Ўзбекистон аскари намоз ўқиса, автомати отмай қўядими?

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ

Ўзбекистонда ҳарбий хизмат қилаётган мусулмон аскарни намоз ўқиши мумкинми? Ҳарбий интизом қаерда тугайди ва Аллоҳнинг амри қаердан бошланади? Бу — давлат ва унинг ҳар қандай қонунидан устун турадиган оламлар Роббисининг барча эркак ва аёл учун фарз қилган буйруғи, яъни Аллоҳнинг бандалари зиммасидаги мажбуриятидир!

Бу ҳақида инсон чиқарган қонун нима дейди? 2024 йил 29 ноябрда қабул қилинган ЎРҚ-1008-сон 45-1-модда қонун билан ҳарбий хизматчиларга бир қатор чекловлар белгиланди. Унда ҳарбий хизматчиларнинг хизматни ўташ вақтида диний расм-русумлар ва маросимларни бажаришига чеклов қўйилган. Қонун матнида «намоз» сўзи алоҳида келмаган. Аммо намоз — мусулмоннинг диний ибодати бўлгани учун ушбу чеклов унинг хизмат вақтида намоз адо этиши масаласига бевосита дахл қилади. Шунинг учун ҳам ҳозирда ҳарбий кучлар сафида аскарларга шу «қонунча»ни рўкач қилиб, уларни Роббисига бўлган ибодатига қаршилик қилинмоқда. Шу ерда савол туғилади:

Ўзбекистон Конституцияси фуқарога виждон эркинлигини кафолатласа, нега ҳарбий форма кийган фуқаронинг диний ибодатига ёки фуқаронинг шахсини тасдиқлаш ҳужжатида, яъни паспорт ва id карта учун аёлларга ҳижобда, эркакларга соқолда расмга тушишдек чеклов қўйилади?!

Аскар фуқаро эмасми? Унинг виждони казарма дарвозасидан кирганда давлат мулкига айланадими? Эртага душман тарафидан ана шу давлатга ҳужум бўлса, сизлар динда «ватанни» ҳимоя қилишингиз керак дея, бир домлангиз айтгани каби «чегарадагилар жиҳодда-риботда турибди» деб динимиз аҳкомларини эслаб қолмайсизми?!

Афтидан сиз «ҳамкорлик» қилаётган рус ва Ғарб вакиллари ўз маслаҳатида, «қуроллий кучларда ҳеч ҳам диний ибодатга ва диний туйғуни қўзғатувчи амалларга йўл қўйилмаслиги керак» деган кўринади. Акс ҳолда сиздайин мусулмонликни даъво қиладиган кишиларни ўз фуқароларига намоз ва ҳижобга, яъни ибодатга қаршилик қилишига киши ишона олмайди ахир!?

ШУНИ БИЛИНГКИ, НАМОЗ — ИХТИЁРИЙ АМАЛ ЭМАС, БАЛКИ У ФАРЗДИР!

Қуръонда Аллоҳ таоло ҳатто душман хавфи остида намозни қандай адо этишни баён қилган. Аллоҳ таоло марҳамат қилади:

إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا

«Албатта, намоз мўминларга вақти белгиланган фарз бўлди». (Нисо:103)

Қуръон ҳатто хавф ва жанг шароитида ҳам намозни бекор қилмаган, балки хавф намозининг махсус тартибини баён қилган. Демак, Исломда: жанг — намозни бекор қилмайди; хавф — намозни бекор қилмайди; ҳарбий хизматнинг ўзи ҳам намозни бекор қилмайди. Фақат уни адо этиш шакли ва вақти шароитга қараб ўзгариши мумкин. Шундай экан, мусулмон аскарга намоз учун оқилона шароит яратиш ҳарбий интизомга зид бўлиши шарт эмас. Аксинча, мақтовга сазовор амаллардан биридир! Бошқа мусулмон мамлакатлари бу масалада нима қилмоқда? Намоз билан замонавий армияни бирлаштириб бўлмайдими? Амалиёт бунинг аксини кўрсатади.

Саудия Қуролли Кучларида Диний ишлар бошқармаси мавжуд. У ҳарбий хизматчиларнинг диний-маърифий эҳтиёжлари, диний тарбияси ва ҳарбий қисмлардаги диний хизмат билан шуғулланади.

Миср Қуролли Кучлари тизимида масжидлар ва диний хизматлар мавжуд. Мудофаа вазирлигининг расмий хабарларида офицерлар, унтер-офицерлар ва аскарлар иштирокида Жума намози ўқилгани қайд этилган.

Покистон армиясида ҳам Исломий ибодат ҳарбий ҳаётнинг муҳим қисми ҳисобланади. Ҳарбий академия ва қисмларда намоз учун шароит яратилган, Жума намози жамоат билан адо этилади.

Индонезия Қуролли Кучларининг расмий хабарларида ҳарбийлар иштирокида жамоавий намозлар мунтазам қайд этилади. 2026 йилда ҳарбий қисмларда пешин намози ва Рамазон ойида таровеҳ намозлари жамоат билан адо этилгани расмий хабар қилинган.

Туркия мисоли янада қизиқ. Узоқ йиллар секуляр ҳарбий анъана кучли бўлганига қарамай, бугунги Туркия армиясида масжидлар мавжуд ва намоз мутлақ тақиқланган ибодат сифатида қаралмайди. Хизмат вазифаси билан ибодатни мувофиқлаштириш ҳарбий тартиб асосида ҳал қилинади.

Демак, камида бешта мусулмонлар кўпчиликни ташкил қилувчи давлат тажрибаси бир ҳақиқатни кўрсатади: Ҳарбий интизом билан мусулмон аскарнинг намозини бир-бирига душман қилиш шарт эмас. Аскарнинг ҳарбий бўлиши унинг мусулмонлигини казарма эшигида қолдиришини англатмайди. Ёки Ўзбекистон аскарининг автомати намоз сабабли отмай қоладими? Албатта, йўқ. Унда гап автоматда эмас, балки давлатнинг ўз фуқароси билан Роббиси ўртасидаги муносабатга қай даражагача аралашаётганида.

Масалага сиёсий тарафидан қараганда мазкур мусулмон мамлакатларнинг барчаси Ғарбга тобеликни «дўндириб» бажаришмоқда. Ҳатто шунда ҳам қуролли кучлар сафларида намозни адо этилишига қаршилик йўқ. Сизнинг нимангиз улардан ортиқ?!

У ҲОЛДА ЎЗБЕКИСТОНДА МУАММО НИМАДА?

Муаммо – сиз айтган «ахлат» тузум, яъни золим Каримов давридан қолган сарқитларни худди «додаси» тириклигида қамоқхона ва зоналарда маҳбусларни намоз ўқиши ва муборак Рамазон рўзасини тутишига қаршилик қилганлари ва айримларини намоз ўқигани учун калтаклаб шаҳид қилишгани каби,  ҳозирда ҳам шундай жирканч амалларни қилиш истагида юрганлар бор.  Уларни давлат органларидан супуриш ва изларини ҳам қолдирмай олиб ташлаш керак. Ана ўшанда ҳозирги ҳукумат иқтидорга келганда армияларда ҳам ибодатларга енгиллик бўлгани каби, холат яна тартиблашади ва мусулмон аскарларимиз Роббисига ибодатини бемалол адо этишади ва бу, албатта, армия кучига янада қўшимча куч бўлади. Чунки мусулмон учун Аллоҳнинг амри инсон амридан устундир. Шунинг учун Ислом ҳалол қилган ишларда ва қонуний буйруқларда, агар улар шариатга зид бўлмаса, бошлиққа сўзсиз итоат қилинади; аммо Аллоҳга осийлик бўлган ишда эса, асло итоат қилинмайди. Расулуллоҳ ﷺ дедилар:

لَا طَاعَةَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ

«Аллоҳга осийлик бўладиган ишда махлуққа итоат йўқ».

Намоз Исломнинг энг буюк фарзларидан. Ундан тўсишнинг оқибати яхшиликка олиб бормайди. Аллоҳ таоло золимларни огоҳлантиради:

وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنقَلَبٍ يَنقَلِبُونَ

«Зулм қилганлар қайси оқибатга қайтишларини тезда билиб оладилар». (Шуаро:227)

Ҳизб ут-Таҳрир Ўзбекистон Матбуот бўлими раиси Ислом Абу Халил

28.08.2026й