| Hizb-Uzbekiston.info

Top Menu

  • АР-РОЯ ГАЗЕТАСИ
  • АЛ-ВАЪЙ ЖУРНАЛИ
  • ЗИНДОН ХОТИРАЛАРИ
  • ХОС МАВЗУЛАР
  • БИРОДАРЛАР ҚИССАЛАРИ
  • МАҚОЛАЛАР
  • ШАҲИДЛАР
  • ШЕЪРЛАР

Main Menu

  • БОШ САҲИФА
  • ЯНГИЛИКЛАР
    • ХАБАР ВА ИЗОҲ
  • ҲИЗБ УТ-ТАҲРИР
    • Ҳизб ут-Таҳрир
    • ҲИЗБ АМИРЛАРИ
    • МАТБУОТ БАЁНОТИ
    • ВАРАҚАЛАР
    • ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ДУСТУРИ ЛОЙИҲАСИ
  • ҲИЗБ АМИРИ
    • АМИР САҲИФАСИ
    • АМИР МУРОЖААТЛАРИ
    • САВОЛ-ЖАВОБЛАР
      • Сиёсий
      • Фиқҳий
      • Фикрий
      • Иқтисодий
    • АМИР КИТОБЛАРИ
  • САҚОФИЙ БЎЛИМ
  • КИТОБЛАР
    • ТАБАННИЙ ҚИЛИНГАН КИТОБЛАР
    • ТАБАННИЙ ҚИЛИНМАГАН КИТОБЛАР
  • АР-РОЯ ГАЗЕТАСИ
  • АЛ-ВАЪЙ ЖУРНАЛИ
  • ЗИНДОН ХОТИРАЛАРИ
  • ХОС МАВЗУЛАР
  • БИРОДАРЛАР ҚИССАЛАРИ
  • МАҚОЛАЛАР
  • ШАҲИДЛАР
  • ШЕЪРЛАР
  • Yozuv:
    Tarjima:

logo

| Hizb-Uzbekiston.info

  • БОШ САҲИФА
  • ЯНГИЛИКЛАР
    • Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

      16.11.2026
      0
    • Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

      09.11.2026
      0
    • Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

      01.11.2026
      0
    • Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

      25.10.2026
      0
    • Биродаримиз Салоҳиддинов Салим Муҳиддин ўғлининг вафоти муносабати билан таъзия

      21.10.2026
      0
    • Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

      19.10.2026
      0
    • Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

      10.10.2026
      0
    • Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

      04.10.2026
      0
    • Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

      26.09.2026
      0
    • ХАБАР ВА ИЗОҲ
  • ҲИЗБ УТ-ТАҲРИР
    • “Сизларга нима бўлдики, Аллоҳ йўлида (жиҳодга) чиқинглар, дейилса, ўз ерингизга (яъни, юртингизга) ...

      23.03.2025
      0
    • Усули фиқҳ бўйича олим Ато ибн Халил Абу Рашта: Ҳизбнинг ҳозирги амири

      07.12.2016
      0
    • Шайх Абдул Қаддим Заллум: Ҳизб қиёдатида ўз ўтмишдошининг энг яхши ўринбосари

      07.12.2016
      0
    • Тақийюддин Набаҳоний… Асосчи шайх

      07.12.2016
      0
    • Ҳизб ут-Таҳрир
    • ҲИЗБ АМИРЛАРИ
    • МАТБУОТ БАЁНОТИ
    • ВАРАҚАЛАР
    • ХАЛИФАЛИК ДАВЛАТИ ДУСТУРИ ЛОЙИҲАСИ
  • ҲИЗБ АМИРИ
    • АМИР САҲИФАСИ
    • АМИР МУРОЖААТЛАРИ
    • САВОЛ-ЖАВОБЛАР
      • Сиёсий
      • Фиқҳий
      • Фикрий
      • Иқтисодий
    • АМИР КИТОБЛАРИ
  • САҚОФИЙ БЎЛИМ
    • Халифалик Давлатида моллар

      10.03.2023
      0
    • Халифалик Давлатида моллар

      20.02.2023
      0
    • Халифалик Давлатида моллар

      06.02.2023
      0
    • Халифалик Давлатида моллар

      15.01.2023
      0
    • Халифалик Давлатида моллар

      12.01.2023
      0
    • Халифалик Давлатида моллар

      06.01.2023
      0
    • Халифалик Давлатида моллар

      28.12.2022
      0
    • Халифалик Давлатида моллар

      12.12.2022
      0
    • Халифалик Давлатида моллар

      06.12.2022
      0
  • КИТОБЛАР
    • ТАБАННИЙ ҚИЛИНГАН КИТОБЛАР
    • ТАБАННИЙ ҚИЛИНМАГАН КИТОБЛАР
  • Америка, Хитой ва Россия: Шэньчжэнь учрашуви ортидаги стратегик кураш

  • Марокаш: Хиёнат ҳамда мустамлакачиларга малайлик ботқоғига тобора чуқурроқ ботиш

  • Афғонистон ва Покистондаги ҳокимият ва нуфузга эга холис кишиларга мурожаат

  • Ёрдам! Ёрдам! Эй, мусулмонлар қўшинлари! Ғазо сизларни ёрдамга чорламоқда. Қачон жавоб берасиз?!

  • Эй, Покистон аскарлари! Умматни Америка чангалидан қутқаришда энг катта масъулият сизларнинг зиммангиздадир

  • «Бас, ким сизларга тажовуз қилса, сизлар ҳам уларга сизларга тажовуз қилган миқдорда жавоб қайтаринг!»

  • Нега Ҳизб ут-Тaҳрир ҳар бир туҳмат ва раддияга жавоб бермайди?

  • Ҳафталик муҳим воқеалар таҳлили

САВОЛ-ЖАВОБЛАРФИҚҲИЙ
Home›САВОЛ-ЖАВОБЛАР›Тафсир манбалари

Тафсир манбалари

By htadmin
17.09.2026
0
Share:

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Саволга жавоб

Тафсир манбалари

Саидий Алига

Савол: Бисмилаҳ, Аллоҳнинг Расулига, у зотнинг оли байтига, саҳобаларига ва у зотни дўст тутганларга салому салавотлар бўлсин.

Ҳурматли шайхимиз, сизга Аллоҳнинг саломи, раҳмати ва баракоти бўлсин.

Ислом умматига етказаётган барча хайрли ишларингизда Аллоҳдан сизга тўғрилик ва муваффақият тилайман ҳамда босиб ўтаётган йўлингиз Аллоҳнинг ваъдаси ва Набийси ﷺнинг башоратини рўёбга чиқариш билан — нусрат ва тамкин (мустаҳкам ғолибият) тилаб қоламан.

Муҳтарам шайхимиз: «Аш-Шахсия» (Исломий шахсият) китобининг биринчи жузи, 296-саҳифасида, «Тафсир манбалари» мавзусида қуйидагилар келган:

«…Аммо Расулуллоҳ ﷺдан тафсир сифатида нақл қилинган нарсаларга келсак, агар у саҳиҳ бўлса, ҳадиснинг бир жузъи ҳисобланади ва тафсир саналмайди. Чунки у бу ҳолатда худди Қуръон каби ташриъий (шаръий далил сифатидаги) насс бўлади, шу боис тафсирлар қаторига кирмайди».

296-саҳифада келган сатрда эса, ҳадисни тафсир манбаларидан бири деб ҳисоблайди, аммо 301-саҳифада келган иборада ҳадиснинг тафсир эканини инкор қилади… Бу икки гап гўё бир-бирига зид ва қарама-қарши бўлиб кўриниб, бу эса масалани тушунишимни мураккаблаштирди. Шу боис ушбу ноаниқликни бартараф этиб, масаланинг ҳақиқатини баён қилиб берсангиз: ҳадис тафсир ҳисобланадими ёки у тафсирлар қаторига кирмайдими?

Сизга чексиз ташаккурлар бўлсин.

Биродарингиз Али ас-Саидий – Тунис.

Жавоб: Ва алайкум ассалом ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ.

Биродарим, «Аш-Шахсия» китобининг биринчи жузъи 360-саҳифасида «Тафсир манбалари» сарлавҳаси остида келган иборани ҳамда…

Айнан шу китобнинг 366-саҳифасида «Умматнинг бугунги кунда муфассирларга бўлган эҳтиёжи» сарлавҳаси остида келган иборани…

 Диққат билан ўрганиш улар ўртасида ҳеч қандай зиддият йўқлигини кўрсатади. Буни ойдинлаштириш учун қуйидагиларни баён қиламан:

Биринчидан: «Тафсир манбалари» бўлимида шундай дейилган: [«Тафсир манбалари» иборасидан муфассирларнинг ҳар бири тавҳид, фиқҳ, балоғат, тарих ва шунга ўхшаш ўзи эга бўлган илмга кўра Қуръонни тафсир қилишда таянган жиҳатлари назарда тутилмайди. Чунки бу илмлар тафсир манбалари эмас, балки муфассирга таъсир кўрсатган ва натижада унинг тафсир борасида муайян бир йўналишни танлашига сабаб бўлган омиллардир. «Тафсир манбалари»дан кўзланган мақсад эса, муфассирлар ўз тафсирларида қандай йўналишни тутганларидан қатъи назар, шундай манбаларки, муфассирлар ундан нақл қилган ва нақл қилган маълумотларини ўз тафсирларига киритган асл асослар (маржаълар)дир. Агар тафсир манбаларини кузатиб чиқадиган бўлсак, уларнинг учта манбага чекланишини кўрамиз, улар:

1- Расулуллоҳ ﷺдан нақл қилинган тафсир. Бу худди Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинган ушбу ҳадис кабидир: «الصَّلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِ»

«Ўрта намоз — аср намозидир». (Термизий ривояти)…

2- Тафсир манбаларидан бири — раъй (фикр-қараш) бўлиб, бу тафсирдаги ижтиҳод деб аталадиган нарсадир. Бу шундан иборатки, муфассир арабларнинг каломини ва уларнинг сўз юритиш услубларини,  шунингдек, жоҳилият шеърияти ва насрида келган шу каби мисолларни синчковлик билан ўрганиш орқали арабча лафзларни ва уларнинг маъноларини англашга эришади ҳамда ушбу воситалар ёрдамида ўз наздида оятнинг нозил бўлиш сабабларидан қай бирини саҳиҳ деб топса, ўша раъйга қарор қилади(яъни ўша тўхтамга келади)…….

3- Исроилиёт. Бу шундан келиб чиққанки, яҳудий ва насоролардан баъзилари Исломга кирди ва улар орасида Таврот ва Инжилни билувчи олимлар бор эди. Уларнинг сафидаги аксар яҳудийлар Исломга сохта кирган эди, чунки яҳудийлар насороларга қараганда мусулмонларга нисбатан адоват ва нафрати кучлироқ эди. Натижада ушбу олимлардан мусулмонлар орасига кўплаб исроилиётлар (асоссиз маълумотлар) сизиб кирди ва оятлар шарҳини тўлдириш мақсадида Қуръон тафсирига киритилди……..

Кўриб турганингиздек, бу ердаги масала муфассирлар наздидаги тафсир манбалари ҳақида бўлиб, юқорида баён қилинганидек, улар учта манбадан иборатдир.

Иккинчидан: «Аш-Шахсия» китобининг биринчи жузъи 366-саҳифасида «Умматнинг муфассирларга бўлган эҳтиёжи» сарлавҳаси остида келган иборага келсак, у муфассирлар наздидаги ушбу манбаларнинг воқелигини саҳиҳ ва хато жиҳатидан баён қилади. Яъни, улар ўз наздида “Расулуллоҳ ﷺдан нақл қилинган тафсир”, деб атаган биринчи манба аслида тафсир деб аталмаслигини, балки у Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадислари эканини баён қилади. Чунки тафсир — бу муфассир томонидан қилинган ижтиҳоддир. Расулуллоҳ ﷺдан нақл қилинган нарса эса тафсир ёки ижтиҳод эмас, балки Азиз ва Ҳаким Аллоҳ субҳанаҳунинг ваҳийси бўлмиш Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадисидир.. Бу ушбу бобнинг аввалида жуда очиқ баён қилинган, у ерда шундай дейилади:

[(Шу сабабли мусулмонларда, қолаверса бошқаларда ҳам тафсирларни чуқур ва мустанир фиқҳий китоб сифатида ўқишга рағбат ва иштиёқ уйғотадиган услуб бўлиши жуда-жуда зарурдир. Бундан ташқари, фалсафий китоблар таржимаси пайдо бўлгани ва улардан таъсирланиш юз берганидан кейинги асрда, шунингдек салиб юришларидан кейинги инқироз даврида муфассирлар тутган йўл шундай тафсирларнинг юзага келишига сабаб бўлдики, улар тафсирдан бўлмаган ва Қуръон оятларига алоқаси йўқ нарсаларга эътибор қаратишга катта куч сарфладилар. Уларда тўпланиб қолган исроилиётлар ҳақида гапирмаса ҳам бўлади, ҳатто бу исроилиётлар муфассирлар наздида тафсир манбаларининг учинчисига айланиб қолди. Шу боис Қуръонни тушунишдаги ижтиҳод жиҳатидан ҳам, саҳобалардан тафсир ўлароқ нақл қилинган нарсалардан фойдаланиш жиҳатидан ҳам саҳобаларнинг тафсир қилиш йўлига уйғун келадиган Қуръон тафсири бўлиши лозим эди. Аммо Расулуллоҳ ﷺдан тафсир сифатида нақл қилинган ривоятларга келсак, агар у саҳиҳ бўлса, ҳадиснинг бир бўлаги ҳисобланади ва тафсир саналмайди. Чунки у бу ҳолатда худди Қуръон каби ташриъий насс бўлади, шу боис тафсирлар қаторига кирмайди).]

Демак, бу боб остида келган фикрлар саҳобалар (розияллоҳу анҳум) Аллоҳ субҳанаҳунинг оятларини тафсир қилишдаги саҳиҳ ижтиҳодлари асосида тафсирдаги тўғри раъй-қарашни баён қилиш учундир. Расулуллоҳ ﷺдан нақл қилинган ривоятларга келсак, улар ижтиҳод бобида эмас, балки ҳадислар бобида зикр қилинади. Ваҳий бўлган Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадислари билан ижтиҳод бобидан бўлган саҳобаларнинг (розияллоҳу анҳум) ижтиҳодлари ўртасида фарқ бордир.

Бунда етарлича тушунтириш бўлди деб умид қиламан, Аллоҳ аълам ва аҳкам.

Биродарингиз Ато ибн Халил Абу ар-Рошта            04 рабиус-соний 1448ҳ

                                                                                           16 август 2026м

Tagsсаволга жавобТафсир манбалари
0
Shares
  • 0
  • +
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0

Leave a reply Отменить ответ

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте, как обрабатываются ваши данные комментариев.

ЯНАДА ҚИЗИҚАРЛИ МАВЗУЛАР

  • ЯНГИЛИКЛАР

    Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон матбуот бўлимининг Фейсбукдаги янги саҳифаси очилиши эълони

  • МАҚОЛАЛАР

    Аллоҳнинг динини ўргатиш жиноятми?

  • АР-РОЯ ГАЗЕТАСИ

    Халифаликни барпо этиш тариқатини ақл эмас шариат белгилаган

ОНЛАЙН КУТУБХОНА

АЛ-ВАЪЙ ЖУРНАЛИ

МАҚОЛАЛАР

  • МАҚОЛАЛАР

    Америка, Хитой ва Россия: Шэньчжэнь учрашуви ортидаги стратегик кураш

    Америка, Хитой ва Россия: Шэньчжэнь учрашуви ортидаги стратегик кураш Америка Хитой билан рақобатни тўхтатаётгани йўқ. Аксинча, Вашингтон Пекиннинг кучайишини ўз назоратида ушлаб туриш учун ҳарбий босим, иқтисодий чекловлар ва дипломатик ...
  • МАҚОЛАЛАР

    «Тараққиёт» ниқоби остидаги қарамлик: БМТнинг Марказий Осиёдаги ҳазорий тузоғи

    «Тараққиёт» ниқоби остидаги қарамлик: БМТнинг Марказий Осиёдаги ҳазорий тузоғи  بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ Халқаро саҳнада капиталистик тузум ўзининг фикрий ва сиёсий муфлислиги туфайли чуқур емирилиш босқичини бошдан кечирмоқда. Бир томондан, ...
  • МАҚОЛАЛАР

    Мустамлакачилик занжиридаги пенсия жамғармалари ва инсон тақдирини гаровга қўйган тизимлар

    Мустамлакачилик занжиридаги пенсия жамғармалари ва инсон тақдирини гаровга қўйган тизимлар بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ 2027 йил бошидан Ғарб мустамлакачилиги томонидан ўрнатилган иқтисодий зулмларнинг яна бир тўлқинига гувоҳ бўламиз. Яъни Иқтисодиёт ...
  • МАҚОЛАЛАР

    Экспортга чиқарилаётган тақдирлар: Масъулиятсиз сиёсат ва капиталистик қулчилик бозори

    Экспортга чиқарилаётган тақдирлар: Масъулиятсиз сиёсат ва капиталистик қулчилик бозори  بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ Исломда давлат ва ҳокимият тушунчаси инсонларга ғамхўрлик билан раҳбарлик қилиш, уларнинг ички ва ташқи ишларини тўғри ва ...
  • МАҚОЛАЛАР

    Таълим тизими ҳарбийлаштирилган назоратдан қутуладими ёки эскича босимлар давом этадими?

    Таълим тизими ҳарбийлаштирилган назоратдан қутуладими ёки эскича босимлар давом этадими?  ​​بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ Мамлакатимизнинг таълим соҳасида кутилмаган, аммо жиддий ўзгариш юз берди. Навоий, Сурхондарё, Самарқанд ва Сирдарё каби мураккаб ...

ИЗОҲЛАР

  • burana.info - Burana.info burana
    on
    09.06.2026
    […] қилганларидек: «Мушриклар олови билан ёритманг…[1]». Бундай машъум битимлар мусулмон армияларини […]

    ҚАРАМЛИК КИШАНИМИ ЁКИ ЕТАКЧИЛИК ШАМШИРИ?

  • burana.info - Burana.info burana
    on
    08.06.2026
    […] шундаки, Иордания қўшинига инглиз жосуси Глабб Пошо[1] қўмондонлик қилаётган эди. Бошқа араб раҳбарлари ва […]

    НАКБАГА 78 ЙИЛ: ТАСЛИМИЯТ ЁКИ ХИЛОФАТ?!

  • burana.info - Burana.info burana
    on
    08.06.2026
    […] Афсуски, ушбу ҳукмдорлар куфр кучларини «дўст» тутишнинг оқибатларини — бу йўл дунёда хорлик, Охиратда эса ...

    ХИЛОФАТДАН БОШҚАСИ САРОБ!

  • burana.info - Burana.info burana
    on
    01.06.2026
    […] аёлу болаларни қутқариш учун жанг қилмаяпсизлар?![1]» деган амрига бўйсуниш учун уларда куч ҳам, имконият […]

    ГЎДАКЛАР ФИҒОНИГА ТЎЛГАН ЯҲУД ЗИНДОНЛАРИ

  • burana.info - Burana.info burana
    on
    31.05.2026
    […] шиорларини улуғласа, демак, бу қалбидаги тақвосидан[1]» деган каломига содиқ қолган ҳолда, байрам шукуҳини […]

    1447 ҲИЖРИЙ ЙИЛ МУБОРАК ҚУРБОН ҲАЙИТИ ТАБРИГИ

logo

Бу – Веб саҳифа Ҳизб ут - Таҳрир Ўзбекистон расмий сайтидир. Ҳизб ут - Таҳрир, вилоятлар, ахборот бўлимлари, расмий нотиқлар ва ахборот бўлимлари вакиллари томонидан чиқарилган нашрлар Ҳизб ут - Таҳрир раъй-қарашларини ифодалайди. Булардан бошқалари гарчи Ҳизб ут - Таҳрир Ўзбекистон сайтида нашр қилинсада ўз муаллифининг қарашларини билдиради. Бу – Ҳизб ут - Таҳрир Ўзбекистон сайтида чоп этилган нашрлардан иқтибос келтириш ва қайта нашр қилиш жоиз. Фақат бунда олиб ташламай ёки таъвил қилмай ёки ўзгартириш киритмай тўғри етказиш ва тўғри иқтибос келтириш шарт қилинади. Нақл қилинган ёки нашр қилинган нарсанинг манбаини ҳам айтиб ўтиш шарт.

Алоқа учун манзилимиз

  • Beirut-Lebanon P.O.BOX 14-5010
  • 0096 113 07 59 4
  • ht.uzbekistan@gmail.com
  • Popular

  • Comments

  • Эр аёлига маҳрни бермай талоқ қилиши тўғрсидаги саволга жавоб

    By htadmin
    08.01.2017
  • Ҳизб ут-Таҳрир амири олим Ато ибн Халил Абу Роштанинг қурбон ҳайити табриги

    By htadmin
    22.08.2018
  • Андижон қатлиомига 12 йил бўлди!

    By htadmin
    12.05.2017
  • Эркак ва аёл ўртасидаги алоқаларни тартибга солиш

    By htadmin
    19.06.2017
  • burana.info - Burana.info burana
    on
    09.06.2026

    ҚАРАМЛИК КИШАНИМИ ЁКИ ЕТАКЧИЛИК ШАМШИРИ?

    […] қилганларидек: «Мушриклар олови билан ...
  • burana.info - Burana.info burana
    on
    08.06.2026

    НАКБАГА 78 ЙИЛ: ТАСЛИМИЯТ ЁКИ ХИЛОФАТ?!

    […] шундаки, Иордания қўшинига ...
  • burana.info - Burana.info burana
    on
    08.06.2026

    ХИЛОФАТДАН БОШҚАСИ САРОБ!

    […] Афсуски, ушбу ҳукмдорлар ...
  • burana.info - Burana.info burana
    on
    01.06.2026

    ГЎДАКЛАР ФИҒОНИГА ТЎЛГАН ЯҲУД ЗИНДОНЛАРИ

    […] аёлу болаларни қутқариш ...

    SAHIFA

    • АЛ-ВАЪЙ ЖУРНАЛИ
    • АМИР САҲИФАСИ
    • БИЗ БИЛАН АЛОҚА
    • БОШ САҲИФА
    • КИТОБЛАР
    • Ҳизб ут-Таҳрир

    ИЖТИМОИ ТАРМОҚЛАРИМИЗ

    • Contact
    • About Us
    • Home
    http://hizb-uzbekiston.info/
    Yozuv:
    Tarjima: