بسم الله الرحمن الرحيم

Ансор ва муҳожирларни бир-бирларига боғлаган ришта Исломдир!

Замонлар ўтиши билан халқларнинг устига етук аҳамиятли хаётий муаммолар кўндаланг бўлаверади. Улар гоҳ сиёсий, гоҳ иқтисодий, баъзан фикрий, яна баъзида бошқача бўлади. Ушбу муаммолар муайян бир замон халқлари учун катта бир синовдир. Бизнинг бугунги кундаги долзарб ҳал этилиши зарур бўлган муаммолардан бири шуки, тарқоқ умматни фикр, ғоя ва мақсадларини бирлаштириш, уларга дўст киму, душманлари ким эканлигини англатиш ҳамда умматни қайта уйғотиш муаммоси турибди. Умматни бирлаштириш масъулияти барча мусулмонларнинг бўйнига тушади.

Аллоҳ Субҳанаҳу Ўз каломида айтади:

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِينَ آوَوا وَنَصَرُوا أُوْلَئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يُهَاجَرُوا مَا لَكُمْ مِنْ وَلاَيَتِهِمْ مِنْ شَيْءٍ حَتَّى يُهَاجِرُوا وَإِنِ اسْتَنصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ إِلاَّ عَلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُمْ مِيثَاقٌ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ  وَالَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ إِلاَّ تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الاَرْضِ وَفَسَادٌ كَبِيرٌ

– “Албатта иймон келтирган, ҳижрат қилган ва молу жонлари билан Аллоҳ йўлида курашган зотлар ва (Маккадан ҳижрат қилиб келган муҳожирларга) уй-жой бериб ёрдам қилган зотлар ана ўшалар бир-бирларига дўстдирлар (яъни тириклари бир-бирига ҳамкор, ўрталарида ўлим бўлса, бир-бирларига меросхўрдирлар). Иймон келтирган аммо ҳижрат қилмаган (яъни ҳали ҳануз Маккада яшаб турган) кишилар эса то ҳижрат қилмагунларича сизлар уларга дўстлик қила олмайсизлар (яъни бир-бирларингизга ҳамкор, меросхўр бўла олмайсизлар). Агар улар дин йўлида сизлардан ёрдам сўрасалар, ёрдам қилиш зиммангиздадир. Магар уларга, ўрталарингизда (урушмаслик ҳақида) аҳд-паймон бўлган қавмга зарар етказиш йўли билан ёрдам қилмайсизлар. Аллоҳ қилаётган амалларингизни кўргувчидир. Кофир бўлган кимсалар бир-бирларига ҳамкор-дўстдирлар. (Бас, эй мўминлар, сизлар уларни ўзларингизга душман тутингиз). Агар шундай қилмасанглар (яъни мўминга дўст, кофирга душман бўлмасанглар) ерда фитна ва катта фасод бўлур”.                                                               (Анфол:72,73)

Мўминлар орасидаги ўзаро ёрдамлашиш, раҳмдиллик, меҳрибонлик ва пухта, мустаҳкам боғланишга ушбу оятларда келган маънолар очиқ далолат қилмоқда. Гўёки улар битта жисм кабидирлар, унинг бир аъзосига шикаст етса, қолган аъзолар унга бедорлик ва иситма билан ҳамдард бўлгани каби.

Ибн Умарнинг муттафақун алайҳ ҳадисида Пайғамбар с.а.в. шундай деганлар:

«الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ لاَ يَظْلِمُهُ وَلاَ يُسْلِمُهُ, مَنْ كَانَ فِي حَاجَةِ أَخِيهِ كَانَ اللَّهُ فِي حَاجَتِهِ, وَمَنْ فَرَّجَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبَةً فَرَّجَ اللَّهُ عَنْهُ بِهَا كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ, وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ»

«Мусулмон мусулмоннинг биродаридир. Унга зулм ҳам қилмайди, уни ташлаб ҳам қўймайди. Кимки биродарининг ҳожатини чиқариш йўлида бўлса, Аллоҳ унинг ҳожатини чиқариш йўлида бўлади, кимки бир мусулмоннинг хафалигини тарқатиб юборса, Аллоҳ унинг қиёмат кунидаги бир хафалигини тарқатиб юборади, кимки бир мусулмоннинг айбини ёпса, Аллоҳ қиёмат кунида унинг бир айбини ёпади».

Муҳожирлар Аллоҳнинг йўлида ҳижрат қилиб, мол-давлатлари, диёрларидан ажралиб, айримлари хотин, бола-чақаларини ҳам Аллоҳнинг тақдирига топшириб, Мадина томон юзланар эканлар, уларни саҳронинг жазирамаси куйдирар эди. Улар хаётнинг машаққатлари-ю, кулфатларига ўзларини отиб, катта қийинчиликларга дош бериб, кечани кеча, кундузни кундуз демай ҳаракат қилдилар. Дунёларига қарагандилар, дунё уларнинг кўзига арзимас нарса бўлиб кўринди, охиратларига назар ташлаб унинг изидан қувдилар. Душманга қарши мадад топиш учун ўзлари билан бир эътиқодда бўлган биродарлари томон йўл олдилар. Йўл машаққати туфайли қадамларидан, аҳлу-аёл, мол-давлатларидан ажраганликлари туфайли эса дилларидан қон томар эди. Диёрларидан фақат ўлиб қолмагудек озуқа олиб чиққандилар холос. Гоҳида умуман овқат тополмасдилар. Кийимлари титилган, йиртилган, юзлари сарғайган, уларга ер тўшак, осмон эса ёпинчиқ эди. Бутун ер юида улар учун фақатгина бир шаҳар бошпана берарди. Улар ана шу шаҳар томон борардилар.  Ансорийлар ҳижрат қилиб келган биродарларини севар эдилар, ёрдам бераётганликларидан кибрланиш уларнинг хаёлларига ҳам келмасди. Ўзлари муҳтож бўлишларига қарамасдан муҳожирларни ўзларидан афзал кўрдилар. Уларга ўз уйларидан жой бердилар, тирикчиликларига шерик қилдилар, душманларига қарши ёрдам бердилар. Мадиналик ансор мулмонлар ўз тақдирларини муҳожирлар тақдири билан боғлаш учун дунёдан алоқасини узган инсонлар эди:

يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ وَلاَ يَجِدُونَ فِي صُدُورِهِمْ حَاجَةً مِمَّا أُوتُوا وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ

– „Мадиналик ансорлар ўзларининг ёнларига ҳижрат қилиб келган кишиларни суярлар ва дилларида уларга яъни муҳожирларга нарсалар сабабли бирон ҳасад туймаслар ҳамда ўзларида қаттиқ муҳтожлик бўлсада ўзларини қўйиб бошқаларни ийсор-ихтиёр қилурлар“. (Хашр:9)

Шунингдек, Роббиларининг қуйидаги оятларини ўзлари учун дуструл амал қилиб олган, қалблари хақиқий иймон билан суғорилган мўминлар жамоаси эдилар.

وَإِنِ اسْتَنصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ

– “Агар (улар) сизлардан дин хусусида ёрдам сўрасалар, уларга ёрдам бериш сизнинг зиммангиздадир”.                (Аньфол:72)

Абу Довуд ва Насоий Анас р.а.дан саҳиҳ иснод билан ривоят қиладилар:

«قَالَ الْمُهَاجِرُونَ يَا رَسُولَ اللَّهِ, ذَهَبَ الأَنْصَارُ بِالأَجْرِ كُلِّهِ, مَا رَأَيْنَا قَوْمًا أَحْسَنَ بَذْلاً لِكَثِيرٍ, وَلاَ أَحْسَنَ مُوَاسَاةً فِي قَلِيلٍ مِنْهُمْ, وَلَقَدْ كَفَوْنَا الْمَئُونَةَ, قَالَ: أَلَيْسَ تُثْنُونَ عَلَيْهِمْ بِهِ وَتَدْعُونَ لَهُمْ؟ قَالُوا بَلَى, قَالَ: فَذَاكَ بِذَاكَ»

«Муҳожирлар: «Эй Расулуллоҳ, ансорлар ҳамма савобни олиб кетишди, биз бойлари бу қадар саховатли бўлган, камбағаллари бу қадар ҳамдард бўлган қавмни кўрмаганмиз, улар бизни бекаму-кўст қилиб таъминладилар», дейишди. Шунда Пайғамбар (с.а.в.): «Сизлар уларга миннатдорчилик билдириб, уларнинг ҳақларига дуо қилдингларми?», дедилар. Улар: «Ҳа, қилдик», дейишди. Пайғамбар (с.а.в.): «Шу қилганинглар уларнинг қилгани билан баб-баробар», дедилар».

Шундай қилиб, улар Ислом эътиқоди билан ажралиб турадиган битта оила ва битта жамиятга айландилар. Муҳожирларни хафа қилган нарса ансорларни ҳам хафа қилар, ансорийларни хурсанд қилган нарса муҳожирларни ҳам хурсанд қиларди. Бу икки гуруҳнинг хурсандлиги-ю, хафалиги бир эди. Ҳа, уларнинг Роббилари, Росуллари, қиблалари бир, яъни хаётдан кўзлаган мақсадлари буюк Парвардигорларини розилиги бўлган иймон эгалари эдилар. Ҳар икки гуруҳ Лоту Уззоларни фойда ҳам, зарар ҳам қила олмайдиган тош деб, зинони разолат деб, судхўрликни ҳаром деб, зулмни қиёмат кунидаги зулмат деб, Аллоҳга гуноҳкор бўлган ҳолда ҳокимга итоат этишни Аллоҳнинг олдидаги жиноят деб билардилар. Бу икки гуруҳнинг фикрлари бирлашиб, янги хаётий тузум – Ислом тузумига бўйин эгдилар.

Ушбу тузум уларга закотни фарз қилган эди, уни адо этдилар. Таҳликага тушган кимсани тинчлантиришга буюрган эди, уни хотиржам қилдилар. Ёлғон аралашган олди-сотдидан ва товарларни монополия қилишдан қайтарган эди, қайтдилар. Улар бу ишларни рози бўлиб, бажонидил бажардилар. Шундай қилиб, улардан асосий фикрларнинг бирлиги, туйғуларнинг бирлиги бўлган бир бутун жамият биноси ташкил топди-да, янги эътиқод билан сиёсат юритувчи, битта ҳокимга (халифага) бўйсунувчи миллатга айланди. Улар мусулмонларнинг душманларига қарши бир-бирларига ёрдам берувчи дўст ҳам эдилар. Зеро, ушбу кундаги ансор ва муҳожирлар ҳам Ислом умматининг ажралмас бир бўлагидир. Буни асло унутмаслигимиз даркор.

Аллоҳ Субҳанаҳу бу ҳақда Ўз каломида шундай дейди:

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَالَّذِينَ آوَواْ وَّنَصَرُواْ أُوْلَـئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاء بَعْضٍ وَالَّذِينَ آمَنُواْ وَلَمْ يُهَاجِرُواْ مَا لَكُم مِّن وَلاَيَتِهِم مِّن شَيْءٍ حَتَّى يُهَاجِرُواْ وَإِنِ اسْتَنصَرُوكُمْ فِي الدِّينِ فَعَلَيْكُمُ النَّصْرُ إِلاَّ عَلَى قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَاقٌ وَاللّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

– “Албатта, иймон келтирган, ҳижрат қилган ва молу жонлари билан Аллоҳ йўлида курашган зотлар ва (Маккадан ҳижрат қилиб келган муҳожирларга) уй-жой бериб, ёрдам қилган зотлар — ана ўшалар, бир-бирларига дўстдирлар. (Яъни тириклари бир-бирига ҳамкор, ўрталарида ўлим бўлса, бир-бирларига меросхўрдирлар). Иймон келтирган, аммо ҳижрат қилмаган (яъни ҳали-ҳануз Маккада яшаб турган) кишилар эса то ҳижрат қилмагунларича сизлар уларга дўстлик қила олмайсизлар (яъни бир-бирларингизга ҳамкор, меросхўр бўла олмайсизлар). Агар улар дин йўлида сизлардан ёрдам сўрасалар, ёрдам қилиш зиммангиздадир. Магар уларга, ўрталарингизда (урушмаслик ҳақида) аҳд-паймон бўлган қавмга зарар етказиш билан ёрдам қилмайсизлар. Аллоҳ қилаётган амалларингизни кўргувчидир”.    (Анфол: 72)                              

Мазкур далиллар исломий умматни бирлаштиришнинг вожиб эканлигига етарли далиллардир. Ушбулардан келиб чиқиб айта оламизки, Ислом уммати қайси бир маконда бўлишидан қатъий назар бир уммат, бир бутун вужуд  бўлишлари вожибдир. Шундагина, уммат моддий, маънавий ва башарий имкониятларини бирлаштириб, улар ёрдамида миллатлараро юқори мавқени эгаллашга қодир бўла олишлари муқаррардир. Бунинг ягона йўли эса, мусулмонлар ўзлари эътиқод қилаётган ақидаларини тўлиқ тушуниши ҳамда шу асосда яшашларидир.

Хизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин

16.08.2018й.