Kўppartiyaviylik aқidada bўlinishni anglatmaydi

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ҳozirda musulmonlar orasida turli Islomiy partiyalar, ҳizblar va guruҳlar mavzhud. Kўp musulmonlar bu guruҳlarni ummatni bўlayotganlikda, firқalanishda ayblamoқdalar. Vaҳolanki, “aқidada bўlinish” bilan “guruҳlarga bўlinish”ni azhratib olish zarur. Kўpincha musulmonlar oralarida turli guruҳlar bўlishini taқiқlanishiga dalil sifatida қuyidagi oyatlarni keltirishadi. Alloҳ Taolo aytadi:

وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّذِينَ تَفَرَّقُواْ وَاخْتَلَفُواْ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْبَيِّنَاتُ وَأُوْلَـئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

– “Ўzlariga ochiқ-oydin ҳuzhzhatlar kelganidan keyin bўlinib, ikhtilofga tushganlarga ўkhshash bўlmanglar. Ana ўshalarga ulkan azob bordir”,  (Moida:105)

إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُواْ دِينَهُمْ وَكَانُواْ شِيَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللّهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُواْ يَفْعَلُونَ 

– “Albatta, dinlarini parchalab, guruҳ-guruҳ bўlib olganlar bilan, shubҳasiz, ҳech bir aloқang yўқ. Albatta, ularning ishi Alloҳning Ўziga ҳavola. Sўngra қilgan ishlarining khabarini berur”.                                 (Anom:159)

Aslida, ushbu oyatlar notўғri ishlatilgan. Bu oyatlarning musulmonlar orasida turli guruҳlarning mavzhud bўlishi mavzusiga ҳech қanday aloқasi yўқ. Aslida, ular musulmonlarning etiқodlari bilan boғliқdir, shariat қoidalari bilan emas.

Oyatlarda aytilyaptiki: “Ўzlariga ochiқ-oydin ҳuzhzhatlar kelganidan keyin bўlinib, ikhtilofga tushganlarga ўkhshash bўlmanglar”, yani aniқ etiқod va ishonchli dalillar keltirilganidan keyin ҳam ҳaқdan yuz ўgirib botilga yuz tutganlarga ўkhshamanglar. Bu erda gap yaҳudiylar va nasroniylar ҳaқida boryapti. “Ana ўshalarga ulkan azob bordir”.

Imom Baydoviy bu oyat tafsirini shunday keltiradi:

Tavҳid, tanziҳ va Okhirat ҳaқida ikhtilof қiladigan yaҳudiy va nasroniylar kabi “bўlinib ketgan va ikhtilof қilganlarga ўkhshamang”. “Ularga ochiқ ҳuzhzhatlar kelganidan keyin” – ҳaқiқatni oydinlashtiruvchi va faқat bir ovozdan tan olinishi kerak bўlgan oyatlar va dalillar. Shubҳasizki, bu taқiқ faқat asoslardagi, yani aқidadagi bўlinishga aloқadordir, ikkinchi darazhali fikrlarga emas, chunki Payғambarimiz ﷺ aytdilarki, agar kimdir izhtiҳod қilsa va tўғri topsa, unga ikki savob beriladi, kim izhtiҳod қilsa va khato қilsa bitta savob beriladi. “Ularga buyuk azob bor” – bu bўlinib ketganlarga va ularga ўkhshashlarga bўlgan taҳdiddir.

Yuқorida keltirilgan oyat shariat қoidalariga emas, balki Islom aқidasiga zid kelib, dindan chiққanlarga tegishlidir. Bu oyatning izhtiҳodning khilma-khilligi mavzusiga ҳech қanday aloқasi yўқ. Shu bois, aқidada bўlinishni taқiқlovchi oyatlarni musulmonlar orasida kўp guruҳlar bўlishini – agar bu guruҳlarning barchasi shariat қonunlariga asoslangan bўlsa – man etishga dalil қilib keltirish notўғridir. Buning aksi ўlaroқ, Alloҳ Taoloning ushbu oyati Islom Ummati ichida yakhshilikka buyurib, yomonlikdan қaytaradigan guruҳlarning bўlishiga yaққol dalil bўladi:

وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَأُوْلَـئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ 

– “Oralaringizda yakhshilikka (Islomga) davat қiladigan, maruf ishlarga buyurib, munkar ishlardan қaytaradigan bir zhamoat bўlsin. Ana ўshalar nazhot topguvchilardir”.                                                        (Oli Imron:104)

Ҳizb ut-Taҳrirning Ўzbekistondagi matbuot bўlimi azosi Farrukh

11.08.2021y