Одамлардан ерларини тортиб олиш қонунийлаштирилди

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Хабар: Ўзбекистонда 2021 йилнинг 1 асгустидан бошлаб кучга кирадиган “Ер муносабатларида тенглик ва шаффофликни таъминлаш, ерга бўлган ҳуқуқларни ишончли ҳимоя қилиш ва уларни бозор активига айлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги президент фармони эълон қилинди. Унда жумладан шундай дейилади:

Мерос қилиб қолдириладиган умрбод эгалик, доимий эгалик, вақтинча фойдаланиш ҳуқуқи билан ер ажратиш тартиби бекор қилинади, бунда илгари ажратилган ер участкаларига бўлган бундай ҳуқуқлар уларнинг эгаларида амалдаги тартибда сақланиб қолади.

Изоҳ: Ўзбекистондаги энг катта муаммолардан бири бўлиб келаётган ер муаммоси меҳнаткаш ўзбек мусулмонларига турли машаққатларни туғдириб келмоқда. Қаровсиз ерларни обод қилиб, энди унинг мевасидан баҳраманд бўламан, деб турган қанчадан-қанча одамларнинг ерлари ноҳақ тортиб олинганлиги ёки деҳқончилик қилинаётган ерлар шошма-шошарлик билан юритилган нотўғри сиёсат натижасида гоҳ бўлиниб, гоҳ бирлаштирилиб деҳқонларни сарсон-саргардон қилганлиги каби ҳолатлар ҳозиргача давом этиб келяпти. Бу муаммо билан боғлиқ қоғозбозликни айтмай қўяверайлик. Сўнгги йилларда халқ орасида ерларини ноҳақ тортиб олинаётгани тўғрисидаги шикоятлар ниҳоятда кўпайиб кетди. Мана энди одамларнинг ерларини тортиб олишнинг қонунийлаштирилиши ортидан уларнинг ер борасидаги ҳуқуқлари поймол қилинди. Шу йилнинг 1-августидан эътиборан исталган вақтда одамларнинг ерлари қонуний равишда тортиб олинишига йўл очилди. Ушбу фармоннинг қисқача маъноси мана шудир.

Ислом низомида ерларга оид ҳукмлар бор. Биз мусулмонлар ана шу ҳукмлар асосида яшашга буюрилганмиз. Ҳизб ут-Таҳрирнинг “Иқтисод низоми” китоби 1-қисмининг “Ерларга оид ҳукмлар” бўлимида шундай дейилади:

“Ернинг асли ва манфаати бор. Унинг асли ўзидир, манфаати эса экин экиш ва бошқа нарсаларда ундан фойдаланишдир. Ислом ернинг ўзига эгалик қилишни унинг манфаатига эгалик қилишни мубоҳ қилгани каби мубоҳ қилди ва ҳар бирига тегишли ҳукмларни баён этди... Ер билан бошқа ўлжалар ўртасидаги фарқ шуки, бойликлар тақсимланади, тасарруф қилинади ва одамларга берилади. Ерлар эса ҳукман байтулмолнинг тасарруфи остида бўлади, лекин ер ўз аҳолисида қолдирилади, улар ердан фойдаланаверадилар. Ернинг ўзи тақсимланмай, одамларнинг ундан фойдаланишига имкон берилиши унинг ҳамма мусулмонларниг ҳаққи бўлган умумий ғаниймат-ўлжа эканлигини кўрсатади. Бу мусулмонлар ер фатҳ қилинган пайтда бормиди ёки улардан кейин дунёга келдиларми, бунинг фарқи йўқ.… Ернинг манфаати эса – хирожий ёки ушрий ер бўлишидан, давлат ажратиб берган ёки ўзаро алмаштирилган ёки ишлов берилиб, ўраб олинган бўлишидан қатъий назар – шахсий мулк ҳисобланади. Бу манфаат ерни тасарруф қилувчига айн (нарса, буюм) эгасига бериладиган ҳуқуқларни беради. Шунинг учун ҳам у уни сотиш, совға қилиш ҳуқуқига эга ва бу ер ундан меросхўрига ўтади. Чунки давлат ерларни шахсларга – ушрий ёки хирожий ер бўлишидан қатъий назар – бўлиб бериши мумкин. Бироқ хирожий ерларни бўлиб бериш ернинг манфаатига эгадор қилишдир, ернинг ўзи эса байтулмолники бўлиб қолаверади. Ушрий ерлар эса, ернинг ўзини ҳам, унинг манфаатини ҳам инсонларга мулк қилиб берилади”.

Исломнинг ерларга оид ҳукмларининг қисқача баёни шундан иборат бўлиб, у ўзгармасдир. Ислом низоми татбиқ этилиши бошланиши билан бу ҳукмлар кучга киради ва ушбу низом – ким қачон хоҳласа ўзгартириб оладиган бугунги низомлардан фарқли равишда –  ўзгармайди. Бу билан эса, одамлар Шариат ўзларига берган ҳуқуқларнинг ҳимоя қилиниши ва мулкларининг ноҳақ тортиб олинмаслигига қатъий ишонган ҳолда хотиржам бўладилар.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Салоҳиддин

15.06.2021й