Ер аҳолисини озиқ-овқат билан таъминлаш имконсиз ишми?
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Ер аҳолисини озиқ-овқат билан таъминлаш имконсиз ишми?
ХХ аср бошида ғарб мутафаккирлари Ер аҳолисининг сони миллиардга етганини кўрганларида улардан баъзилари Ер бундай сондаги одамларни боқа олмайди, дея башорат қилишни бошладилар. Биология бўйича таниқли олим Пол Эрлих 1968 йилда ўзининг “Популяцион бомба” номли машҳур китобида қуйидагиларни ёзади: “Инсоният учун озиқ-овқат уруши тугади. Бугунги кундаги ҳар қандай замонавий дастурларга қарамай, етмишинчи ва саксонинчи йилларда юз миллионлаган инсонлар очликдан ўлиб кетадилар”. Кейин у ўзининг башоратидан ҳафсаласи пир бўлди. Бироқ капиталистик система ҳукмронлиги остидаги Ер аҳолисини озиқ-овқат билан таъминлаш муаммоси мавжуд. Ҳарбий низолар, табиий офатлар (қурғоқчилик, зилзила, вулқон отилиши, эпидемик касалликлар) юз берганда – айниқса, “учинчи олам давлатлари” да – аҳолини озиқ-овқат билан таъминлаш янада қийинлашади.
Иккинчи жаҳон урушидан сўнг Ер аҳолиси сони икки баробарга кўпайди, лекин озиқ-овқат маҳсулотларини ишлаб чиқариш ҳам жойида тўхтаб тургани йўқ, у уч баробарга кўпайди. Бу умид уйғотадиган ҳолат, шунинг учун баъзи олимлар Ер 47 млрд. одамни боқишга қодир, деб ҳисоблайдилар. Биз АҚШ ва Японияда аҳолини озиқ-овқат билан таъминлаш юқори даражада амалга оширилаётганини кўриб турибмиз.
Бошқа олимлар агар қишлоқ хўжалиги ерларидан унумли фойдаланилса, 70 млрд. одамни наридан бери эмас, балки юқори даражада озиқ-овқат билан таъминлаш мумкин, деб ҳисоблайдилар. Яна бошқа олимлар Ер бундан ҳам кўпроқ одамни – 132 млрд. аҳолини боқа олади, демоқдалар. Бу жуда улкан сондаги аҳолидир ва фантастикага ўхшайди. Буларнинг барчаси шунга далолат қиладики, инсониятнинг ХХ асрда илм-фан ва тараққиёт борасида эришган барча ютуқларига қарамай, у Ер ресурсларидан ҳали тўлиқ фойдалана олаётгани йўқ, балки унинг атиги бир фоизидангина фойдаланмоқда.
“Ер аҳолисининг кўплиги, оз миқдордаги ичимлик суви ва қишлоқ хўжалиги ерларининг етишмаслиги одамларнинг очликдан ўлишларига олиб келмоқда”, қабилидаги гапларга келсак, улар ҳеч қандай асосга эга эмас. Бу капиталистлар тўқиган чўпчакдан бошқа нарса эмас. Ахир, очлик аҳолиси кам бўлган ҳудудларда келиб чиқиши ҳам мумкин, аксинча, кўп сонли аҳоли яшайдиган жойларда бўлмаслиги ҳам мумкин. Масалан, гарчи аҳолиси бир миллиарддан ошган бўлса ҳам Хитойда озиқ-овқат муаммоси йўқ. Аммо сув, дарёлар кўп бўлган ва аҳолиси сони Хитойчалик бўлмаган Африка давлатлари доимий равишда очликни бошдан кечирадилар.
Юқоридагилардан кўриниб турибдики, муаммо Ер ресурсларининг етишмаслигида эмас, балки уларни инсонларга нотўғри ва адолатсиз тақсимлаётган капиталистик системада. Ер ресурсларининг бундай тақсимоти натижасида бойликларнинг улкан қисми бир сиқим капиталистлар қўлида тўпланиб қолди, аниқроқ айтадиган бўлсак, жамики бойликларнинг 50 фоизи Ер аҳолисининг 1 фоизи қўлида йиғилиб қолди. Бу бир жиҳатдан нотўғри бўлса, бошқа жиҳатдан капитализм инсон эҳтиёжларини битта, яъни нимаики эҳтиёжи бўлса ҳаммасини қондириш керак, деб билди. Эҳтиёжлар асосий ёки камолий бўладими, буни ажратиб ўтирмади. Оқибатда ер юзидаги инсонларнинг озчилигини камолий эҳтиёжлари ҳаддан ташқари ортиқ даражада қондирилгани ҳолида аксар қисми ҳатто асосий эҳтиёжларини ҳам базўр қондирадиган ёки ўшани ҳам қондира олмайдиган аҳволга тушиб қолди.
Капитализмдан фарқли ўлароқ, Ислом инсон эҳтиёжларини зарурий ва камолий эҳтиёжларга ажратди ҳамда биринчи навбатда инсоннинг асосий эҳтиёжларини, яъни озиқ-овқат, кийим-кечак, уй-жой каби нарсалар билан таъминлашни давлатга вожиб қилди. Шу билан Ислом инсонни оч қолиш хавфидан сақлади ва ҳаётини мустаҳкам ҳимоя билан таъминлади. Шунингдек, инсон ўзининг камолий эҳтиёжларини таъминлаши учун шароит яратиб беришни ҳам давлат вожиботларидан қилди. Бойлик жамғариш, монополия, судхўрлик кабиларни тақиқлаш ва бойликларни одамлар ўртасида адолатли тақсимлаш билан эса, ресурсларни бир гуруҳ одамлар қўлида тўпланиб қолишини олдини олди.
Бизга маълум ва машҳурки, Умар р.а. халифалиги даврида бир неча йил очарчилик ҳукм сурди. Шу вақт оралиғида рошид халифа Умар р.а. ўғирлик қилган фуқаросига Шариат белгилаган ҳадни, яъни қўлни кесиш жазосини вақтинча бекор қилди. Бунга ҳеч қайси саҳоба қарши чиқмади, агар бундай ҳукм Шариатга зид бўлганида улар албатта жим турмасдилар. Бундан ташқари, ҳад борасида Ҳазрати Умардек қаттиққўл одам бўлмаган бўлса керак. Шундай бўлишига қарамай, Шариатнинг мазмун-моҳиятини жуда яхши идрок қилган бу зот Аллоҳнинг ҳадларидан бирини инсон ҳаётини сақлаш учун вақтинчалик тақиқлаб қўйди. Бу Исломнинг инсонни оч қолиб, ҳалок бўлишдан сақлаш борасидаги юксак намуналаридан бири холос.
Демак, хулоса қилиб шуни айтиш мумкинки, бугун дунёга ҳукмронлик қилаётган капиталистик система очлик муаммосини ҳал қилишга қодир ҳам эмас, лойиқ ҳам эмас. Аслида, бу муаммони пайдо бўлиши ва бугунги кунга келиб янада оғирлашиб кетишининг бош сабабчиси ҳам айнан шу капитализмнинг ўзидир. Ер куррасида озиқ-овқат етарли даражада бўлиб, фақат уни адолатли тақсимлайдиган низом зарур. Бундай низом Ислом тузумидир. Унинг татбиқи натижасида озиқ-овқат маҳсулотлари етарли даражада ишлаб чиқарилади ва адолат билан тақсимланади.
Ал-Ваъй журналининг 387-сонидаги маълумотлардан фойдаланилди
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси.Фаррух.
27.01.2019й.
