Ўзбекистон геосиёсий ўйин марказида
Ўзбекистон геосиёсий ўйин марказида
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
2026 йилнинг 18-20 феврал кунлари Президент Шавкат Мирзиёев рафиқаси билан бирга ишчи ташриф билан АҚШга келди. “Эндрюс” авиабазасида Ўзбекистон раҳбарини Америка—Ўзбекистон савдо палатаси раиси Кэролин Лэмм, Миссисипи штати Миллий гвардияси бирлашган штаби бошлиғи Жеймс Хэнкинс ва бошқа расмий шахслар қарши олди, Вашингтонда ажратилган қароргоҳда эса АҚШ Президентининг махсус вакили Паоло Замполли кутиб олди.
Бугунги халқаро майдондаги тебранишлар, кучлар нисбати ўзгариб, геосиёсий мувозанат издан чиқаётган бир шароитда, ушбу ташриф доирасида имзоланган инвестиция келишувлари, қўшма платформалар ва стратегик лойиҳалар АҚШнинг минтақага қаратилган, пухта ўйланган узоқ муддатли режалари мавжудлигини кўрсатади. Бу шуни билдирадики, Вашингтон глобал стратегик “шахмат тахтаси”да Марказий Осиёни “чекка ҳудуд” сифатида эмас, балки катта кучлар рақобати кесишадиган, ресурслар, транспорт йўлаклари ва сиёсий таъсир учун ҳал қилувчи аҳамиятга эга бўлган янги геосиёсий таянч нуқта сифатида кўра бошлади. Натижада, минтақа давлатлари босқичма-босқич АҚШнинг прагматик ва зарур ҳолларда қатъий-агрессив стратегияси доирасида муҳим ўйинчига айлантирилмоқда.
Имзоланган келишувларда “муҳим минералларни қазиб олиш ва етказиб бериш” масаласига алоҳида урғу берилгани бежиз эмас. Сўнгги йилларда АҚШ глобал саноат ва ҳарбий-технологик устунликни таъминлайдиган ноёб ер элементлари ҳамда стратегик металлар бозорида Хитойнинг устунлигини чеклашга қаратилган изчил сиёсат олиб бормоқда. Шу мақсадда Вашингтон ўз саноати, мудофаа комплекси ва юқори технологияли тармоқлари учун ҳаётий аҳамиятга эга ресурслар оқимини кафолатлайдиган янги, ишончли манбаларни қўлга киритишга фаол интилмоқда. Ана шу геоиқтисодий кураш фонида Марказий Осиё, хусусан, Ўзбекистон нафақат литий, уран, мис каби замонавий қурол-яроғ, атом энергетикаси, электроника ва “яшил” технологиялар учун ҳал қилувчи аҳамиятга эга хомашёларга бой ресурс базаси сифатида, балки Евроосиё қитъасининг қоқ марказида жойлашгани туфайли транспорт йўлаклари, логистика занжирлари ва минтақавий таъсир нуқталари туташадиган геостратегик майдон сифатида ҳам Вашингтон ҳисоб-китобларида алоҳида ўрин эгалламоқда. Шу тариқа, минерал ресурслар атрофидаги кураш глобал кучлар рақобатида етакчиликни таъминлашга қаратилган узоқ муддатли геосиёсий ўйиннинг туб моҳиятига айланмоқда.
АҚШ Давлат департаментининг энергетика ресурслари бўйича бюроси ҳисоботида: “Марказий Осиё – бу глобал таъминот занжирининг янги фронти. Биз Хитойга қарамликни камайтириш учун ушбу минтақанинг хомашё базасига эркин киришни таъминлашимиз керак”, – дейилади.
Мирзиёев АҚШ бизнес доиралари билан учрашувда “ҳозир стратегик қарорлар қабул қилиш вақти” эканини алоҳида урғулаб, Америка инвестиция лойиҳаларига ҳар томонлама “яшил чироқ” ёқишга тайёрлигини билдирди. Унинг вилоят ҳокимларига АҚШ штатлари билан тўғридан-тўғри ҳамкорлик ўрнатиш ҳақида берган кўрсатмаси эса, Вашингтон учун айни муддао бўлган қадамдир. Чунки бу жараён “децентрализация” ниқоби остида амалга оширилса-да, амалда Америка бизнес манфаатларининг мамлакат марказидан тортиб энг чекка ҳудудларигача чуқур кириб бориши, иқтисодий таъсир доирасини маҳаллий бошқарув тизими орқали мустаҳкамлаб олиш имконини таъминлайди.
Ўзбекистон—Америка инвестиция платформасини ташкил этиш тўғрисидаги келишув АҚШ Экспорт-импорт банки ва АҚШ Халқаро тараққиётни молиялаштириш корпорацияси раҳбарияти билан ўтказилган учрашувлар якунида расман имзоланди. Бу келишув Traxys, Valmont Industries, Gulf Oil, John Deere, BlackRock каби АҚШ компаниялари учун Ўзбекистон ресурсларига эришиш имконини беради, шунингдек, бу маҳаллий иқтисодиётни молиявий жиҳатдан “жиловлаш” воситасидир.
Бу келишув Ўзбекистон иқтисодини АҚШ молиявий тизими (доллар ва кредит линиялари)га узвий боғлаб, фойданинг Америкага оқиб боришини таъминлайдиган механизмдир.
Мирзиёевнинг Трамп ҳузурига бориб, имзолаган мазкур келишувлар аслида “қуллик келишувлари” бўлиб, мусулмон юртининг ер ости бойликлари, сув ресурслари, қишлоқ хўжалик потенциали ва келажак авлоднинг тақдирини Америка мустамлакачилиги чангалига топширишдир. Зеро, мустамлакачилик бузуқ ва жирканч капиталистик-демократик тузумни ёйиш, иқтисодий ва сиёсий ҳукмронликни давом эттириш усулидир.
Шунингдек, 19 феврал куни, Мирзиёевнинг Америкага ташрифи чоғида, “Тинчлик кенгаши”нинг биринчи саммити Дональд Трамп раислигида ўтказилди.
Унда Шавкат Мирзиёев ва (исроил) ташқи ишлар вазири Гидеон Саар ўртасида бир-бирининг елкасига қўл қўйган ҳолда “дўстона” неформал суҳбат бўлиб ўтди. Шунингдек, Трамп саммит давомида Мирзиёевни ўз дўсти деб атаб, унинг фамилияси “тарихдаги энг қийин фамилиялардан бири” эканини айтиб ҳазил қилди. Унга кўра, Ўзбекистонда “ишлар аъло даражада кетмоқда”, президентда ҳам “ҳаммаси жойида”.
“Тинчлик кенгаши”га Ўзбекистоннинг қўшилиши мусулмон умматининг қонли яраси устида Трампча ташаббусларга хизмат кўрсатишдир. Яҳудий вужуди Ғазода тарих саҳифаларига қон билан битилаётган мислсиз жиноятларни содир этаётган бир пайтда, Ўзбекистон раҳбарияти Америка билан “тинчлик платформаси”да ўтириб, сукут сақлаш билан чекланмай, балки бу жиноятларнинг ҳарбий, молиявий таъминотчилари ва сиёсий ҳимоячилари билан янги шартномалар имзолаяпти. Трампнинг Мирзиёевга қаратилган истеҳзоси: “Сенинг ўзинг ҳам, халқинг ҳам биз учун аҳамиятсиз. Бизга фақат сенинг қўлингдаги имзо ва сен назорат қилаётган ресурслар керак”, – демоқда гўё.
Мусулмонлар бу воқеъликка томошабин бўлиб қараб турмасликлари, балки уни Халифаликни тиклаш учун яна бир чақириқ сифатида қабул қилишлари лозим. Чунки Умматнинг ҳақиқий давлати – Рошид Халифалик Давлати тиклангандагина бу қуллик шартномалари йиртиб ташланади, халқимиз тақдири ва юртимиз келажаги устидаги бундай савдолашувларга чек қўйилади ҳамда уммат ўз бойликлари устидан ҳақиқий эгалик қила олади. Шундай экан, Халифалик йўлидаги ҳар бир қадам – бу куфр ҳукмронлигига қарши курашнинг натижага олиб борувчи самарали йўлидир. Зеро, бу кураш бугунги кунда ҳар қачонгидан ҳам долзарб тус олди.
Иззатуллоҳ
27.02.2026й
