Атмосфера ҳавоси ифлосланаётганининг сабаби нима?

بسم الله الرحمن الرحيم

Ҳаво сифатини кузатувчи AQAir индекси 17 октябр оқшомида атмосфера ҳавосининг ифлослангани бўйича дунёнинг йирик шаҳарлари орасида Тошкент 1-ўринни эгаллаганини маълум қилди. Шундан сўнг “Ўзгидромет” атмосфера ҳавосининг ифлосланиши долзарб муаммога айланиб бораётганини таъкидлаб баёнот чиқарди. Баёнотда айтилган асосий фикрлар қуйидагилар: узоқ вақт давомида ёғингарчиликнинг йўқлиги, кучсиз шамоллар, ҳароратнинг инверсияси атмосфера ҳавосининг турғунлигига имкон беради, бу эса ифлослантирувчи моддаларнинг тўпланиши учун шароит яратади. Шунингдек, шаҳар транспортининг кўплиги, йўлларнинг тирбандлиги, кенг кўламли қурилишлар, дарахтларни кесиш, майсазорлар ва магистрал йўлларнинг кенг кўламда суғорилишининг мавжуд эмаслиги ҳавонинг юқори ифлосланишига олиб келади. “Ўзгидромет” муаммони ҳал қилиш учун шаҳарни кўкаламзорлаштириш ва ободонлаштириш бўйича кўпроқ тадбирлар амалга оширилиши кераклигини таъкидлаган.

Ҳар йили дунё бўйича 7 миллиондан зиёдроқ одам ҳаводаги чанг, турли жинсларнинг зарралари сабаб ҳаётдан кўз юмади. Ҳавонинг ифлосланиши инсоннинг бутун тана аъзоларидан тортиб, она қорнидаги чақалоқ ривожланишигача салбий таъсир ўтказади. Огоҳ.уз сайтининг маълум қилишича, бугун Ўзбекистонда ҳам аҳвол ачинарли тус олмоқда. Бир неча йилдан сўнг Ўзбекистонда иқлим яшаб бўлмайдиган даражага етади. (иқтибос тугади)

Қатор вилоят ва туманларга қум бўронлари ёпирилгач, ҳукумат Ўзбекистондаги ҳавонинг ифлосланиши муаммоси қўрқинчли даражага етганини зимдан тан олди. Шавкат Мирзиёев ўз сайловолди дастурида дарахтларни кесишга муддатсиз мораторий жорий қилинишини ваъда берган. Президент парклар ва яшил зоналар ҳудудини бошқа мақсадлар учун ишлатиш қатъиян тақиқланишини қайд этган. Ҳар йили камида 200 млн туп дарахт кўчатлари экилишини таъкидлаган.

Мирзиёев қайта сайлангач, буйруқ асосида эктирган миллионлаб кўчатларнинг катта қисми қуриб қолгани маълум бўлди. Дарахтлар кесилишда давом этиб улар ўрнида бетон уйлар пайдо бўлди. Чунки ҳукуматга яқин кишилар ўзларига қарашли мебел корхоналарига азим дарахтларни сув текинга сотиб олиш билан катта даромад келтирувчи бизнесини давом эттиришмоқда. Ҳукуматга яқин яна бир тармоқ хусусий қурилиш фирмалари эса, парклар ва яшил зоналарни эгаллаб, улар ўрнида бино ва иншоотлар қуришда давом этяпти. Сешанба кунининг иккинчи ярмида (18-октябрь) ёмғир ёққанлиги ҳисобига Тошкент биринчи ўриндан 43-ўринга тушгани маълум қилинди. Шундан сўнг интернет нашрлар халқаро индексга асосланиб, Ўзбекистонда ҳавонинг ифлослиги муаммоси ҳал бўлди қабилида ижобий хабарлар чоп эта бошлади. Бунинг ортидан жамоатчилик ҳам мазкур муаммони муҳокама қилишдан тўхтади.

Ҳавонинг сифати инсон ҳаёти учун ниҳоятда муҳим саналади. Унинг ифлосланишига табиатнинг инжиқлигини сабаб қилиб кўрсатиш долзарб муаммога панжа орасидан қараш ҳисобланади. Зотан, Ўзбекистон моддий юксалишни ҳаётнинг асоси деб белгилаган демократия тузумини қабул қилган экан, ҳавонинг ифлосланиш муаммосини олдини олиши имконсиз ишдир. Чунки бу тузумнинг жирканчлигини, унга барча халқларни тарғиб қилаётган Американинг дунё атмосферасига зарарли моддаларни тарқатаётган ва иқлим ўзгаришига таъсир кўрсатаётган асосий давлатлардан бири эканлиги ҳам тасдиқлаб турибди. Бу давлат ўзи сиғинаётган моддий манфаатни кўпроқ қўлга киритиш ҳамда аҳолисининг қирилиб кетишини олдини олиш мақсадида саноат ва бошқа турдаги компанияларни бошқа давлатларга кўчиришга имкон яратади. Шунингдек, Америка етакчилигидаги мустамлакачи давлатлар глобал иқлим ўзгаришини олдини олиш номи остида иккинчи ва учинчи дунё давлатларига молиявий “кўмак” ажратиб келяпти. Бу маблағлар иқлимни ижобий томонга ўзгаришига эмас, кучсиз давлатларнинг мустамлакачилар олдидаги мажбуриятлари ва қарамлиги ортишига олиб келяпти.

Минтақамизда Америка билан нуфуз талашаётган Россия (ўз таъсирини сақлаб қолиш учун) Ўзбекистон билан энергетика соҳасида узоқ муддатли шартномалар имзолашга эришган. Ўзбекистон ҳукуматининг бундай хиёнатли келишувлари халқимизни табиий газдан маҳрум қилинишига олиб келди. Ночор халқ қаҳратон қишнинг совуғидан омон чиқиш учун сояли дарахтлар тугул, мевали дарахтларни ҳам кесиб, ўтин сифатида фойдаланишга мажбур бўлди. Аллоҳ Таоло табиатнинг ажралмас қисми қилиб яратган дарахтларга қирон келтириш атмосферани тезликда ифлосланишига ва қум бўронларининг ёпирилишига сабаб бўлди. Турли мақсадларда кесилаётган бу дарахтлар ўрнини тўлдириш учун инсонлар ўйлаб топган дастурлар эса, ҳукуматга қуруқ ҳисобот топширишдан иборат кўчат экиш кўзбўямачилигини келтириб чиқарди, холос.

Хулоса ўрнида шуни таъкидлаш керакки, ҳавонинг сифатини сақлаш учун инсонлар саломатлигини, табиатни ва ундаги барча мавжудотларни асрашни ўз олдига мақсад қилган давлат тузуми татбиқ қилиниши зарур. Бу тузум шубҳасиз Исломдир. Бу тузумни инсониятга олиб келган Расулуллоҳ ﷺ шундай марҳамат қилганлар: “Агар бир муслим банда кўчат ўтказса ёки экин экса, ундан қушми, инсонми ёки ҳайвонми еса, бунинг учун унга садақа (қилганлик савоби) бўлади”. (Имом Муслим ривояти). Яъни инсонларни эзгу ишларга ундовчи бирдан-бир омил кучли иймонга асосланган сиёсат экан. Ўзбекистон давлатчилиги эса, бундай ақидага асосланмаган. Шунинг учун юртларимизда татбиқ қилинаётган демократия куфр тузуми нафақат атмосфера ҳавосини, балки мусулмонларнинг дунёқараши ва яшаш тарзини, бир сўз билан айтганда, бутун ҳаётни ифлослашда давом этяпти. Ҳар соҳага ўз фасодини тарқатаётган бу тузумни Рошид Халифаликни тиклаш билан йўқ қилинмас экан, ҳақиқий маънодаги туб ўзгаришлар амалга ошмайди. Ҳаётни Аллоҳ юборган қонунлар билан бошқарилмас экан, инсонларни, табиатни ва ундаги мавжудотларни асрашнинг имкони бўлмайди.

ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ لِيُذِيقَهُم بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

– “Одамларнинг ўзлари қилган қилмишлари сабабли қуруқликда ҳам, денгизда ҳам (турли) офат-балолар юз берди. (Бу бало ва офатлар одамлар қилаётган гуноҳ-маъсиятларидан) қайтишлари учун, уларга қилган айрим гуноҳларининг (жазосини) тотдириб қўйиш учундир”.                                   (Рум:41)

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Абдураҳмон

02.11.2022й