Эрон чигаллиги фонида Россиянинг минтақада қайта тикланиш уринишлари
Эрон чигаллиги фонида Россиянинг минтақада қайта тикланиш уринишлари
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ
Россия Федерацияси Ташқи ишлар вазири ўринбосари Михаил Галузин 4 апрел куни “Вести”га берган интервьюсида Қозоғистон ва Ўзбекистон Ғарб давлатларининг босимига қарамасдан Москва билан йирик стратегик лойиҳаларни амалга оширишни давом эттираётганини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, Ғарб “босим, мажбурлаш ва санкциялар” орқали Россия ва унинг Марказий Осиё ҳамкорлари ўртасида келишмовчилик уйғотишга уринаётганига қарамай, икки давлат иқтисодий фойда ва хавфсизликни таъминлайдиган узоқ муддатли лойиҳаларни илгари сурмоқда.
Галузиннинг таъкидлашича, Қозоғистон ва Ўзбекистон Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги ҳамда Евроосиё иқтисодий иттифоқи доирасидаги умумий келишувлар ва мажбуриятларга қатъий риоя қилмоқда. Бу баёнот Россиянинг Марказий Осиёдаги таъсирини сақлаб қолиш хоҳишидан воз кечмаганини ва минтақанинг геосиёсий мураккаблигини яна бир бор кўрсатади.
Галузиннинг бу баёноти 30-31 март кунлари Сурхондарё вилоятидаги Термиз халқаро савдо марказида ўтказилган “Ўзбекистон – Россия: Евроосиё маконида стратегик шериклик” конференциясидан кейин янгради. Тадбирда Валдай мунозара клуби раҳбарияти, Ўзбекистон Стратегик ва минтақалараро тадқиқотлар институти директори Элдор Арипов ва икки томон экспертлари иштирок этди. Конференцияда транспорт, инфратузилма, саноат ҳамкорлиги ва минтақалараро алоқаларга алоҳида эътибор қаратилди. Хусусан, Афғонистон орқали ўтувчи “Шимол–Жануб” коридори муҳокама қилинди. Россия ва Ўзбекистон ўртасидаги савдо айланмаси 2025 йилда 13 миллиард долларга етди ва 2026 йил бошида яна 32% ўсди. Атом станцияси, энергетика, саноат соҳасидаги лойиҳалар давом этмоқда.
Қозоғистон 2026 йилда Евроосиё иқтисодий иттифоқи раислигини ўз қўлига олди. Президент Қасим-Жомарт Тоқаев рақамли трансформация, логистика интеграцияси ва ички тўсиқларни бартараф этишни устувор қилди. Бу Россия учун минтақадаги таъсирини сақлаш имкониятидир.
Америка яҳудий вужуди билан биргаликда Эронга нисбатан амалга оширган ҳарбий тажовузи Трампнинг минтақадаги сиёсатини чигалликка олиб кирди. Бу эса, Россия ва бошқа кучлар манфаатлари учун бир жиҳатдан хавф пайдо қилган бўлса, бошқа жиҳатдан имконият эшикларини ҳам очди.
Москва тажовузни “режали агрессия” деб қоралаб, “муросага қайтиш”ни талаб қилди. Путин Форс кўрфази раҳбарлари билан телефон орқали гаплашиб, ўзини “муросага воситачи” сифатида кўрсатишга уринди. Бироқ бу ҳаракатлар кучли дипломатик позиция эмас, балки имкониятлари чекланган актёрнинг халқаро майдон чеккасида туриб билдирган заиф эътирозига ўхшайди.
Бошқа жиҳатдан, Эрон йўналишининг издан чиқиши Қозоғистон ва Ўзбекистонни муқобил йўл сифатида “Ўрта коридор”га (Middle Corridor) тобора кўпроқ юзланиб, Шарқ-Ғарб йўналишидаги янги транспорт артериясига таянишга мажбур қилмоқда. Бу вазиятда Россия ўзини минтақада энергетика ва транспорт соҳаларидаги “барқарорлик кафолати” сифатида кўрсатиб, ўз таъсирини сақлаб қолиш ва ҳатто кучайтиришга интилмоқда. Россия Ташқи ишлар вазири ўринбосари Михаил Галузин таъкидлаганидек, айнан шу геосиёсий ўзгаришлар Евроосиё иқтисодий иттифоқи доирасидаги ҳамкорликни чуқурлаштириш, газ иттифоқи ташаббусларини илгари суриш ва Термиз мулоқотлари каби стратегик форматларни ривожлантириш учун янги эшикларни очиб беради.
Хулоса қилиб айтганда, мустамлакачи кучлар мусулмон юртларида юз бераётган ҳар қандай ҳодисани – у тажовуз, босқин ёки тинч аҳолига қарши зўравонликлар бўладими – фақат ўз геосиёсий ва иқтисодий манфаатлари доирасида баҳолайди. Улар Уммат устидаги фожиалардан ўз таъсир доирасини кенгайтириш, ресурслар устидан назоратни кучайтириш ва стратегик устунликка эришиш учун фойдаланишга интилади. Шу боис, манфаатлари тажовузкор билан туташса, улар ҳеч иккиланмай бундай жиноятларга бевосита ёки билвосита шерик бўладилар.
Шунга кўра, Ислом Уммати ўз хавфсизлигини таъминлашда бугунги мустамлакачи кучлардан нажот кутиши – ёмғирдан қочиб, дўлга тутилишга ўхшайди. Бир истилочидан бошқасига суяниши – қарамлик занжирларини янгилашдан бошқа нарса эмас. Исломий юртларни мустамлакачилик кишанларидан бутунлай халос этишнинг ягона йўли эса, Рошид Халифалик Давлатини барпо этишдир. Зеро, бу шунчаки тарихий қўмсаш эмас, балки умматнинг қадр-қимматини, хавфсизлигини ва соф исломий ҳаёт тарзини қайта тиклайдиган ягона сиёсий қалқондир.
Расулуллоҳ ﷺ марҳамат қилганларидек: “Имом (Халифа) қалқондир, унинг ортида туриб жанг қилинади ва у билан ҳимояланилади”.
Иззатуллоҳ
08.04.2026й
