Навоий қамоқхоналаридаги қийноқлар ва Ғарбнинг иккиюзламачилиги: Мирзиёев режими Каримов сиёсатига замонавий ниқоб

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Ўзбекистондаги ҳуқуқий ва сиёсий “ислоҳотлар” кўпинча ташқи аудитория учун мўлжалланган сиёсий спектакль бўлиб, амалда давлат репрессия механизмини сақлаб қолишга хизмат қилмоқда. Хусусан, Навоий қамоқхоналарида “диний маҳбуслар” деб аталадиган иймон аҳлига нисбатан давом этаётган систематик қийноқлар, золим Каримов даврида шаклланган хавфсизлик аппаратининг ҳали ҳам фаол эканини кўрсатади. Бу ҳолат Мирзиёев давридаги “ислоҳот” риторикасининг моҳиятан ёлғон ва ғарб давлатларининг “инсон ҳуқуқлари”ни геосиёсий савдо объектига айлантирганини фош этади.

Шавкат Мирзиёевнинг “янги Ўзбекистон” шиори “янгиланиш” эмас, балки Каримовнинг авторитар тизимини либерал сўзлар билан ниқоблашдир. Зотан, Мирзиёев даврида ҳам “диний экстремизм” тамғаси мусулмонларнинг фаоллигига қарши ишлатилиб келинмоқда. Ўзбекистон Жиноят кодексининг 244-моддалари ҳанузгача Исломий фикр, таълим ёки жамоавий ибодат фаолиятини жиноят сифатида талқин қилади. Бу сиёсат амалда “диний эркинлик” деб номланадиган сохта риторикага эмас, фикрий сукутга даъват этувчи сиёсий инструмент бўлиб хизмат қилмоқда. Ҳукуматнинг “қаршиликка йўл қўймаслик” доктринасида хавфсизликни таъминлаш баҳонасида Исломий ғояларнинг ҳар қандай сиёсий ифодаси сиқиб чиқарилади. Навоий қамоқхоналаридаги маҳбусларга нисбатан қийноқлар ана шу  сиёсатнинг амалий ифодасидир.   Навоий вилоятидаги жазо муассасалари “қайта тарбия маркази” сифатида расман тақдим этилса-да, амалда у иймон аҳлини руҳий ва жисмоний қийноққа солиш майдони сифатида ишлайди. Гувоҳлар маълумотларига кўра, намоз ўқиган ёки Қуръон ўқиган маҳбуслар жазоланади, исломий китоб ёки тасбеҳ сақлаганлар изоляцияга жўнатилади.

Аслида, Навоий қамоқхонаси “тарбия маскани” эмас, режим учун “мафкуравий лаборатория” вазифасини бажаради. У ерда “муаммо” сифатида кўрилган Исломий фикрлар ва амаллар маҳв этилади, қийноқлар орқали “идорага бўйсунувчан шахс” қайта етиштирилади.

АҚШ ва Европа Иттифоқи сўнгги йилларда Ўзбекистонни “ислоҳотчи давлат” сифатида кўрсатиб, ўз капитали ва инвестициясини киритиши минтақадаги геосиёсий позициясини мустаҳкамлаш ва ресурслар устидан назоратни таъминлаш эвазига кўкларга кўтарадиган демократик тамойиллари устида савдолашаётганини билдиради.

Вашингтоннинг “ҳуқуқлар ва демократик қадриятлар” риторикаси амалда прагматик стратегияга айланган: у инсон ҳуқуқларини музокаравий босим ва иқтисодий савдо объекти сифатида ишлатади. Европа эса “енгил репрессия”ни “барқарорлик учун зарур сиёсий нарх” деб баҳолайди.

Натижада, Ғарб давлатлари Ўзбекистондаги қийноқлар ҳақида хабардор бўлса ҳам, энергетика ва логистика лойиҳаларидаги манфаатлар сабабли бу ҳолатни сукут билан кузатади. Бу эса “инсон ҳуқуқлари” деб номланадиган ниқобнинг иқтисодий ва сиёсий капитализациясини англатади.

Мирзиёев режими ва уни қўллаётган Ғарб давлатлари, шу жумладан, Россия ва Хитой каби мустамлакачи кучлар Исломнинг сиёсий қувватидан қўрқмоқда. Улар билишадики, агар мусулмонлар ўз дини асосида сиёсий фикр билдирса, бу капиталистик тузумини қулатадиган Исломий бошқарув – Халифалик давлатининг тикланишига йўл очади. Навоий қамоқхоналаридаги қийноқлар бугунги кундаги Ўзбекистон режими олиб бораётган сиёсатнинг моҳиятини фош этади: “ислоҳотлар” ниқоби остида эски репрессия тизими ҳануз сақланиб қолмоқда. Ғарб давлатлари эса либерализмни геосиёсий манфаат манбаи сифатида ишлатмоқда.

Ўзбекистон режими иймон аҳли устида ҳалигача давом эттираётган репрессив сиёсатни ва  бу сиёсат ортида турган кучларнинг кирдикорларини фош этиш ҳар бир мусулмон зиммасидаги вожиб ҳисобланади. Зеро, Росулуллоҳ ﷺ айтадилар:

انْصُرْ أَخَاكَ ظَالِمًا أَوْ مَظْلُومًا

قالوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَنْصُرُهُ إِذَا كَانَ مَظْلُومًا، أَفَرَأَيْتَ إِذَا كَانَ ظَالِمًا، كَيْفَ أَنْصُرُهُ؟

تَحْجُزُهُ أَوْ تَمْنَعُهُ مِنَ الظُّلْمِ فَإِنَّ ذَلِكَ نَصْرُهُ

“Биродарингга ёрдам қил – у золим бўлсин ёки мазлум бўлсин”.

Саҳобалар сўрадилар: “Эй Аллоҳнинг Расули, агар у зулм кўрган бўлса, ёрдам қилишни биламиз, лекин агар у золим бўлса, қандай ёрдам қиламиз?”

Пайғамбар ﷺ дедилар: “Уни зулмдан тўхтатиш орқали ёрдам қиласан. Ана шу ҳақиқий ёрдамдир”. (Саҳиҳ Бухорий, №2444)

Пайғамбар ﷺ яна айтадилар:

إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوُا الظَّالِمَ فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ، أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمُ اللَّهُ بِعِقَابٍ مِنْهُ

“Агар одамлар золимни кўриб, унинг қўлидан тутмасалар (яъни зулмидан тўхтатмасалар), Аллоҳ уларни ҳаммасига умумий азоб юборишга яқин бўлади”. (Сунан Абу Довуд, №4338; Термизий, №2168 – ҳасан сахиҳ).

Иззатуллоҳ

30.12.2025й