Аср келишуви Қуддус келишуви билан бошланмоқда
بِسْمِ اللَّـهِ الرَّحْمَـٰنِ الرَّحِيمِ
Роя газетаси:
Аср келишуви Қуддус келишуви билан бошланмоқда
Ҳамд Тобиб қаламига мансуб
Американинг Блумберг ахборот агентлиги 2017 йил 4 декабр куни «Аср келишуви ва элчиликни кўчириш… Америка ташқи ишлари соҳасини ким бошқаради?» сарлавҳаси остида медиа ҳисоботни тарқатди. Бу ҳисобот президент Дональд Трамп маъмурияти ичидаги келишмовчилик ҳақида хабар беради. Бунга сабаб Трампнинг бош маслаҳатчиси ва куёви Жаред Кушнер ташқи ишлар вазирлиги билан маслаҳатлашмай, яширин тарзда Саудия валиаҳди Муҳаммад ибн Салмон билан келишиб, араблар ва яҳуд вужуди ўртасида тинчлик режасини тузган… Ушбу режадан олдиндан хабардор бўлмаган АҚШ ташқи ишлар вазири Рекс Тиллерсон Кушнернинг бу ишидан ҳамда Ўрта Шарқ масаласида у билан маслаҳатлашмаганидан ғазабланганини билдирган. Чунки Ўрта Шарқ масаласи олтмиш йилдан бери ташқи ишлар вазирлиги масъулиятида бўлган… «Кушнер режаси» Саудия ва Амирликлар етакчилигидаги араб давлатларининг Фаластин масаласидаги анъанавий қоидалардан чекиниши, дея ишонилган нарсаларни ўз ичига олади…
«Олам» ахборот телевиденияси сайти 2017 йил 6 декабрда «Аср келишуви, Қуддусни (Исроил)га пойтахт қилиш билан бошланмоқда» сарлавҳаси остида АҚШ элчихонасининг Қуддусга кўчирилишига доир хабарни берди. Хабарда келишича: «…Америка президенти Дональд Трамп кеча телефон гўшагини икки йўналишда, яъни уланиш ёки қўнғироқни қабул қилиш учун кўтарди. У Фаластин етакчиси Маҳмуд Аббос, Иордания қироли Абдуллоҳ иккинчи ва Миср президенти Абдулфаттоҳ Сисийлар билан телефон орқали боғланиб, уларга АҚШ элчихонасини Тель-Авивдан Қуддусга кўчирмоқчи эканини билдирган. Бунда уч етакчи ушбу қарор минтақа ва оламдаги тинчлик, хавфсизлик ва барқарорликка хатар туғдириши, Америка маъмуриятининг тинчлик амалиётини янгидан бошлашдаги ҳаракатига путур етказиши ва элчихона яқин орада кўчириладими ёки кейинроқми бу ҳақда изоҳ йўқлигидан мусулмонлар билан насронийларнинг туйғулари жунбушга келиши ҳақида огоҳлантиришган…
Бошқа тарафдан Оқ уйга кўра, Трамп бу масалада (Исроил) бош вазири Биньямин Нетаньяху билан ҳам боғланган, лекин тафсилотлар ошкор қилинмаган…».
Аср келишуви ҳақида ахборот воситаларида гапириш икки муҳим ишга алоқадордир; яҳуд вужуди бу лойиҳага киришишдан олдин шу икки ишни шарт қилмоқда. Биринчиси: Араб оламидаги яҳуд вужудини ўраб турган барча режимлар билан тўла мувофиқликка эришиш. Иккинчиси: яҳуд вужудининг Қуддус шаҳри устидан тўла ҳукмронлигини эътироф этиш, ибодат қилиш ҳуқуқлари фақат яҳуд вужуди ҳукмронлиги остида кафолатланиши…
Аср келишуви, унинг Қуддус келишувига бўлган алоқаси, Қуддус ва муқаддас ерлар борасида бўлаётган тил бириктирувлар ҳақида гапиришдан олдин, айтамизки: мусулмонлар ҳокимлари Американинг Ўрта Шарқдаги сиёсати, кўрсатмалари, янги Ўрта Шарқ лойиҳаси ва янги Сайкс-Пико лойиҳаси олдида ўзгармас принципларга, қоидаларга эга эмас… Мусулмонлар ҳокимлари бир неча замонлардан бери Қуддус, Муқаддас ер ва инсон каби сўзларни ўзгармас асослар сифатида ёлғондан хиргойи қилиб келадилар…
Агар бу принциплардан айримларини кўриб чиқсак, улар тарихга айланиб унутилиб бўлди… Араб етакчилари 1967 йил 29 августда бўлиб ўтган Хартум саммитида «ҳақ ўз эгасига қайтарилмагунча сионист душман билан сулҳ тузиш, уни эътироф этиш ва у билан музокара қилиш йўқ» деган эдилар.
Аммо Фаластин Озодлик ташкилотининг принципига келсак, у яҳуд вужуди босиб олган ерларни тўла озод қилишдан иборат эди. Фаластин Озодлик ташкилоти 1967 йилдан олдин, яъни яҳудийлар 1948 йилда босиб олган ерларни озод қилиш учун ташкил қилинган. Ташкилот ҳужжатида тарихий Фаластин денгиздан дарёгача, уни тақсимлаш ва бўлиш мумкин эмас, деб ёзилган…
Араб режимлари, Озодлик ташкилоти ва Фаластин етакчилигининг 1967 йилдан бугунги кунгача бўлган кетма-кет чекинишларини кузатган одам Қуддус ва муқаддас ер ушбу режимлар томонидан савдолашишга нишон бўлганини кўради. Шунингдек Фаластин масаласини яҳудийлар фойдасига ҳал қилиш борасидаги бугунги аср келишувида Қуддус ҳам мавжудлигини кўради. Чунки бу режимлар учун на муқаддас ер, на инсон, на ақида ва на шариатнинг аҳамияти бор.
Аср келишуви, унинг Қуддус келишувига бўлган алоқаси ва мувофиқлаштириш гарови мавзуси бизга уни эслаш ва эслатиш шарт бўлган қуйидаги ишларни эслатади:
1 –Аср келишуви бугун ёки кеча пайдо бўлгани йўқ, балки унга бир неча йиллардан бери тайёргарлик кўрилди. Келишув Миср президенти Абдунносир пайтида бошланган. Бу ҳақда Ал-Жазира 2017 йил 14 июнда «Аср келишуви ваъда ва тўсиқлар аро бир неча марта таклиф қилинди ва янгиланди» номли мақолада айтган эди. Унда шундай дейилади: Жамол Абдунносир даврида 60 минг фаластинликни Синайга кўчириш лойиҳаси ва Игаль Алон лойиҳаси Миср ҳукумати Синайдаги хавфсизликни таъминлай олмайди деган баҳона билан муваффақиятсизликка учради… 1953 йилда БМТнинг фаластинлик қочқинларга ёрдам бериш ва иш билан таъминлаш ташкилоти (UNRWA) шу масала билан шуғулланди. Лекин ундаги тил бириктирув фаластинликлар хусусан Ғазо аҳлига фош бўлиб қолди. Ғазода намойишлар бошланиб, ўттиздан ортиқ шахс Миср армияси қўлида шаҳид бўлди. Натижада Миср ҳукумати омма халқ ғазаби ва қаршилиги остида лойиҳани бекор қилишга мажбур бўлди…
2 –Аср келишуви президент Ҳусни Муборак даврида яна янгиланди. Би-Би-Си 2017 йил 29 ноябрда Британия яширин ҳужжатларини ошкор қилди. Унда ёзилишича: (… Мисрнинг собиқ президенти Ҳусни Муборак бундан ўттиз йиллар олдин, яъни фаластинликларни Мисрга жойлаштиришдан олдин Американинг мана шу талабини қабул қилган. Би-Би-Си бу маълумотларни Британиянинг маълумот эркинлиги ҳақидаги қонун доирасида қўлга киритган…).
3 –Бу лойиҳага тайёргарлик шу кунларда, яъни бундан бир йил олдин яна юзага чиқди. (Исроил)да чиқадиган Гаарец газетаси 2016 йил 21 феврал сонида шундай ёзади: Иорданиянинг Ақаба шаҳрида 2016 йил 21 феврал куни Нетаньяху, Керри, Сисий ва Абдуллоҳ иккинчи ўртасидаги учрашув бўлиб ўтди. Унда яҳудий давлати ва ўзаро ер алмашуви асосида музокара бўлиб ўтди…
Учрашувдан бир йил ўтиб, яъни 2017 йил 12 февралда Ликуд партияси аъзоси Аюб Қара Нетаньяху билан Синайда Фаластин давлатини тиклаш қарорини кўтаргани ҳақида айтган. Шунингдек у бу қарор бир йил олдинги келишувга кўра тўла тинчликни ўрнатиш учун Сисий режасига мувофиқ бўлгани ва Нетаньяху уни Америка президентига ҳавола этиши ҳақида айтган. 2017 йил 12 июнда яҳудий журналист Йосси Фертер Биньямин Нетаньяху, мухолифат етакчиси Исҳоқ Герцог ва Миср президенти ўртасида 2016 йил жумҳурият саройида яширин учрашув бўлганини ошкор қилди. Фертер ўшанда: Учрашув минтақавий тинчлик ташаббуси хулосаларини расмийлаштириш учун халқаро даражада бўлиб ўтди, деган эди…
Аср келишувида яҳуд вужуди қўйган энг муҳим шартлардан бири араб режимларининг бу келишувга тўла ва ошкора розиликларидир. Бу ҳақда Нетаньяху 2017 йил (Исроил)нинг Герцлия шаҳрида бўлиб ўтган Сиёсат ва стратегия конференциясида араб давлатлари ва етакчи давлатлар Қуддус шаҳрини бутунича яҳуд вужуди пойтахти деб тан олишлари керак деб айтди. Шунингдек Трамп ўтган чоршанба куни қилган нутқида худди шу нарсани эълон қилди… Бу Америка тарафидан ташланган қадам бўлиб, у ҳақда Трамп олдинроқ исломий оламдаги давлатлар ва етакчи давлатлар билан маслаҳатлашиб қўйган эди…
4 –Қуддус тўлалигича яъни Шарқий томони ҳам ғарбий томони ҳам босиб олинган ва муборак Масжидул Ақсо билан биргаликда занжирбанд этилган. Америка уни яҳудийларга пойтахт деб эътироф этиши уни босиб олиниши, Масжидул Ақсони ифлос қилишлари ва йиғи девори деб аталмиш қисмини ажратиб олишлари олдида ҳеч нарса эмас…
5 –На Американинг эътирофи на яҳудийларнинг босиб олиши ва на мусулмонлар ҳокимларининг бепарволиги таъсир қилмайдиган ва ўзгармайдиган принцип шуки, Қуддус ва унинг муборак ери исломий, хирожий ва вақф еридир. Қиёматгача бу ерда яҳудийлар учун жой йўқ, бу ер Ислом ҳовлиси ичкариси ва қиёматгача Халифалик маркази бўлиб қолади…
6 –Рувайбиза ҳокимлар қулаб, Ислом Уммати Халифалик давлатида бирлашгач воқе ўзгаради. Чунки бу пайтга келиб Умматга Умар ибн Хаттобдек, хос қулларидан Қуддусни озод қилган Салоҳиддиндек ҳамда яҳуд ва инглизларга қарши ўзгармас принципни маҳкам тутган Абдуҳамиддек кишилар етакчилик қилади…
Сўзимизни якунлар эканмиз, Аллоҳдан бу тил бириктирувлар рувайбизаларни ўзларини фош қилиши ва уларни қулатадиган зарба бўлишини сўраймиз. Шунингдек улар Умматнинг уйғониши ва дини, ақидаси, қадриятларини англашига сабаб бўлишини ҳамда Пайғамбарлик минҳожи асосидаги Халифалик соясидаги устуворлигини қайта тиклашига сабаб бўлишини сўраймиз… Аллоҳим дуоларимизни қабул эт.
Роя газетасининг 2017 йил 27 декабр чоршанба кунги 162-сонидан
