Исломда ижтимоий алоқалар туркумининг давоми
ИСЛОМИЙ ЖАМОАТ
Исломда ижтимоий алоқалар туркумининг давоми
بسم الله الرحمن الرحيم
Рукнимизнинг ўтган сонида муслима аёл қайтарилган амаллар тўғрисидаги шаръий ҳукмлар билан танишаётган эдик. Навбатдаги суҳбатимизда ҳам бу мавзуни давом эттирамиз.
3. Ислом эркак ва аёлни ахлоққа хатарли бўлган ва жамоатни бузадиган ҳар қандай амалдан қайтарган. Аёл эса аёллиги топталиши қасд қилинган ҳар қандай иш билан шуғулланишдан қайтарилган. Рофеъ ибн Рафъадан ривоят қилинади:
«نهانا عن كسب الأمة إلا ما عملت بيديها. وقال: هكذا بأصابعه نحو الخبز والغزل والنفش»
«Расулуллоҳ с.а.в. бизларни чўриларнинг иккала қўли билан бажарадиган ишдан ўзга меҳнатдан қайтарганлар». Яна дедилар: «Нон пишириш, ип йигириш ва нақш тикиш каби бармоқлари билан бажарадиган ишлар». (Аҳмад ривояти). Шунга кўра аёлнинг харидорларни жалб қилиш учун дўконларда, шунингдек, сиёсий мақсадларга эришиш учун аёллигидан фойдаланиш мақсадида элчихона, консулхона ва шу каби ерларда ишлаши ман этилади. Шунингдек, самолётда стюардесса бўлиб ишлаш каби унинг аёллигидан фойдаланиш мақсадидаги ишларда ишлаши тақиқланган.
4. Ислом покиза аёлларни бадном қилишдан, яъни уларни зинокор деб туҳмат қилишдан қайтарган. Аллоҳ Таоло дейди:
}وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلاَ تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا وَأُوْلَئِكَ هُمْ الْفَاسِقُونَ{
– “Покиза аёлларни (зинокор деб) бадном қилиб, сўнгра (бу даъволарига) тўртта гувоҳ келтира олмаган кимсалар (ни) – уларни саксон дарра уринглар ва ҳеч қачон уларнинг гувоҳликларини қабул қилманглар! Улар фосиқ—итоатсиз кимсалардир”. (Нур:4)
Аллоҳ Таоло дейди:
}إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلاَتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ{
– “Албатта, (бузуқ ниятлардан) бехабар, покиза, мўмина аёлларни бадном қиладиган кимсалар дунёда ҳам, охиратда ҳам лаънатга дучор бўладилар. Улар учун жуда катта азоб бордир”. (Нур:23)
«اجْتَنِبُوا السَّبْعَ الْمُوبِقَاتِ, قَالُوا: وَمَا هُنَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟ قَالَ الشِّرْكُ بِاللَّهِ, وَالسِّحْرُ, وَقَتْلُ النَّفْسِ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ, إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَكْلُ الرِّبَا, وَأَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ, وَالتَّوَلِّي يَوْمَ الزَّحْفِ, وَقَذْفُ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ الْغَافِلَاتِ»
Расулуллоҳ с.а.в.: «Етти катта гуноҳдан сақланинглар», дедилар. «Улар нималар, эй Расулуллоҳ?» — деб сўрашди. Дедилар: «Аллоҳга ширк келтириш, сеҳр қилиш, Аллоҳ ҳаром қилган нафсни (тирик жонни) ўлдириш, судхўрлик қилиш, етимнинг молини ейиш, жанг куни орқага қараб қочиш ва бузуқ ниятлардан бехабар покиза мўмина аёлларни бадном қилиш» (муттафақун алайҳ). Ҳадисдаги «муҳсанот»дан мақсад покиза аёллар бўлиб, ҳар бир покиза аёлни бадном қилиш ҳаромдир. Шариат покиза аёлларни бадном қилишдан қайтариш билан ёмон гапларни гапиришга ва одамларнинг номусларига доғ туширишга ўрганган тилларни тийиб қўяди. Токи Исломий жамоатда ёмон гаплар тарқалмасин ва ёлғондан туҳмат қилиш ёйилмасин. Бу билан Исломий жамоат сақлаб қолинади.
Салбий амалларни бажаришдан қайтарган бу шаръий ҳукмлар Исломий жамоатни поклик ва тақво доирасида ўзаро ҳамкорликни амалга оширадиган қилиб қўяди.
Юқорида келтирилган ҳукмлар билан танишган инсон Исломий жамоат қандай бўлишини тасаввур этиши ва муслима аёл қандай бўлишини идрок этиши мумкин бўлади. Шунингдек, аёл умумий ҳаётда шариат рухсат берган ишларни бажаришидан ҳеч қандай бузуқлик келиб чиқмаслигини ва ҳеч қандай зарарга олиб бормаслигини, балки у умумий ҳаёт учун ва жамоат юксалиши учун зарур эканлигини идрок этиши мумкин бўлади. Шунинг учун мусулмонлар Ислом диёрида ҳам, куфр диёрида ҳам, Ислом мамлакатида ҳам, ғайриисломий мамлакатда ҳам, мусулмонлар жамоаси ёхуд улардан бошқалар орасида ҳам шариат аҳкомларига риоя қилишлари ҳамда шариат аёл учун бажаришга рухсат берган ишларга киришаверишлари ва бунда бирор зарардан қўрқмасликлари керак. Чунки шариат аҳкомларига амал қилишда аёлни асраш, жамоат учун тараққиёт ва Аллоҳнинг буйруқ ва қайтариқларига итоат этиш мавжуд. Зеро, хусусий ва умумий ҳаётда якка шахс ёки жамоат сифатида инсонга нималар кераклигини шариат яхши билувчидир.
Эркакларнинг аёллар билан турли муаммоларни келтириб чиқарадиган жамланишларини Ислом мана шундай низом билан муолажа қилди. Бу низомдан маълум бўладики, Ислом олиб келган шаръий ҳукмлар бу жамланишдан пайдо бўладиган бузуқликнинг олдини олишга, поклик ва тақвога, жиддийлик ва фаолиятга тўла бўлган эзгуликни жалб қилишга кафилдир. Бу низом инсон тинч яшайдиган, қалби хотиржам бўладиган, турмуш ташвишларидан ором оладиган хусусий ҳаётни таъминлаб беради. Жамоат ўз ҳаётида муҳтож бўладиган бахт-саодат ва фаровонликни жамоат учун самарали, жиддий ва етарли таъминлаб беради. Мазкур ҳукмлар ижтимоий низомнинг бир бўлагидир. Чунки у эркак ва аёл ўртасидаги жамланишни тартибга солади. Аммо бу жамланишдан пайдо бўладиган алоқалар ва ундан келиб чиқадиган муаммолар ижтимоий низомнинг яна бир бўлаги бўлиб, у уйланиш, талоқ, фарзандлик, нафақа ва шулар кабилардан иборат. Ушбу уйланиш, талоқ ва шуларга ўхшаш аҳкомлар шахснинг шахс билан бўладиган алоқасини тартибга соладиган жамият низомларидан ҳисобланса-да, улар аслида эркак ва аёл ўртасида ҳосил бўладиган жамланишдан пайдо бўлган. Шунинг учун бу ҳукмлар асослари ва пайдо бўлиши жиҳатидан ижтимоий низом доирасида баҳс қилинади. Тафсилотлари ва тармоқлари жиҳатидан эса, улар жамият низомларининг бир бўлаги бўлгани учун муомалалар бобида баҳс қилинади.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим.
28.12.2018
