларининг соф исломий ақидага асосланмаслигини яққол кўрсатмоқда. Энг ишонилган илм даргоҳининг аҳволи шу бўлса, қолганларидан нимани кутиш мумкин?
Хулоса қилиб шуни айтиш мумкинки, Ислом Уммати яна исломий сақофатдан баҳраманд бўлиши учун бугунги мавжуд таълим системаларини тубдан ислоҳ қилиб, уни Ислом ақидасига асослашга жуда муҳтождирлар.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух.
19.02.2017й.
