Инсоний низомлар – инсониятнинг умумий фожиаси

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Аллоҳ таоло Ўзининг Китобида Ер юзидаги барча инқирозларнинг асл сабабини шундай баён қилади:

ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

– “Одамларнинг ўз қўллари қилган амаллари сабабли қуруқликда ва денгизда бузуқлик (фасод) зоҳир бўлди. Бу уларнинг қилган амалларининг баъзисини тоттириш учундир. Шояд қайтсалар”. (Рум:41)

Ушбу оят бутун инсоният учун илоҳий огоҳлантириш ва ибратдир. Оятдаги “инсон қўллари билан қилинган амаллар” жумласи инсон ўз ақли ва нафсига таяниб ўйлаб топган капитализм, социализм ва ундан бошқа низомларни англатади.

Бу оятнинг мазмун-моҳиятини англашда буюк муфассир олимларнинг тафсирлари бизга фикрий тиниқлик беради. Жумладан, Имом Ибн Касир ушбу оят тафсирига тўхталар экан, Ер юзидаги бараканинг кетиши ва турли офатларнинг ёғилиши бевосита инсонларнинг гуноҳлари ва илоҳий низомдан чекинишлари натижаси эканини таъкидлайди. Унинг фикрича, ким Аллоҳга осий бўлса ва Унинг шариатидан ташқарида ҳукм юритса, у Ер юзида бузғунчилик қилибди, чунки ер ва осмоннинг ислоҳи фақат Аллоҳга тоат қилиш билан барқарор бўлади. Имом ат-Табарий эса “қуруқлик ва денгиздаги фасод” деганда зулм, адолатсизлик, қаҳатчилик ва инсонлар ўртасидаги қон тўкилишларни назарда тутиб, буларнинг барчаси инсонлар Аллоҳнинг қайтариқларини тарк этиб, ўз ҳавои-нафсларига эргашганлари сабабли юзага келишини айтади. Имом Қуртубий ушбу фасодни сиёсий ва ижтимоий бузилишлар билан боғлайди. Унинг тафсирида келтирилишича, Ер юзидаги энг катта фасод – бу ҳокимлар ва раҳбарларнинг зулми бўлиб, улар адолатдан қайтганларида инсоният тинчлик ва омонликни йўқотади. Шайх Абдураҳмон ас-Саъдий эса, ушбу оятни илоҳий мувозанатнинг бузилиши деб баҳолайди. Унинг фикрича, Аллоҳ таоло борлиқни инсон учун фойдали ва тартибли қилиб яратган, бироқ инсон ўз ақли билан ўйлаб топган бузуқ низомлари (ширк, зулм ва фисқ) билан мана шу тартибни вайрон қилади.

Инсоният қачонки Яратганнинг мукаммал низомидан воз кечиб, ўз “ижоди” бўлган сунъий қонунларни ҳаётга татбиқ қилса, Ер юзида мувозанат бузилади ва бузуқлик ҳаётнинг барча соҳаларини қамраб олади. Бу фасод бугун нафақат сиёсатда, балки иқтисод, ахлоқ, оила ва ҳатто табиатнинг ўзида ҳам яққол намоён бўлмоқда. Инсон чиқарган низомлар манфаат ва нафс устига қурилгани боис, улар бутун инсониятни глобал ҳалокат ёқасига олиб келди.

Иқтисодий соҳада инсон чиқарган капиталистик тузум улкан бойликнинг атиги бир фоиз одамлар қўлида тўпланишига ва қолган миллиардлаб инсонларнинг қашшоқликда яшашига сабаб бўлди. Бунинг яққол исботи сифатида дунёдаги энг бой 8 кишининг бойлиги инсониятнинг ярми (3,5 миллиард киши) эгалик қиладиган маблағга тенг эканини келтириш мумкин. Рибо ва сунъий молиявий кўпиклар асосида қурилган бу тузум, худди 2008 йилдаги глобал инқироз каби, бутун дунё бўйлаб очлик ва иқтисодий қулдорликни келтириб чиқарди. Бу ерда гап фақат мусулмонлар ҳақида эмас, балки Африканинг бой ресурсларини арзонга талон-торож қилаётган халқаро корпорациялардан тортиб, Лотин Америкасидаги қарз ботқоғига ботган давлатларгача, Осиёдаги арзон ишчи кучи сифатида ишлатилаётган миллионлаб инсонлардан тортиб, Европанинг ўз ичидаги иқтисодий тенгсизликкача бўлган тизимли зулм ҳақида бормоқда. Ахлоқий соҳада эса “эркинлик” ниқоби остида инсоний қадриятларнинг емирилиши, оила институтининг йўқ қилиниши ва унинг табиатига зид бўлган ЛГБТ каби иллатларнинг қонунийлаштирилиши бутун инсоният келажагини хавф остига қўйди. Инсон чиқарган қонунлар ҳавои-нафсга хизмат қила бошлагани боис, Ғарб жамиятларида ўз жонига қасд қилиш, ёлғизлик ва руҳий инқирозлар рекорд даражага етди. Ҳатто экологик мувозанатнинг бузилиши, денгизларнинг пластик чиқиндилар билан тўлиши ва глобал исиш натижасидаги табиий офатлар ҳам инсоннинг чексиз очкўзлиги, яъни “ўз қўллари билан қилган амаллари” натижасидир.

Сиёсий майдонда инсон чиқарган низомлар мустамлакачилик ва доимий урушлар тизимини яратди. Бунга яққол мисол сифатида “демократия” ва “инсон ҳуқуқлари”ни олиб келиш ниқоби остида вайрон қилинган Ироқ, Афғонистон ва Ливияни келтириш мумкин. Бу юртларда тинчлик эмас, балки миллионлаб қочқинлар ва туганмас низолар пайдо бўлди. Халқаро майдондаги иккиюзламачилик шу даражага етдики, Украинадаги уруш учун санкциялар ёғдирган дунё, Ғазода яҳудий вужуди томонидан содир этилаётган мислсиз қирғинларга “ўзини ҳимоя қилиш ҳуқуқи” деб кўз юммоқда. Мусулмон юртларидаги хоин раҳбарларнинг ўз халқини эзиб, золим мустамлакачилар билан тил бириктириши ҳам шу илоҳий мезондан ташқарига чиқишнинг оқибатидир. Бу раҳбарлар ва уларга диний тус берувчи сарой имомлари Аллоҳнинг адолатли ҳукмидан кўра, БМТнинг бузуқ резолюцияларини ёки хўжайинлари чиқарган сиёсий қоидаларни устун қўйиб, бутун умматни хорликка маҳкум қилдилар. Аммо Аллоҳ таоло бу аччиқ меваларни инсониятга тоттиришининг боиси уларни бутунлай йўқ қилиш эмас, балки “шояд қайтсалар” деган огоҳлантиришдир. Инсоният ўз ақли билан қурган бу демократик ва капиталистик “картон уйлар”нинг нақадар заиф эканини англаб, ягона нажот йўли бўлган Илоҳий низомга қайтиши лозим. Албатта, буни фақат ана шу Илоҳий низом эгаси – Ислом Уммати амалга ошира олади, балки бу унинг бўйнидаги вожиб ишдир!

Мусулмон уммати ва бутун инсоният учун ягона чиқиш йўли – инсон томонидан ўйлаб топилган барча ботил тузумларни инкор қилиб, Пайғамбарлик минҳожидаги Халифаликни қайта тиклашдир. Халифалик шунчаки мусулмонларнинг бошқарув шакли эмас, балки бутун инсониятни зулмдан қутқарадиган, адолатни қарор топтирадиган ва Ер юзидаги илоҳий мувозанатни қайта тиклайдиган ягона нажотдир! Бу эса, Ислом Уммати айни вазифани ўз зиммасига олишини, жавобгарликни ҳис этган ҳолда, Росулуллоҳ ﷺнинг омонатларини Аллоҳ севиб рози бўладиган ҳаққи билан адо этишини тақозо этмоқда:

﴿وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ﴾

– “(Эй Муҳаммад), дарҳақиқат Биз сизни барча оламларга фақат раҳмат қилиб юбордик”.  (Анбиё:107)

Биз мусулмонлар бугунги ҳаётий воқелигимизни Қуръон оятлари мезони билан ўлчаб, инсоний низомларнинг ҳалокатли эканини англашимиз ва илоҳий бошқарувга қайтиш учун ҳаракат қилишимиз фарздир!

Салоҳиддин

16.04.2026й