بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Ақл ва Ҳаёт

41

Демократия тўғрисида гаплашиш асносида унинг ташкил топган таркиби билан таништириб ўтамиз. Демократия тўрт нарсага асосан ташкил бўлади ёки унинг таркибидаги қонун-қоидалар тўрт асосга кўра вужудга келади. Булар эътиқод эркинлиги, мулк эркинлиги, шахс эркинлиги ва фикр эркинлиги. Демократия шу эркинликларни ҳимоя қилиш устига қурилади. Бу нарсаларга чуқурроқ киришиб ўтамиз.

Эътиқод эркинлиги: бунда инсонларнинг нимага ва қайси динга эътиқод қилишлари эркин бўлиб, нимани муқаддаслашию, нимага сиғинишлари ихтиёрларига топширилади. Исталган вақтда инсон ўз эътиқодидан воз кечиши ёки ўзгартириши мумкин.

Мулк эркинлиги: бунда мулкка эга бўлиш йўллари чегараланмаган. Барча исталган йўл билан мулкка эга бўлиши ёки орттириши мумкин. Мисол учун маст қилувчи ичимликлар ишлаб чиқариши, сотиши ёки пул учун фахш ишлар билан шуғулланиши ва бундай бузуқликларни ташкил қилиши тақиқланмаган.

Шахс эркинлиги: инсоннинг устида исталган йўл билан фойдаланилиши мумкин, токи у бундан норози бўлмаса ёки шикоят қилмаса бўлди. Қачонки у шикоят қилсагина унинг эркинлигига, ҳақ-ҳуқуқига тажовуз қилиняпти, деб билинади. Ҳатто кимнидир бўйига етган қизи ёки ўғли исталган бузуқ ишлари билан шуғулланса ҳам уларни тийиб қўйишга оталарининг ҳаққи йўқ.

Фикр эркинлиги: инсонлар истаганча фикрларини билдиришлари мумкин, бунга чегара қўйилмаган. Бундай фикр бошқа бир инсоннинг эътиқодини, муқаддас билувчи нарсаларни масхаралаш, ҳақоратлаш бўлса ҳам чеклов қўйилиши мумкин эмас.

Албатта бу ердаги таърифлар оддий туюлиши мумкин. Лекин ҳаётдаги воқелигига гувоҳ бўлинганда бундай ҳолатларни мусулмон инсон қабул қила олмайди.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Абдуллоҳ

08.04.2019й.