Давлат арбоби

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم

Кўп одамлар давлат арбоби деганда ҳукмдор ёки давлатдаги бошқарув ишлари билан бевосита шуғулланадиган одамларни тушунадилар. Улар давлат раҳбари ва вазирларни сиёсатчилар деб ўйлайдилар ва фақат ўшаларни давлат арбоблари деб ҳисоблайдилар. Шунингдек, улар одамларни икки тоифага ажратадилар:

давлат арбоби;

оддий одамлар, бу тоифага барча амалдорлар ва давлат хизматчиларини ҳам қўшадилар.

Одамларнинг “давлат арбоби” иборасини бундай тушуниши нотўғри. Ҳукмдор давлат арбоби бўлиши ҳам, бўлмаслиги ҳам мумкин. Оддий одам давлат арбоби бўлиши мумкин, ҳатто у тўғридан тўғри бошқарув билан шуғулланмаса ҳам. Давлат арбоби ҳатто фермер, фабрика ишчиси, сотувчи ёки ўқитувчи бўлиши ҳам мумкин.

Давлат арбоби – зукко сиёсий етакчидир. Бошқарув тафаккурига эга бўлган, давлат ишларини бошқара оладиган, муаммоларни ҳал қиладиган ҳамда шахсий ва жамоавий алоқаларни тартибга солишга қодир бўлган ҳар бир инсон давлат арбобидир. Давлат арбоби одамлар орасида бўлиши мумкин, бироқ ҳукмдор бўлмаслиги ва ҳеч қандай бошқарув ишини амалга оширмаслиги мумкин.

Давлат арбоби шундай умматда пайдо бўладики, у амалий ҳаёти, ички ва ташқи алоқаларни бошқариш бўйича ўз фикрига эга бўлади, бундан эса, умматда барча одамлар, ҳатто давлат ташқарисидаги инсонлар тўғрисида қайғуриш ва уларнинг муаммосига ечим бериш илдиз отади. Бундай умматни одатда ўзини бошқа халқлар орасидаги ўрнининг муҳимлиги ҳисси чулғаб олади, у юқори мавқени ва ҳатто дунёга етакчилик қилишни хоҳлайди.

Давлат арбоби ва бошқарув тафаккури ўсадиган жамият учта таркибий қисмдан ташкил топади:

а) У ҳаётда ўз нуқтаи назарига эга бўлиши лозим ва бу умумий фикр (ақида) бўла олсин.

б) У бахтга эришиш борасида ўз тушунчасига эга бўлсин.

в) У бошқаларнинг яхши ҳолатда, энг яхши турмуш тарзи билан яшашларини ва энг чуқур фикрлар қаторида юксак қийматларни ўзлаштиришни ва доимий хотиржамликни таъминлаб берадиган ўз дунёқарашига эга бўлиши лозим.

Ушбу санаб ўтилганлар мусулмонларнинг қўлёзмалари ва зеҳнларида бор. Бироқ буларни ҳаётга кўчириш лозим ва буни қиладиган одам давлат арбобидир, чунки у зукко сиёсий етакчидир. Сиёсий фикр ҳаётда татбиқ бўлиши учун сиёсий раҳбарият бўлиши лозим. Сиёсий фикрнинг қўлёзмалар ва олимларнинг зеҳнида бор бўлишининг ўзи ҳеч қандай аҳамиятга эга бўлмайди ва у ҳаётда мавжуд, деб айтилмайди. Сиёсий раҳбариятнинг пайдо бўлиши учун сиёсий фикрни тиниқ биладиган ва уни амалга ошириш билан шуғулланувчи касб эгаси эмас, балки бу унинг туғма сифатларидан бири бўлган инсон бўлиши лозим.

Мусулмонлар оёққа туришлари учун давлат арбобларини етиштириб чиқариш ва уларнинг сонини кўпайтириш йўлларини излашлари лозим. Бу эса, инсон, ҳаёт, коинот ҳақидаги умумий фикр, яъни Ислом ақидасига асосланган сиёсий сақофат билан бўлади. Бундай сақофат мусулмонларни жамоавий равишда қамраб олса, ўшанда сиёсий фикр ҳаётда татбиқ бўлади, ана ўшанда давлат арбобларининг мевали дарахтига замин тайёр бўлади. Давлат арбоблари пайдо бўлган вақтда юксалиш ва ўзгаришлар даври бошланади.

Давлат арбоби мана шудир ва у етишиб чиқадиган муҳит ҳам шундай бўлади. Нафақат ҳукмдор давлат арбоби бўлиши мумкин, балки шунингдек атрофида нималар бўлаётганини тушунмай, бурнидан узоқроқни кўра олмайдиган, уммат ичида сайловлар ёки ҳарбий тўнтариш ёки ўз бойлиги эвазига пайдо бўлмаган зукко сиёсий етакчилар ҳам давлат арбоби ҳисобланади.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими. Фаррух

28.03.2021й