НИЗОМДАН ИҚТИБОС
НИЗОМДАН ИҚТИБОС
Боғимда гуллаган сада райҳоним
Кўзимнинг гавҳари ширин тойчоғим
Қани, ўтиргинчи келиб қучоғим
Мен савол бераман тингла оппоғим
Қани айтгин болам кўкда нима бор?
— Осмондами?
Ой бор, юлдуз, қуёш бор.
— Ердачи?
Болажон ерда нима бор?
— Ердами?
Ўт ўлан, денгиз, тоғлар бор.
Осмончи? Устунсиз қандай туради?
Унда ой- юлдузлар нега юради?
— Осмон чеккасида тоғлар бўлади.
Юлдузлар осмонни безаб туради.
— Булутлар ёдингдан чиқмасин болам!
Ёмғир самараси набототлар ҳам
— Денгизлар буғланса булут бўлади
Булутлар жамланиб ёмғир ёғади.
— Борокаллоҳ болам ақлингга балли
Буларнинг барчасин не дейди қани?
— Кимлардир дейишар она табиат, яна кимдир дейди яралмиш ҳилқат.
-Қай бири тўғрироқ фикр қилдингми?
Холиқдан маҳлуқни айира билдингми?
— Билмадим бобожон кимдир Илоҳим?
Ойми ёки қуёш яратган Роббим
— Ўйлаб кўр қай бири қайсинга мухтож
Ҳеч мухтож бўларми яратган Илоҳ
— Оймикин Илоҳим тунни ёритган
Минглаган юлдузни самода тутган?
-Тонг отса ой қайга ғойиб бўлади.
Тонга мағлуб бўлган Илоҳ бўларми?
— Қуёшми Илоҳим нурли нурафшон
Унинг нури ила ёришар осмон?
— Билмадим болажон таффакур айла
Тун оғса қуёш ҳам мағлубдир қара!
— Ҳаа энди англадим, осмон Илоҳим
Ой, юлдуз, қуёшни жамлаган Роббим
— Майли болам сенинг айтганинг бўлсин
Осмон бир дақиқа жойида турсин.
Қонунга бўй сунган Илоҳ бўлолмас
Осмон ҳам қонунсиз осмон бўлолмас
— Инсон ҳам хаёт ҳам бўлмаса илоҳ
Барчасин яратган ким Ўзи? Эй воҳ
— Дунё ҳаётида барчаси махлуқ
Дунё ташидадир яратган Холиқ.
У олий, қудрати чексиз бир Илоҳ
Удир оламларнинг яратган Аллоҳ.
Осмонни устунсиз, ерни қозиқсиз, ой-у қуёшларни боғлаган боғсиз.
Ҳар ишга бир қонун қоида қилган
Ҳар махлуқ ҳолини азалдан билган.
Бутун оламларнинг Роббисидир У
Билиш керак бўлган илм асли бу!
— Айтинг бобо Аллоҳ қайда туради?
Нега уни инсон кўзи кўрмайди?
Кўрмасак Илоҳ деб қандай танлаймиз?
Унинг Холиқлигин қандай англаймиз?
— Мана шу саволни кутиб тургандим
Чунки сен оқилсан буни билгандим.
Аллоҳни кўришга бизлар ожизмиз
Чунки биз инсонмиз ожиз чеклимиз
Кўришимиз чекли, эшитиш чекли
Ҳатто юриш, туриш, яшаш ҳам чекли.
Чеклилар чексизга мухтож бўлмасми
Уларни чеклаган бир Зот эмасми?
Борлиққа боқсак гар ақл кўзи ила
У Зотни топамиз идрок кўзи ила
— Борлиқ нима бобо? тушунолмадим
Борлиқга боқиш не англаёлмадим?
— Борлиқ оламдаги жонлик ва жонсиз
Ҳаттоки қуёш ҳам минг минглаб юлдуз
Барчаси коинот-борлиқдир болам
Буларнинг исмини дейишар олам.
Қарагин тунда ой юлдузлар чиқар
Қуёш шарқдан чиқиб мағрибга ботар
Инсон туғилади, умри битади
Бу қонун сир эмас ҳамма билади
Қишда қор ёғади анҳорлар музлар
Денгизда кемалар чўкмасдан сузар
Биргина қонунга ҳамма бўйсунар
Қонунсиз ҳаёт йўқ нодон ҳам билар
Борлиқга боқиш бу- англаёлдингми?
Ким чекли Ким чексиз ажратолдингми?
— Нега тунда қуёш, кундуз ой чиқмас
Юлдузлар узоқдан ҳеч яқин келмас
— Сер савол боламдан ўзим айланай
Майли саволингга кел жавоб берай
Юлдузлар қуёшдан кўп чандон буюк
Ер эса қуёшдан мингларча кичик
Биргина парчаси вайрон этади
Бу илм инсонни ҳайрон этади
Ҳар бирин бир қонун қоидаси бор
Чунки бир қонунга бутун олам зор
Қарагин ер яқин келса қуёшга
Иссиғидан куйиб кулга айланар
Бир қарич узоқ бўлсачи агар
Совуқдан музлайди тошдан ҳам баттар
Қонунсиз денгизда кема сузолмас
Туғилиш бўлмаса дунё ҳам бўлмас
— Дунё нима ўзи унда нима бор?
Нега уни доим дейишади тор?
-Дунёми?
Тор болам, асли жуда тор
Унда инсон ҳаёт бутун борлиқ бор
Буларни воқеъ ҳам дейишар болам
Воқеъда содирдир фақат бу олам
Энди қулоқ солгин сенга англатай
Гапирмай жим ўтир мени чалғитмай
Инсонда ақл бор, хайвондачи? Йўқ
Бошқа ғаризада асло фарқи йўқ
Инсон ҳам туғади она бўлади
Боласин авайлаб жонин беради
Хайвон ҳам туғади она бўлади
Боласин авайлаб ўзи ўлади
Ризқ учун ишласа инсон ҳеч тинмай
Ҳайвон ҳам ов қилар куну тун билмай
Инсон баланд-баланд уйлар қураркан
Ҳаттоки бу ишни лайлак қиларкан
Агар оқил эмас ҳайвондан баттар
Инсон ўғли учун бу буюк хатар
— Ақл ўзи нима қандай бўлади нега аҳмоқ бўлса хатар бўлади?
— Савол бермасдан ҳеч туролмайсан да
Бироз сабр қилсанг англатардима
Қулоқ солгин менинг митти булбулим
Яхшилаб ўргангин бу ҳам бир илм
Ақл тўрт нарсадан пайдо бўлади
Унга ҳис, маълумот, воқеъ киради
Асосийси мия яроқлик бўлсин
Маълумотни воқеъга боғлая билсин
Ҳисни ку айтмайман ўзинг биласан
— Агар изн берсангиз айтиб бераман
— Майли айт чунки жим торолмаяпсан
Баъзида мендан ҳам доно бўляпсан
— Эшитиш, ҳид билиш, кўз билан кўриш
Там билиш ва бутун вужудла сезиш
— Борокаллоҳ болам ақлли қўзим
Энди жим ўтириб тинглагин сўзим
Ақлни ўргандик алҳамдулиллаҳ
Энди фикр қолди
Қани бисмиллаҳ
Қурънда келаркан қатор оятлар
Тафаккур айланг дер иймон этганлар
Тафаккур инсоннинг қуроли болам
Муфаккир бўлмаса хароб бу олам
Ҳукм бўлса агар воқеъ устида
Мана шу ҳулоса фикр аслида
Фикр қилган инсон ўзини англар
Ўзини англаган тўғрини танлар
— Тўғри не янглиш не қайдан биламиз?
Агар янглиш қилсак нима бўламиз?
— Бу дунё уч кунлик имтиҳон асли
У қисқа кўз очиб юмишдек мисли
Аллоҳ Одил асло зулм қилмайди
Билмаган ишингни ҳисоб қилмайди
Аммо У ўргатди яхши ёмонни
Ўргатди эгрию тўғри томонни
Инсон учун берди нозу неъматни
Унинг учун берди икки ҳилқатни
Аввал ақл, ирдок, ажратиш ҳиссин
Сўнг унга ўргатди дунёнинг исмин
Бу ҳалол енг, ичинг, исроф қилманг деб
Бу эса харом дер банда ғамин еб
Ўргатди не тўғри не бўлса янглиш
Фарз бўлди инсонга ҳукмни билиш
Бу жаннат мўминлар киради деди
Жаханнамда кофир ёнади деди
Юборди бизларга қанча пайғамбар
Улар бизга барчасин бердилар хабар
Пайғамбар бошланиб Одам атодан
Хотами саналур ул Мустафодан
Жаброил ваҳийни тинмай етказар
Пайғамбар ёд олиб айтиб ёздирар
Ул Китоб муборак Қуръни карим
У Аллоҳ сўзидир
Таборак Аъзим
Қуръонда ҳар ишнинг ҳукми бор билсанг
Раҳматга кирасан гар амал қилсанг
Мана шу эътиқод куллий қоида
Энг катта тугунни ечмиш аслида!
— мана шуми бобо куллий қоида
Биз иймон келтирган гўзал ақида
— Ха болам эътиқод Аллоҳга иймон
Эътиқод деганда қолмас ҳеч гумон
Бунинг ўзи ила уйғонмас одам
Фитратга мос келса қалб ҳам хотиржам
Ақл қаноатда бўлсин бе гумон
Чунки бу холатга мухтождир иймон
-Булар етарликми иймон этишга
Яна нимадир кам фикр этишга
— Ёрқин фикр бўлса тамомга етар
Бу фикр инсонни Аллоҳга елтар
Фикрлаш уч турлик бўлади асли
Саёз, чуқур, ёрқин қуёшдек мисли
Саёз фикр бир нарса ҳақида билиш
Одамни ўрганиш ё оламни билиш
Чуқур ҳар соҳада илм ўрганиш
Инсон ҳаёт коинот ҳақида билиш
Ёрқин энг олийси
Мукаммал фикр
Ёрқин фикр қилган этар тафаккур
У Робни танишга ёрдам беради
Роббисин таниган иймон этади
— Ҳаа энди англадим Роббимдир Аллоҳ
Мен мўмин яралдим алҳамдулиллаҳ
У Қодир Илоҳдир хеч шериги йўқ
У Вожибул Вужуддир асло тенги йўқ!!!
Муслима Мўмин
