Шом замини: Зулмнинг қулаши ва Американинг янги сиёсий тузоқлари
Шом замини: Зулмнинг қулаши ва Американинг янги сиёсий тузоқлари
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
Бугун бизнинг нигоҳимиз Шом заминига қаратилгани бежиз эмас. Зеро, Сурия (Шом) нафақат Яқин Шарқнинг географик маркази, балки тарихий, маданий ва эътиқодий жиҳатдан биз, Туркистон аҳлига энг яқин бўлган муборак ҳудудлардан биридир. Аждодларимиз бу заминни Ислом илм-фани ва маданиятининг бешикларидан бири сифатида эъзозлашган. Имом Бухорий, Имом Термизий каби буюк бобокалонларимизнинг илм йўлидаги сафарлари айнан Шом шаҳарлари билан чамбарчас боғланган. Бироқ бу яқинлик фақат тарих саҳифаларида қолгани йўқ. Сўнгги ўн йилликда минглаб МОдаги мусулмонлар Шом халқининг бошига тушган оғир мусибатларга бефарқ қараб тура олмай, Асад режимининг мислсиз зулмига қарши жиҳод майдонларида бевосита иштирок этдилар. Кўплаб юртдошларимизнинг бу муборак заминда тўкилган қонлари ва кўрсатган фидоийликлари Сурия тақдирини бизнинг қалбимизга янада маҳкам боғлаб қўйди. Шу боис, бугун Сурияда содир бўлаётган жараёнлар биз учун шунчаки ташқи сиёсий хабар эмас, балки минглаб жигарбандларимизнинг излари қолган, Уммат тақдири ва келажаги белгиланадиган майдондаги муҳим ўзгаришлардир.
Суриянинг аҳамиятини тушуниш учун аввало унинг стратегик салоҳиятига назар ташлаш лозим. Осиё, Европа ва Африка чорраҳасида жойлашган бу ўлка Ўрта ер денгизига чиқиш йўлаги ва энг қисқа энергетика транзит йўли ҳисобланади. Carnegie Endowment тадқиқотчилари таъкидлаганидек, Сурия "минтақавий геосиёсий харитани қайта чизишда энг муҳим нуқта" бўлиб, унинг назорати Ливандан Форс кўрфазигача бўлган сиёсий йўналишни белгилайди. Мамлакатнинг шарқий қисмидаги 2,5 миллиард баррелга баҳоланган бой нефт конлари ва Фурот дарёси ҳавзасидаги мамлакат ялпи ички маҳсулотининг 20%ини ташкил этувчи серҳосил ерлар Сурияни иқтисодий жиҳатдан мустақил бўлиш имконини берадиган даражада бой заминга айлантиради. Бироқ бу замин устидаги кураш ҳеч қачон шунчаки ресурс учун бўлмаган, балки мафкуравий курашнинг ўзаги бўлиб келган, чунки Шом пайғамбарлар ватани ва охири замон воқеалари марказидир. 2024 йил декабрида Асад режими ағдарилгач, 2025 йил Сурия тарихида кескин бурилиш йили бўлди ва 2026 йил январига келиб Дамашқда Аҳмад ал-Шараа (Жулоний) бошчилигидаги ўтиш даври ҳукумати фаолият юрита бошлади. Стратегик ва халқаро тадқиқотлар маркази (CSIS) таҳлилига кўра, бу ҳукумат “революцион легитимликдан конституциявий легитимликка ўтиш” вазифасини ўз зиммасига олган бўлса-да, ал-Шараанинг 2025 йил ноябрдаги Оқ уйга ташрифи ва Трамп билан учрашуви Дамашқнинг Ғарб сиёсий тизимига интеграциялашуви бошланганини расман тасдиқлади.
Аммо зулмнинг кетиши минтақада тинчлик ўрнатилганини эмас, балки глобал кучлар, айниқса Трамп бошчилигидаги АҚШнинг янги ва мураккаб “битимлар” сиёсати бошланганини англатмоқда. Трамп маъмурияти Суриядаги вазиятга ўзгача — прагматик ва бизнес манфаатларига асосланган "Deal" (битим) нуқтаи назаридан ёндашмоқда. Трамп президентликка келиши билан 2025 йил 30 июндаги ижроия фармони орқали Асад давридан қолган кўплаб санкцияларни бекор қилди, бироқ бунинг эвазига янги ҳукуматдан қатъий сиёсий ён беришларни талаб қилди. Трампнинг "Truth Social" тармоғидаги: "Биз Сурия муваффақият қозонишини истаймиз, лекин улар бизнинг шартларимизни қабул қилишлари керак", деган баёноти ушбу сиёсатнинг мағзини ташкил этади. Трамп томонидан Яқин Шарқ бўйича махсус вакил этиб тайинланган Стивен Виткофф ва маслаҳатчи Массад Булос Дамашқ билан "Иброҳим келишувлари"ни (Abraham Accords) кенгайтириш бўйича фаол музокаралар олиб бормоқда.
2026 йил 6 январда АҚШ Давлат департаменти томонидан эълон қилинган "АҚШ, Исроил ва Суриянинг уч томонлама қўшма баёноти" бу ўйиннинг нақадар чуқур эканлигини кўрсатади. Париж музокараларидан сўнг имзоланган ушбу ҳужжатда Дамашқ ва Тель-Авив ўртасида "ҳарбий де-эскалация, разведка маълумотларини алмашиш ва тижорий имкониятларни мувофиқлаштириш" учун махсус алоқа ҳужайрасини (fusion mechanism) ташкил этиш белгиланди. Бу АҚШнинг Сурияни Исроил хавфсизлигини таъминловчи "буфер зона"га айлантириш борасидаги аниқ мақсадини тасдиқлайди. Шунингдек, Трамп маъмурияти Суриядаги янги тартибни ўрнатишда Туркияга жуда катта масъулият топширган. АҚШ Давлат департаменти мулозимлари Туркиянинг Сурия шимолидаги ҳарбий тажрибасини "бутун мамлакат учун барқарорлик модели" деб атамоқда. Туркия орқали Россия ва Эроннинг қолдиқ таъсирини кесиш ва Сурияни НАТО манфаатлари доирасидаги "иқтисодий шерик"ка айлантириш — Трампнинг асосий вазифасидир.
АҚШнинг аниқ мақсади Сурияни шунчаки озод қилиш эмас, балки уни ўз назоратидаги "тизимли қарамлик" занжирига боғлашдир. Вашингтондаги Стратегик ва халқаро тадқиқотлар маркази (CSIS) таҳлилчилари таъкидлаганидек, Трамп "нефтни ушлаб туриш" ва "битимлар тузиш" орқали Сурияни иқтисодий жиҳатдан АҚШга муҳтож қилиб қўймоқда. Фурот шарқидаги нефть конларини курд маъмурияти (SDF) орқали назорат қилиш Дамашқни сиёсий жиҳатдан итоаткор ушлаб туриш учун ишлатилмоқда. Энг хавфлиси, Трамп маъмурияти Сурияни исломий ақидадан узилган, Ғарб андозасидаги дунёвий (секуляр) давлатга айлантиришни кўзламоқда. АҚШ Конгрессидаги сенаторлар таъкидлаганидек, "Америка инвестициялари фақат демократик қадриятларни қабул қилган Сурияга берилади". Бу эса Суриянинг иқтисодий тикланишини унинг диний ўзлигидан воз кечиши эвазига бўлишини англатади.
Сурия халқи 13 йил давомида Асад зулмига қарши фақат сиёсий ўзгариш учун эмас, балки Исломий адолат учун қон тўкди, бироқ бугунги вазият кофир мустамлакачиларнинг сиёсий ва иқтисодий васийлиги деган янги хатарни туғдирмоқда. Мусулмонлар учун бу воқеалардан олинадиган асосий хулоса шуки, Трамп маъмуриятининг санкцияларни юмшатиши — Сурияни исломий илдизларидан узиш учун тузилган сиёсий тузоқдир. Шом заминида нажот АҚШ чизиб берган "бизнес-битимлар"да эмас, балки Аллоҳнинг ҳукмига таянган, Умматнинг азизлигини тиклайдиган мустақил Исломий бошқарувдадир. Аллоҳ таоло айтганидек:
وَلَن تَرْضَىٰ عَنكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَىٰ حَتَّىٰ تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ
– “Яҳудий ва насронийлар то уларнинг динига эргашмагунингча, сендан ҳеч ҳам рози бўлмаслар”. (Бақара:120)
Сурия бугун Асад зулмидан қутулди, лекин эндиги катта жанг — мафкуравий ва сиёсий мустақиллик жангидир, бунда ғолиб бўлиш учун Шом халқи ва бутун Уммат кофир мустамлакачиларнинг макрларидан ҳушёр бўлиши ва фақат Аллоҳнинг арқонини маҳкам тутиши вожибдир. Аллоҳ таоло марҳамат қилади:
وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا
– “(Эй мусулмонлар!) Аллоҳнинг арқонини (Исломни) жам бўлган ҳолингизда маҳкам тутинг ва бўлиниб кетманг!” (Оли Имрон:103)
Салоҳиддин
24.01.2026й
