Тўй бошладик…

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Бу сўзни замиридаги маънони ҳар ким ўз тасаввурига кўра англайди. Кимдир хонадон эгаларининг машаққатларини кўз олдига келтирса, кимдир тўкин дастурхон атрофида лаззатланиб овқатланишни, яна кимдир маишат, кўнгилхушликни кўз олдига келтиради. Тўй ҳақидаги тасаввур ҳар кимнинг ўзидаги мавжуд тушунчага кўра шаклланади. Бундай тадбирга одамлар йиллаб тайёргарлик кўради, топган даромадларини катта қисмини шунга деб тежаб, ўзларини баъзи эҳтиёжларини қондиришни чеклайдилар. Бу тадбир улар учун бу дунёдаги энг олий орзу-ҳавас сифатида зеҳнларини қамраб олади. Шу ўринда савол туғилади. Инсон учун тўй қилиш олий мақсадми?

Йўқ албатта. Чунки одамлар буни ўзларидаги мавжуд тушунчадан келиб чиқиб белгилаб олганлар холос. Кўзлаган мақсадлари ҳам шунга яраша, бошқалардан кам бўлмаганини исботлаб, эл олдида обрў-эътибор орттириб, мақтовга эришиш. Сабаби жамиятда дабдабабозлик, калондимоғлик обрўга, ҳеч кимдан кам бўлмаслик шиорга айланган. Бугун аксар инсонлар мана шундай йўл тутишларини фарзандимнинг бахти учун, деб ўзларини ишонтирмоқдалар. Нақадар адашмоқдалар… Дабдабали тўю, мол-дунёга тўлдирилган кошона қасрдаги бекаму кўст ҳаёт фарзандларини бахтли қила олармикан?

Бу ҳақида фикрлаб ҳам кўрмайдилар, чунки уларда фикрлаш учун тўғри асос йўқ. Ҳаётларидаги муаммоларга энг тўғри ечимларни берувчи, ҳақиқий бахтга олиб борувчи тушунчаларни шакллантирувчи Исломни ҳаётларидан узоқлаштирдилар. Натижада, инсоннинг ноқис ақли маҳсули бўлган ақидадан келиб чиқувчи тушунчаларга эргаша бошладилар. Шунинг учун бахтни ҳаётда инсонга лаззат берувчи нарсаларга кўпроқ эга бўлиш билан ўлчаб, унга эришиш кайфиятини ҳам ўзлари белгилай бошладилар. Шунинг учун ботил тушунчалар таъсирида барча ишларига замонавийлик тусини бериб, ғарбона ҳаётдан ўрнак олиб, унга тақлид қиляптилар. Уни урф-одат ва қадриятларига зид эмаслигини исботлаб, зўр бериб ҳаётларига киритмоқдалар. Оқибатда эса, ҳаётлари жамиятни жирканч муаммолар гирдобига ботирувчи, бегона урф-одатларга тўлиб кетди.

Агар ҳаётларидан Исломни узоқлаштирмай, аксинча ҳаётларини тартиблаштиришда энг тўғри ечимларни беришини англаган ҳолда  уни ҳаётга татбиқ қилганларида, унинг тушунчалари асосида тўғри тарбия бериш орқали фарзандларига асл бахт моҳиятини англатган бўлар эдилар. Шунда фарзандлари никоҳнинг асл ҳақиқатини англаб етиб, бахтни дунё матосидан изламас эдилар. Шунда ўзлари учун бегона урфлардан халос бўлиб, залолатдан қутулар эдилар. Чунки Ислом уйланишга тарғиб қилиш билан бирга эркак ва аёл ўртасидаги муносабатларни ижтимоий низом асосида тартиблаштирди. Никоҳнинг асл мақсадини баён қилди. Бугунгидек ғарбона дунёқарашдан келиб чиқадиган турли маросимлар орқали мол-дунёни совуришдан қайтарди. Аллоҳ Таоло айтади:

وَلا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ 

– “Исроф қилманглар! Албатта, У исроф қилувчиларни севмас”.     (Аъном:141)

Муғийра ибн Шуъбанинг ривоят қилишича, Пайғамбар с.а.в.:

نَهَى عَنْ إِضَاعَةَ الْمَالِ 

“Молни зоя қилишдан қайтарганлар”. Дорамий ва икки шайх ривояти.

Шунингдек, Ислом шахсни дабдабадан қайтарган, уни гуноҳ, деб ҳисоблаган ва каландимоғларга азоб ваъда қилган. Аллоҳ Таоло айтади:

وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ + فِي سَمُومٍ وَحَمِيمٍ + وَظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ + لا بَارِدٍ وَلا كَرِيمٍ + إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُتْرَفِينَ

– “Чап томон эгалари… Чап томон эгалари (бўлмоқ) не (бахтсизлик)дир! (Улар дўзахдан тинимсиз эсиб турадиган, баданларни илма-тешик қилиб юборувчи) Самум (шамоли) ва қайноқ сув ичида ва на салқин, на фойдали бўлмаган қора тутундан иборат “соя” (ости)дадирлар. Дарвоқе, улар бундан илгари (дунёда ҳою ҳавасга муккадан кетган) боёнлар эдилар”. (Воқеа:41-45)

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Салоҳиддин

28.11.2019й