بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

Саволга жавоб

Нигерияда сайловларнинг кечиктирилганлиги ҳақида

Савол:

Нигерия сайлов комиссияси 2015 йил 8 февралда президентлик ва парламент сайловлари ички хавфсизликка бўлган хавфлар деган даъво билан 28 мартгача кечиктирилганини эълон қилди, бу сайловларни 14 февралда ўтказиш қарор қилинган эди… Хўш, ҳақиқатдан ҳам шундай хавфлар борми? Ёки бу кечиктириш халқаро сабабларга кўра бўлдими? Агар шундай бўлса қайси давлатлар таъсири туфайли бу кечиктириш бўлди? Бу сайловларга нисбатан нима кутилмоқда?

Менда бир мулоҳаза ҳам бор, у шуки Ҳизб чиқараётган нашраларда Нигерия масалалари ҳақида деярли сўз юритилмайди, ҳолбуки Нигерия Африкада аҳоли сони жиҳатидан энг катта исломий юртдир, у океанга чиқади, унда нефт бор. Шундай бўла туриб нега бу мамлакатга аҳамият берилмайди? Агар менинг мулоҳаза қилишга эмас, савол беришга ҳаққим бўлса у ҳолда узр сўрайман… Аллоҳ сизга яхшиликни мукофот айласин.

Жавоб:

Биринчи: аввал бир мулоҳазани айтиб ўтаман: Аллоҳ сизга одобни зиёда қилсин. Чунки сиз ўз ҳақ-ҳуқуқингиз бўлган иш борасида узр сўрабсиз. Бу эса гўзал одобдандир…

Аммо Нигерияга аҳамият беришга келсак бу аҳамият бериш Аллоҳ изни билан албатта бор, шунинг учун сиз хотиржам бўлинг, чунки биз сиз айтган нарсани ҳам ва бошқа ишларни ҳам яхши тушунамиз, улар бўйича гўзал йўл тутамиз. Аллоҳ Субҳанаҳу тавфиқ берувчи Хожамиздир…

Энди нашраларга келсак биз баъзи мулоҳазаларни ва бирламчи нарсаларни ҳисобга оламиз… Шу билан бирга биз Нигерия ҳақида бир неча марта нашра чиқарганмиз. Масалан:

2009 йил 13 мартда «Нигерияга Исломнинг кириб келганлиги, сўнг у ерни қандай бошқарганлиги ҳақида бирор тарихий маълумот борми? Кейин, Нигериянинг сиёсий вазияти қандай?» деган саволга жавобни чиқардик.

– 2012 йил 20 январда эса «Нигериядаги «Боко Ҳаром» жамоати ва Исломга қарши қутуриб қилинаётган ҳамла, давлатларнинг бунга алоқаси ҳақида йигитлар учун маълумотлар»ни чиқардик.

– 2012 йил 21 августда эса «Охирги пайтларда Нигерия ва Кениядаги баъзи вазиятлар, ҳодисалар ва шарт­шароитлар кузатувчилар эътиборини тортди… Бу нарса Қўшма Штатлар, Бирлашган Қироллик ёки бошқа кучлар Африканинг барча томонларида бораётган фуқаролар урушларини ҳозир Нигерияда, 2007 йилги сайловлардан кейин эса Кенияда авж олдириш учун янги сиёсат юргизаётганини англатадими ёки бу ички ҳодисаларми?» деган саволга жавобни чиқардик.

– У бир муфассал жавоб бўлди, биз унда Жонатан ва унинг 2011 йилда президент бўлиб сайлангани ҳақида сўз юритдик. Жавобда қуйидагилар келди: «… Обасанжо Американинг малайи бўлиб, у мамлакат президенти бўлган, унга Американинг Нигериядаги ҳукмронлигини сақлаб қолишни кафолатлаш ва Британия нуфузини сиқиб чиқариш вазифаси юкланган. Обасанжо Жонатанни 2007 йилдаги президентлик сайловида Умарга ўринбосар бўлиш мансабига танлади. Британия радиокорпорацияси берган маълумотга кўра Жонатаннинг шахсий ишида қуйидагилар келган: «жаноб Жонатан губернатор мансабини эгаллаб келган, ана шундан икки йил кейин Олосиго Обасанжо томонидан уни 2007 йилги президентлик сайловларида Нигерия президенти ўринбосари қилиб танланди». (Гудлак Жонатаннинг шахсий иши: Нигерия, ВВС Ньюс Онлайн, 2011 йил 18 апрел). Кейинчалик Обасанжо Жонатаннинг президентлик мансабига келишини уюштирди. «Талиъа» газетасига кўра Жонатаннинг президент мансабига келишида Обасанжо асосий ролни ўйнади. Газета бундай деб ёзди: «Яр-Адуа касал бўлиб шифо топишидан умидини узгач унинг тўрт йиллик президентлигидан икки йилга яқин муддати ўтганидан кейин Обасанжо Саудия шифохонасида касал бўлиб ётган президентни илк марта зиёрат қилди ва Гудлак Жонатаннинг президент ўринбосари мансабига тайинланиб президент Яр-Адуа ишларини бажариб турувчи сифатида конституция бўйича қасамёд қилиши учун қайтиб келди, чунки унга бу мансаб президентнинг хорижга сафаридан олдин ҳали топширилмаган эди». (Клифор: Обасанжо истеъфоси: халқ демократик партиясидан кейин нима бўлади, Жонатанми? Талиъа газетасининг интернетдаги сайти, 2012 йил 4 апрел). Шундай қилиб Америка Жонатаннинг 2011 йилда президентликка қайта сайланиб кенг бошқарувни қўлга киритишига муваффақ бўлди. Жонатан Нигерия оммаси қўллаб-қувватловига эришиш учун ижтимоий оммавий ахборот қуролларини ишга солиб 77,7 % овоз олишни таъминлади, бу натижалар эса Умар Яр-Адуанинг президентлик давридаги овозларга солиштирилса илгарилаб кетган…». Тамом.

Шундай қилиб демак биз Нигерия ҳақида нашра чиқарганмиз… Ана шу нашралар гарчи бошқа баъзи минтақалар ҳақида чиқарилган нашралардан кўра озроқ бўлса ҳам лекин – сизга ҳозиргина айтиб ўтганимдек – биз «баъзи мулоҳазаларни ва бирламчи нарсаларни эътиборга оламиз…».

Қандай бўлмасин, Аллоҳ сизнинг қайғурганингиз ва аҳамият берганингиз учун яхшилик билан мукофотласин, Аллоҳ сизни муваффақ қилсин ва сизга ёрдам берсин.

Иккинчи: энди сизнинг сайловлар кечиктирилгани ҳақидаги саволингизга келсак жавоб аниқ бўлиши учун мен сизга қуйидагиларни эслатиб ўтмоқчиман:

1 – Америка яқинда ўзининг Нигериядаги нуфузини кучайтириш режаларини эълон қилди. Бу режалардан бири «Нью-Йорк Таймс» газетаси 2014 йил 7 июнда нашр қилган нарсадир, газета «Қўшма Штатларнинг Нигерия шимолида 24 соат давомида иш олиб борадиган телеканал очишга қарор қилгани» ҳақида хабар тарқатди, «бу телеканални Қўшма Штатлар бевосита маблағ билан таъминлайди, мақсад Боко Ҳаром ва бошқа экстремист исломий жамоатлар исёнига қарши курашишдир». Бу газета бир америкалик масъулнинг қуйидаги гапларини келтирди: «Бу лойиҳа Боко Ҳаромга қарши ҳамкорлик қилиш йўллари ҳақида Нигерия билан 2012 йилнинг охирларига бориб тақаладиган муҳокамалар натижаси бўлди, бу телеканал кўрсатувларини Нигериядаги нигерияликлар тайёрлашади». Газета «Америка ташқи ишлар вазирлигидаги терроризмга қарши курашиш бюроси бу телеканални пул билан таъминлайди, унга кетадиган сарф-харажатлар олти миллион долларга етиши кутилмоқда» деб ёзди.

2 – Британия Нигерияни 1960 йилгача мустамлака қилиб турди, у Нигерияда мутлақ нуфуз соҳиби эди, ҳозир ҳам унинг Нигериядаги нуфузи – гарчи олдингидан кўра заифроқ бўлса ҳам – сақланиб турибди. Америка у билан нуфуз талашиш учун кириб келди, бу икки мустамлакачи у ерда нуфузга эга ва ўзаро рақобатлашмоқда. Британия Франция билан биргаликда ҳаракат қилмоқда, Франция ўзининг Нигерияга қўшни мамлакатдаги нуфузига хатар туғилишидан хавотирда. Шунинг учун у Камерун-Нигерия чегаралари бўйлаб жойлаштирилган Чад кучларини 2015 йил 3 феврал пешиндан олдинроқ Нигериянинг Гамбору шаҳрига киритди. Бундан олдин Боко Ҳаром исломий жамоати билан қаттиқ жанглар бўлиб ўтган эди». (АФП 2015 йил 3 феврал). Агентлик бу шаҳарни бу жамоат бир ой олдин эгаллаганини ва Чад кучлари Камерунга ўтган январ ойининг ярмида кирганини билдирди. Рейтер агентлиги эса 2015 йил 3 февралда бундай деб билдирди: «Француз самолётлари Нигерия билан бўлган чегарада жойлашган давлатларга Боко Ҳаром жамоати экстремистларига қарши туришда ёрдам бериш учун разведка вазифаларини бажармоқда… «Британия ўзининг кейинги пайтларда олиб бораётган сиёсатига мувофиқ Америка билан очиқ қаршиликка киришишни хоҳламайди. Шунинг учун ўзини Америка билан елкама-елка турган қилиб кўрсатмоқда. Америкага халқаро масалаларда шерик бўлиш учун ва унинг ёвузлигидан сақланиш учун шундай йўл тутмоқда. Демак Британия ўзининг Америка билан бирга эришадиган манфаатларидан ҳамда ўзининг эски мустамлакаларидаги қолган-қутган нуфузидан маҳрум бўлиб қолмаслик учун Америкага очиқ қарши туришдан қўрқади. Айни вақтда Британия Францияни қўзғамоқда, Британия ўз мақсадларига эришиш учун Францияни қадимдан ҳаракатга келтириб, уни ишга солиб келган. Айниқса Франция очиқ қаршиликка киришишни ёқтиргани учун Британия ундан шундай фойдаланади. Чунки Франция ўзининг буюк эканини кўрсатмоқчи бўлади ва буни доим таъкидлашга ҳаракат қилади. Шунинг учун ҳам Британия ўзининг мақсадларига эришиш учун Франциядан фойдаланиш имконига эга бўлмоқда. Айниқса Франция сиёсий манёврларни пухта қилолмагани учун Британия ундан шундай фойдаланмоқда… Шуларга қарамай бу кураш амалий тарзда Америка билан Британия ўртасида кетмоқда.

3 – Нигерия ичкарисида эса Нигерия ҳукумати мамлакат аҳолисининг энг кўпини ташкил қилаётган мусулмонларга тазйиқ ўтказмоқда. Масалан 2014 йил февралда бу ҳукумат расмий мактабларда ҳижоб тақиқланишини эълон қилди. Насронийлар бошқараётган ва Ғарб, энг аввало Америка томонидан қўллаб-қувватланаётган бу давлат очиқдан-очиқ насронийлар томонида турибди. Шунинг учун Ғарбнинг таълим программаларини мусулмонларга зўрлик билан тиқиштирди. Бу давлатнинг мусулмонларга қарши ваҳшийлиги жуда ошиб кетди… Нигерия армиясидаги баъзи аскарлар мусулмон аҳолига қарши режим амалга ошираётган бу ваҳшиёна амалиётларни бажаришдан бош тортишди, натижада улар қатл этишга ҳукм қилинишди. Скай Ньюс 2014 йил 18 декабрда бундай мазмундаги хабарни тарқатди «Нигериядаги ҳарбий суд 2014 йил 18 декабрда махсус кучларнинг 54 аскарини қатл қилиш ҳақида ҳукм чиқарди. Бу аскарлар Боко Ҳаром жамоатига қарши жангда иштирок этишдан бош тортишган эди. Ўтган сентябр ойида эса бу суд 12 Нигерия аскарини – улар мамлакат шимолий шарқидаги Майдугурида қўмондонлик зобитига қарата ўт очишганидан кейин – исён деган айблов билан қатл этишга ҳукм қилди…». Буларнинг барчаси Жонатан бошқарувига қарши ғазаб қанчалик кучли эканини ва унинг бошқарувини оддий фуқаролар ва ҳарбийлар қанчалик ёмон кўришларини кўрсатиб турибди. Бу эса агар сайловлар белгиланган вақтида ўтказиладиган бўлса Жонатан оладиган овозларга катта таъсир қилади.

4 – Бу бир томондан шундай, бошқа томондан эса Жонатаннинг сайловлардаги ҳозирги рақиби собиқ президент Муҳаммад Бухорийдир. У Ҳавсо қабиласига мансубдир, бу қабила энг катта қабила ҳисобланади. Чунки у аҳолининг тўртдан бирини ташкил қилади, бу уларнинг асосий кўпчилиги мусулмонлардир. Муҳаммад Бухорий Нигерия шимолида халқ орасида обрўга эга бўлиб, у 2011 йилдаги сайловларда Жонатанга рақобатчи бўлган. Ўшанда Муҳаммад Бухорийнинг 32 % овоз олгани эълон қилинган эди. Шундан кейин у сайловларнинг тоза ўтказилганига шубҳа билдирган ва бунда «Нигерия сайлов комиссиясидаги компьютер программаси орқали унга зарар етказадиган тарзда» ўйин қилинганини айтган эди. У бу гап билан билвосита Американи айблади. Чунки ана шу комиссияга техник тажрибани берган Америкадир, бу комиссияни пул билан таъминлаган ва унга ҳомийлик қилган ҳам Америкадир. Ўшанда Америка ташқи ишлар вазираси ёрдамчиси Жонни Карсон бу комиссияни мақтаган эди. Нигериялик масъуллар эса 2010 йил 9 декабрда Вашингтонда америкалик масъуллар билан олий даражада сўзлашувлар олиб боришган эди. Бу сўзлашувлар 2011 йил апрелда бўлиб ўтган ана шу сайловлар ҳақида, бу сайловларга тааллуқли техник томон ҳақида, пул таъминоти ва ҳомийлик ҳақида бўлган эди.

Муҳаммад Бухорий Британия малайларидан бири бўлиб, у илгари ҳарбий ҳоким бўлган. У 1983 йилда Шеху Шагарига қарши ҳарбий тўнтариш ясаган эди. Шагари 1979 йилда фуқаролик бошқарувини ўз қўлига олган эди… Муҳаммад Бухорий 1999 йилдаги ва 2003 йилдаги сайловларда истеъфодаги генерал Олосиго Обасанжога рақобатчи бўлди. 2007 йилдаги сайловларда эса Обасанжо ўз партиясидан бир номзодни қўйди, у Умар Яр-Адуа бўлиб, у бир мусулмон қабилага мансуб эди. Мақсад унинг Муҳаммад Бухорий билан рақобатлашиши, натижада Муҳаммад Бухорийнинг ана шу сайловларда ютқазиши эди. Мана шундан Обасанжо бош бўлган режим натижаларни сохталаштиришда айбланди. Биз юқорида айтиб ўтганимиздек Муҳаммад Бухорий халқ орасида, айниқса Нигерия шимолидаги халқ орасида қайсидир даражада обрўга эга. Бу эса уни ва унинг партияси Тараққиёт Конгресс партиясини Жонатанни ва унинг партияси Халқ Демократик партиясини ҳокимиятдан қулатишнинг бир ҳақиқий имкониятига эга қилиб қўяди.

5 – Шунга биноан Америка сайловлар ўзининг фойдасига бўлмайди деган фикрга келди, натижада Керри кечиктириш чорасига киришди:

– Франс Пресс агентлиги билдирганидек Керри 2015 йил 23 январда Британия ташқи ишлар вазири Филип Хэммонд билан учрашди. Бу учрашув сайлов кечиктирилишидан икки ҳафтача олдин бўлди. Сайловлар иккаласи ўртасидаги суҳбатда энг кўзга кўринган мавзу бўлганлигида ҳеч шубҳа йўқ. Чунки Америка Британиянинг Нигерияда одамлари борлигини яхши билади…

– Ана шундан кейин Керри оппозициядаги Тараққиёт Конгресс партияси етакчилари билан ва бу партиядан номзод Муҳаммад Бухорий билан учрашди. Керри учрашувдан кейин: «Президент Барак Обама ундан Нигериядаги сиёсий арбобларга Америка Нигерия билан шерикчилик қилишга ва уни қўллаб-қувватлашга тайёр эканини, лекин демократик амалиёт ишончли бўлиши лозимлигини етказишини сўраганини» айтди. (АФП 2015 йил 25 январ).

– Сўнг Нигерия президенти Жонатан билан учрашди. Керри у ҳақда «У эркин, адолатли ва ишончли сайлов ўтказилиши тарафдори» деб айтди. (АФП 2015 йил 25 январ).

Бу зиёратлар президентлик сайловларига тааллуқли бўлди. Чунки масалан Франс Пресс агентлиги Керрининг 2015 йил 25 январда Нигерияга қилган сафари ҳақида хабар тарқатар экан бундай деб ёзди: «Керри 14 февралда ўтказиладиган президентлик ва парламент сайловларини ҳам муҳокама қилади».

6 – Кўриниб турибдики, Керри мана шу эълон қилинган учрашувлар ва эълон қилинмаган учрашувлар орқали сайловларни бир оз вақтгача кечиктириб туриш учун барча тарафлар билан келишув ечимини пайдо қилишга уринди, лекин у бу ечимга эришолмади. Шунга биноан демак Жонатан – тарафлар розилигини кутиб ўтирмай – сайловларни ярим ойга кечиктиришни буюрди ва шундай қилиб Нигерия сайлов комиссияси 2015 йил 8 февралда хавфсизлик борасидаги хавотирларни баҳона қилиб президентлик ва парламент сайловларини – уларни 14 февралда ўтказишга қарор қилинган эди – 28 мартгача кечиктирилишини эълон қилди. Америка эса ўзининг ҳар доимги одатидек ўзини бу ишга алоқаси йўқ қилиб ва у Жонатан ҳукумати томонидан қабул қилинган қарор қилиб кўрсатди. Шунга кўра Керри баёнот бериб бундай деди: «Вашингтон Нигериянинг сайловларни кечиктириш ҳақидаги қарор сабабли ҳафсаласи жуда пир бўлди». (Рейтер 2015 йил 8 феврал). Керри шундай деяпти, лекин аслида иш икки кўзи бор ҳар бир одамга шундоқ кўриниб турибди. Чунки Керрининг мазкур учрашувларида эътибор асосан – Франс Пресс агентлиги айтганидек – сайловлар мавзусига қаратилган. Кечиктириш ҳақидаги қарор ана шу учрашувлар чоғида ҳеч шубҳасиз Америка томонидан бўлган, айниқса Жонатаннинг Америкага қарши туриши тасаввурга сиғмас экан – чунки у Америкага тобедир ва Америка қўллаб-қувватловига суянади – қарор Америка томонидан бўлгани тайиндир. Рейтер агентлиги 2015 йил 8 февралда хабар тарқатишича Нигерия сайловлар комиссияси «оппозиция ғазабини қўзғаши эҳтимоли кучлироқ бўлган қадамни ташлашда ҳукмрон Халқ партияси томонидан бўлган босимларга бўйсунди».

7 – Ҳукумат эса кечиктиришда хавфсизлик ишларини баҳона қилди, у ҳам рад этиладиган баҳонадир. Чунки Жонатан режимининг кечиктириш баҳонасини танлашдаги позицияларида ўзаро зиддият ва иккиланиш кўзга ташланди. Масалан миллий мустақил сайлов комиссияси раиси Аттахиру Жега бундай деди: «Мамлакатдаги хавфсизлик етакчиларининг тавсиясини енгил қараб ҳақиқатдан йироқ санашимиз мумкин эмас, ёшларни, аёлларни сайлов участкаларига ёйиш ва одамларни – уларнинг хавфсизлигини кафолатлаш мумкин бўлмайдиган бир вазиятда – ўзларининг демократик ҳуқуқларини амалга оширишга чақириш хатари энг катта жавобгарликдир. Шунинг натижасида комиссия сайловларнинг, умумий сайловларнинг, президентлик ва миллий ассамблея сайловларининг янги муддатини белгилашга қарор қилди. Сайловлар 2015 йил 28 мартда, ҳокимлар ва вилоятлар кенгашларини сайлаш эса 11 апрелда ўтказиладиган бўлди». Жега яна бундай деди: «Миллий хавфсизлик маслаҳатчиси ўтган ҳафта сайлов комиссиясига бир мактуб йўллаб унда сайловларни ўтказиш таклиф қилинган олдинги асл муддат орасида хавфсизликни таъминлаш мумкин эмаслигини баён қилди…». У яна бундай деди: «Бу қарорни қабул қилишга бизни ҳеч ким мажбур қилгани йўқ». У бу гапни «Шубҳали одам мени ушланглар деб айтиб юборай дейди» тарзида айтмоқда. Чунки у мажбур қилинганлик исбот бўлиб турган пайтда мажбур қилинганликни инкор қилмоқда! Бугина эмас балки бундан олдин миллий хавфсизлик маслаҳатчиси Самбо Дасуки ўтган ойда «муносиб вақтда овоз бериш учун зарур бўлган шахсиятни тасдиқловчи карточкалар етарли тарқатилмаганидан хавотирликлар борлиги сабабли сайловларни кечиктиришга чақирган» эди. (Рейтер 2015 йил 8 феврал)… Демак миллий хавфсизлик маслаҳатчиси бир ой олдин овоз бериш учун зарур бўлган шахсиятни тасдиқловчи карточкалар тарқатилмаган деган даъво билан сайловларни кечиктиришга чақирган бўлса, сайлов комиссияси бу кечиктиришга сабаб хавфсизлик борасидаги хавотирлардир деб эълон қилди?! Бу икки баёнотнинг бир-бирига зидлиги аниқ кўриниб турибди!

Шундай қилиб демак кечиктириш Жонатан ҳукумати эълон қилган сабабларга кўра эмас, аксинча у Америка қароридир. Чунки Американинг малайи ҳозирги президент Жонатан ҳозирда қийин вазиятга тушиб қолган. Шунинг учун унинг ғолиб чиқмаслиги мумкинлигидан хавотирлар бор. Юқорида айтиб ўтганимиздек баъзи таҳлилчилар ва кузатувчилар Жонатаннинг рақиби Муҳаммад Бухорий ва унинг Тараққиёт Конгресс партияси Жонатанни ва унинг халқ демократик партиясини ҳокимиятдан кетказиш учун ҳақиқий имкониятга эга бўлиб турганини кўрсатиб ўтишмоқда.

8 – Нима кутилаётганига келсак, қуйидаги эҳтимолларнинг бири бўлиши мумкин:

а) Жонатан кечиктириш муддати орасида Америка ёрдами билан баъзи ютуқларга эришишга ва тинчлик ўрнатилганининг баъзи кўринишларини пайдо қилишга уриниб кўриши мумкин. Чунки ўшанда зўравонлик амалиётлари камаяди ва Жонатаннинг муваффақияти – агар у ўғирлаб кетилган ўқувчи қизларга нисбатан баъзи ечимларни пайдо қилишга Америка қўллаб-қувватлайдиган халқаро чоралар ёрдамида эришолса – катта бўлади…

б) Американинг Британия билан ўртача (муросасоз) ечимни пайдо қилишга эришиши, бунинг натижасида Жонатан Муҳаммад Бухорий билан шерик бўлади, масалан бири президент, иккинчиси вицепрезидент бўлиши мумкин, яъни Жонатан бекор қилган ифодага яна қайтилади, у президент ва вицепрезидентдан бири насроний, иккинчиси эса мусулмон бўлиши ҳақидаги ифодадир. Табиийки буни ҳаракатга келтирувчи Нигерияда ўзаро курашаётган икки тарафдан яъни Америка ва Британиядан ҳар бирининг кучига қараб бўлади.

в) Сайловлар яна кечиктирилиши ёки олдинги сайловларда бўлганидек Америка номзодининг компьютер программасида ўйинлар қилиши сабабли янги муддатда ўтказилиши мумкин. Бу икки ҳолатда ҳам зўравонлик ҳодисалари авж олиб унинг оловида одамлар, айниқса мусулмонлар куяди…

г) Ёки Аллоҳ Умматни бирон таъсир ўтказа оладиган исломий юртда рошид Халифалик тикланиши билан икром қилиши мумкин. Ўшанда мустамлакачи кофирлар юрагига қўрқув киради ва улар Ислом ва унинг аҳлига қарши тил бириктиришга асло журъат қилолмай қолишади. Аксинча Нигериядаги ва бошқа юртлардаги мусулмонлар азиз бўлади.

وَلَيَنصُرَنَّ اللَّهُ مَن يَنصُرُهُ إِنَّ اللَّهَ لَقَوِيٌّ عَزِيزٌ

«Албатта Аллоҳ Ўзига (яъни динига) ёрдам берадиган зотларни ғолиб қилур. Шубҳасиз Аллоҳ кучли, қудратлидир» [Ҳаж 40]

26 робиус-соний 1436ҳ

15 феврал 2015м