Яшашни биласизми?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Хўш, яшашни биласизми? Ёки бу тўғрида ҳали ўйлаб кўрмадингизми? Ҳа, айтганча, аввало, яшашни билиш, деганда нима назарда тутилаётганига ойдинлик киритсак. Халқ орасида яшашни билиш, деган ибора бор, бу билан ҳаётда қандай яшашни яхши биладиган одамлар назарда тутилади. Ва бундай одамлар сифатида асосан бой ва машҳур инсонлар намуна қилиб кўрсатилади. Бой ва машҳур одамларнинг ҳаёт тарзи аввалдан кўпчиликнинг диққат-эътиборида бўлиб келган. Чунки кўпчилик улар яшашни билади, деб ўйлайди ва шунга кўра уларнинг ҳаёт тарзи, фикр-тушунчаларини ўзлари учун намуна ўлароқ қабул қиладилар, худди улардек яшашни хоҳлайдилар, баъзилар шу асосда ҳаракат ҳам қиладилар. Бой ва машҳурларнинг баъзи гаплари ҳатто шиор даражасига чиқиб улгурган. Шундай қилиб, яшашни билиш ҳақида гап кетганда, кўп ҳолатларда бой ва машҳурларнинг ҳаёт тарзи, фикр-тушунчаларига асосий мезон-ўлчов сифатида қаралмоқда. Лекин буни қабул қилиш тўғрими? Тўғри бўлса, қандай асосга таянган ҳолда буни қабул қиламиз?

Бундай мезон-ўлчов қисман тўғри бўлади, лекин маълум шартлар асосида бўлсагина буни қабул қилиш мумкин. Агар ўша намуна олинаётган инсон тўғри ақидани, яъни Исломни тушунган ҳолда қабул қилиб, уни маҳкам ушлаган бўлса ва ушбу ақида асосида яшаётган бўлса, бундай инсонга ибрат назари билан қараш мумкин. Шундай бўлган тақдирда ҳам, унинг баъзи фикр-тушунчалари ва амаллари Ислом асосида текшириб олиниши лозим. Чунки инсон табиатида хато қилиш, адашиш, унутиш каби хислатлар бор. Бундан фақатгина пайғамбаримиз Муҳаммад с.а.в. мустасно. Чунки Саййидимиз Расулуллоҳ с.а.в. нинг ҳар бир сўзлари, ҳаётлари, ҳатто сукутлари ҳам Шариатдир. Шунга кўра, Расулуллоҳ с.а.в. биз мусулмонлар учун энг олий даражадаги намунадир. Шунингдек, улардан кейин ўтган исломий шахсияларни ҳам ибрат олинадиган солиҳлар сафига қўшиш мумкин.

Яшашни билиш, яъни бу ҳаётда қандай яшаса тўғри бўлишини тушуниш учун, аввало, инсон бу дунё ҳақида тўғри хулосалар чиқариши лозим. Бошқача айтганда, бу дунё ҳақиқатини, мазмун-моҳиятини англамоғи зарур. Бунга эса, албатта Ислом ақидаси асосида эришилади, бундан бошқа нарса инсонни адаштиради, залолат, ҳалокат, зулматга олиб боради. Шунингдек, Исломдан бошқа нарсага эътиқод қилаётган ёки мусулмон бўлса ҳам – тушуниб ёки тушунмай – Исломга зид ҳаёт тарзи билан яшаётган одамлардан ҳам намуна олиш тўғри бўлмайди. Мусулмон одам яшашни ўз динидан ўрганиши лозим ва бу борада юқорида айтилган исломий шахсиялардан ибратланиш исломий ҳаётни шакллантиришда ёрдамчи омиллардан бўлади. Бундан бошқа, яъни Исломга ва исломий ҳаёт тарзига зид бўлган эътиқод эгалари тўғрисида улар яшашни билади, деб ўйлаш ва буни ўлчов қилиб олиш мутлақо қабул қилиб бўлмайдиган ишдир. Агар сиз бу борада шундай фикрда бўлсангиз, бу тўғрида қайтадан бош қотириб кўринг. Токи, ўз ҳаётингизни ўз қўлларингиз билан барбод қилиб қўйманг ҳамда бу дунё ҳаётида ҳам, Охират ҳаётида ҳам зарар кўргувчилардан бўлиб қолманг.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух

24.02.2020й