ҚИММАТЧИЛИК — ИСЛОМ ТАРОЗУСИДА

Бугунги кунда қимматчилик ва нарх-навонинг жиловсиз ўсиши ҳаётимизнинг ҳар бир қатламини беамон исканжага олди. Иқтисодий танглик шундай нуқтага етдики, оддий халқ кундалик тирикчилик учун энг зарур бўлган ризқ-рўзини минг бир заҳмат ва машаққат билан, гўё «арқонни тишда тишлагандек» қўлга киритмоқда. Афсуски, бугунги ижтимоий-иқтисодий воқелигимиз ана шундай оғриқли ва аянчли ҳолатга келиб қолди.

Бироқ, бу синовли дамларда умидсизлик ботқоғига ботмай, мусулмон эканимизни ва Аллоҳ таоло бизни Исломдек буюк неъмат билан мушарраф этганини ёдда тутишимиз даркор. Раббимиз бизни зулматларда адаштирмай, тўғри йўлни кўрсатувчи Ҳидоят Элчисини юборди. Кимки Илоҳий ҳидоят чироғига эргашса, икки дунёда ҳам хор ва бадбахт бўлмайди. Зеро, Ислом тақдим этган ечимлар — ҳар бир нарсанинг моҳиятини ўта дақиқ билгувчи Латиф ва барча хабарлардан огоҳ бўлган Хабийр Зот ҳузуридандир. Каломуллоҳда марҳамат қилинганидек: «Ахир яратган Зот Ўзи бино қилган бу оламдаги муаммоларни ва уларнинг ечимини наҳот билмаса?! Ҳолбуки, У ўта Латиф ва ҳар бир нарсадан мукаммал Хабардордир![1]»

Ҳеч шубҳасиз, Ислом инсон қадрини юксакка кўтарувчи ва уни саодат манзилига етакловчи мукаммал низомдир. У — чин маънодаги ғамхўрлик ва битмас-туганмас раҳмат дини бўлиб, бу марҳамат бутун борлиқни ўз қамровига олади. Азиз бўлган Зот Ўз Элчисига қарата: «Эй Муҳаммад, Биз сизни фақатгина оламларга раҳмат ўлароқ юбордик[2]» деб хитоб қилди. Бу ердаги «оламлар» тушунчаси яратилган барча мавжудот ва тизимларни англатади. Демак, исломий муолажалардан нафақат шахслар, балки бутун жамият наф кўриши ва у нажот қалқонига айланиши муқаррар.

Ушбу Илоҳий раҳмат жамиятнинг ҳар бир аъзоси учун энг асосий ва ҳаётий эҳтиёжларнинг тўлиқ қондирилишини шаръан кафолатлайди. Шунингдек, инсоннинг турмуш тарзи ва муҳитидан келиб чиқиб, унинг қўшимча (камолий) эҳтиёжларини ҳам имкон қадар таъминлашга кенг йўл очади. Шариат аҳкомлари бугунги қимматчилик ва иқтисодий тангликни қуйидаги изчил ҳукмлар орқали муолажа этади:

Биринчидан: Ислом ўзгалар мулкига кўз олайтиришни ва молни ботил йўллар билан ўзлаштиришни қатъиян ҳаром қилди. Бу ҳақда Раббимиз шундай марҳамат қилади: «Молларингизни ўзаро ботил – шаръий асоссиз йўллар билан еманг! Ва бировларнинг ҳаққини ўзлаштириш учун молларингизни ҳокимларга пора қилиб узатманг! Ваҳоланки, сиз бу ишингиз гуноҳ эканини биласиз![3]». Бу Илоҳий фармон жамиятда иқтисодий адолат ва барқарорликни ўрнатувчи бош мезондир.

Шу сабабли, шаръий асосга эга бўлмаган ҳар қандай мажбурий солиқ ва йиғимлар ҳаром саналади. Ислом халқ мулкини ноҳақ талашга уринган ҳар қандай кимса ёки тизимнинг «қўлини қирқиб», бунга чек қўйди. Хусусан, чегаралардан ўтаётган товарлардан олинадиган ва бугунги тилда «божхона тўлови» деб юритиладиган «макс» йиғимлари шариатда қаттиқ лаънатланган. Абу Хайр ривоят қиладики, Миср амири Маслама ибн Мухаллад саҳоба Рувайфиъ ибн Собитга бож йиғишни таклиф этганида, у зот: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Бож йўли билан одамларнинг молини ноҳақ еювчи макс эгаси дўзахдадир[4]», деганларини эшитганман», деб бу таклифни қатъий рад этганлар.

Айнан мана шундай ноҳақ солиқлар бугунги қашшоқлик ва қимматчиликнинг асосий «кушандаси»дир. Пок динимиз билвосита солиқлар орқали халқни шилишга асло йўл қўймайди. Истеъмолчилар елкасига аёвсиз юк бўлиб тушаётган Қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС) ва бошқа фоизлик тўловлар нарх-навонинг сунъий равишда осмонга чиқишига сабаб бўлмоқда. Расулуллоҳ ﷺ бундай иқтисодий жиноят ҳақида шундай огоҳлантирганлар: «Ким мусулмонларнинг бозордаги нарх-наволарини кўтариш (қимматчилик қилиш) мақсадида бирор иш қилса, Қиёмат кунида уни дўзахнинг энг шиддатли алангасига ўтирғизиш Аллоҳнинг зиммасидаги ҳақдир[5]». Демак, халқнинг ризқига чанг солаётган бу божлар инсонлар ҳаётини заҳарга айлантирувчи асосий омилдир.

Иккинчидан: Бугун оддий халқ елкасини эзиб, рўзғорнинг баракасини учираётган инфляция балоси — давлатларнинг шариат аҳкомларидан юз ўгиргани оқибатидир. Мавжуд тузумлар пулни олтин билан таъминланмаган «қуруқ» қоғоз парчаларига айлантириб, халқнинг йиллар давомида тўплаган меҳнатини сувдек оқизиб юбормоқда. Ислом бу сунъий иқтисодий хасталикка «олтин ва кумуш стандарти» орқали мукаммал шифо беради. Зеро, қимматбаҳо металлар ўз табиатига кўра муқим қийматга эга бўлиб, уларни босмахоналарда «ҳаводан олиб» кўпайтириб бўлмайди. Пул тизимининг яна олтинга қайтиши нарх-навонинг метиндек барқарорлигини таъминлайди ва иқтисодиётни сунъий бўҳронлардан ҳимоя қилувчи пўлат қалқон бўлади.

Учинчидан: Ислом Жаҳон банки ва Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ) каби мустамлакачилик қуролига айланган рибохўр ташкилотлар билан ҳар қандай алоқани кескин тақиқлайди. Вақт ва тажриба исботладики, бу «молиявий аждаҳолар»нинг қадами етган ерда барака кўтарилади; улар миллий бойликларни талаш ва халқнинг истиқболини бегона манфаатлар гаровига айлантиришга хизмат қилади. Бу заҳарли тизимнинг зиёни икки карра ҳалокатлидир:

1. Бу муассасаларнинг пойдевори судхўрлик устига қурилган бўлиб, улар билан ҳамкорлик қилиш — Аллоҳ ва Унинг Расулига қарши очиқдан-очиқ жанг эълон қилишдир.
2. Бу ташкилотлар «иқтисодий ислоҳот» деган ялтироқ ниқоб остида давлатлардан ижтимоий қўлловларни тўхтатишни талаб қилади ва халқни қарз ботқоғига ботиради. Бу эса кофир Ғарбнинг мўминлар устидан ҳукмрон бўлишига йўл очади. Ваҳоланки, Раббимиз: «Аллоҳ асло кофирлар учун мўминлар устидан ҳукмронликка йўл бермас[6]», деб қатъий буюрган.

Исломнинг инсон эҳтиёжларига заргарона аниқликда ечим топиши табиийдир. Зеро, инсонни йўқдан бор қилган Холиқи Мудаббир Зот унинг нафси ва эҳтиёжларини ҳаммадан яхши билади. Инсонни ўз ҳолига ташлаб қўядиган, фақат бойлар манфаатига хизмат қилувчи «ваҳший капитализм»дан фарқли ўлароқ, Исломдаги «ғамхўрлик» низоми ҳар бир муҳтожнинг муаммосини давлатнинг бош вазифаси қилиб белгилайди. Сарвари коинот ﷺ айтганларидек: «Ким ортида мол-дунё қолдирган бўлса, у ворисларигадир. Кимки чорасиз аҳли-аёлини ёки қарзини қолдирган бўлса, уларнинг масъулияти бизнинг (яъни давлатнинг) зиммамиздадир[7]».

Биз қалб кўзимиз билан кўриб, теран англашимиз шарт бўлган бир ҳақиқат бор: инсоният бошига келган бу бемисл фалокатлардан қутулишнинг Ислом низомини тўлиқ татбиқ этишдан ўзга чораси қолмади. Юқорида тилга олинган муаззам ечимларни ҳозирги мустамлакачиларга малай, заиф ва ҳеч нарсага қодир бўлмаган «митти давлатчалар» асло ҳаётга татбиқ эта олмайди. Бунинг учун собит мафкура ва метин иродага эга бўлган қудратли давлат — Пайғамбарлик манҳажидаги Халифалик сув ва ҳаводек зарурдир. Бу шунчаки сиёсий орзу эмас, балки зиммамиздаги фарз бўлган Илоҳий вожибот ва бугунги инқирозлар уммонидаги ягона нажот кемасидир!

Шундай экан, эй азиз биродарлар! Аввало Аллоҳ таоло ҳузуридаги бандалик бурчимизни адо этиш, қолаверса, азиз Умматимизни ушбу зулмат ва қашшоқлик қаъридан қутқариш учун ҳаракатимизни жадаллаштирайлик. Зеро, Халифалик — икки дунё саодатига элтувчи ягона йўлдир. Фақат шу муборак йўл билан биз Расулуллоҳ ﷺ огоҳлантирган мудҳиш «жоҳилият ўлими»дан паноҳ топамиз: «Ким бўйнида байъати йўқ ҳолда вафот этса, у жоҳилият ўлими билан ўлибди[8]». Ана шундагина Раббимиз ваъда қилган фаровон ҳаёт насиб этади: «Бас, сизларга Мен тарафдан ҳидоят келганида, ким Менинг ҳидоятимга ихлос билан эргашса, у дунёда адашув ва гумроҳлик зулматларида қолмайди, охиратда эса мангу бадбахтлик ва шақоват азобини кўрмайди[9]».

Устоз Майсара Яҳё қаламига мансуб

Роя газетасининг 2026 йил 10 июн, чоршанба кунги 603-сонидан