Риё ва миннат барча яхшиликларингизни ўчиргувчидир
Риё ва миннат барча яхшиликларингизни ўчиргувчидир
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Инсон табиатида шундай нарса борки, ўз меҳнати билан топилган бойлик, обрўни қадрлайди, йўқотишни ўзи учун фожеа, деб билади. Имкониятидаги бор қувватини ишга солиб, уларни қўлдан чиқармаслик сабабларини излайди. Мабодо қўлдан кетса ҳам, вақт ва меҳнат билан ўз ҳолига келтириш мумкин. Аммо шундай амаллар борки, умр бўйи мисқоллаб йиғилиб, бир неча сонияда йўқ қилиб юборилади. Фаразан, сиз катта бир боққа эгалик қиласиз. Ушбу боғдан кундалик ҳамда камолий эҳтиёжларингизни қондириб ҳаётингизни осойишта ўтказиб юрибсиз. Йиллар ўтиб, кексалик ёшига етдингиз. Мана шундай дамда боғингизда ёнғин бошланиб, ёна бошлади. Сиз эса, кексалигингиз, белингиздан қувват кетгани учун ҳеч нарсага қодир эмассиз ва оловни ўчира олмадингиз ҳамда қайтадан янги боғ барпо этишга қувват ҳам, сармоя ҳам топа олмадингиз. Ушбу ҳолат сиз учун фожеавий ҳолатдир. Ўз хайр-саҳоватларини, барча яхши амалларини риё, миннату озор билан йўққа чиқарган кимсанинг ҳолати ҳам ўзининг тирикчилик манбаи унга энг муҳтож бўлиб турган бир пайтида ёниб кетган боғ эгасининг қисматига ўхшайди.
Аллоҳ Субҳанаҳу Ўз каломида сизу биз иймон эгаларини бундай ёмон амаллардан огоҳ қилиб, шундай дейди:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تُبْطِلُواْ صَدَقَاتِكُم بِالْمَنِّ وَالأذَى كَالَّذِي يُنفِقُ مَالَهُ رِئَاء النَّاسِ وَلاَ يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْداً لاَّ يَقْدِرُونَ عَلَى شَيْءٍ مِّمَّا كَسَبُواْ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ
– “Эй мўминлар, молини одамларга кўрсатиш учун берадиган, Аллоҳга ва охират кунига ишонмайдиган кимсага ўхшаб, берган садақаларингизни миннат ва озор билан йўққа чиқарманг! Зеро унинг (риёкорнинг) мисоли худди бир устини чанг-тупроқ қоплаб олган силлиқ тошга ўхшайдики, унга шаррос қуйган ёмғир теккан-да, қаттиқ-силлиқ тошлигича қолдирган. (Ундай риёкор) мунофиқлар яхши амаллар қилдик, деб ҳисоблайдилар, аммо қиёмат кунида топган ва сарфлаган дунёларидан ҳеч нарсага эга бўлмайдилар. Аллоҳ кофирларни ҳидоят қилмайди”. (Бақара:264)
Аллоҳ Таоло ушбу оятида молини холис Аллоҳ розилиги учун, охират учун эмас, балки риё учун, хўжакўрсинга сарфлайдиган кимсани силлиқ тош устидаги тупроққа ўхшатмоқда. Қаттиқ ёмғир ёғса, ҳаммасини ювиб кетади. Яъни бундай нафақанинг ҳеч қандай қадри ҳам, қиймати ҳам йўқ. Унинг эгаси Аллоҳдан ҳеч қандай ажр, мукофот олмайди. Риё учун қилинган сарфларидан бу дунёсида ҳам, охират дунёсида ҳам фойдалана олмайдилар. Чунки қайтариб ололмасдан бу дунёда ҳам зарар қиладилар, чунки уни қўлдан бой бериб бўлган бўладилар, савоб ҳам ололмасдан охиратда ҳам зарар қиладилар, чунки риё учун қилинган нафақага савоб берилмайди.
Хулоса ўрнида айтамизки, қилаётган яхши амалларимиз, хайр-саховатларимиз, оз ёки кўплигидан қатъий назар, Аллоҳнинг наздида пок, тоза ҳисобланиши ва қабул қилинишини ягона йўли риёдан, миннатдан ҳоли қилиб, холис Ўзининг розилигини мақсад қилсак, охиратимиз учун манфаатли бўлиши муқаррардир.
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин
25.10.2019й
