بسم الله الرحمن الرحيم

Ҳидоят ва залолат 

3-қисм

Ваниҳоят, ҳеч қачон ҳидоятланмайдиган инсонлар борлиги тушуниладиган масала қолди. Масалан, Аллоҳ Таъоло айтади:

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ ۩ خَتَمَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ

– „Куфр йўлини тутган кимсалар эса хоҳ (Аллоҳ азобидан) қўрқитинг, хоҳ қўрқитманг, уларга баробардир, иймон келтирмайдилар. Аллоҳ уларнинг дилларини ва қулоқларини муҳрлаб қўйган. Кўзларини эса парда қоплаб олган“.  (2:6-7)

Яна айтади:                 

كَلاَّ بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِمْ

– „Йўқ, (ундай эмас)! Балки уларнинг дилларини ўзлари касб қилгувчи гуноҳлари қоплаб олгандир“. (83:14)

Бу оятлар Аллоҳ тарафидан ўз пайғамбарларига баъзи бир одамларнинг ҳеч қачон иймон келтирмаслиги ҳақидаги хабардир. Бунинг маъноси, баъзи одамлар иймон келтиради, баъзи одамлар иймон келтирмайди, дегани эмас. Балки ҳар бир инсонда иймонга мойиллик бор. Пайғамбар ва ундан кейинги даъватчилар ҳамма инсонларни даъват қилишга маъмурдир. Мусулмон одам бирор кишининг иймонидан ноумид бўлиши жоиз эмас. Аммо Аллоҳнинг илми азалийсида иймон келтирмаслиги билинган кимсани Аллоҳ ўз пайғамбарларига билдиряпти. Чунки унинг илми ҳамма нарсани иҳота қилгувчидир. Аллоҳ ўз илмидан бизга хабар бермаган нарсалар ҳақида ҳукм қилишимиз жоиз эмас. Пайғамбарлар бирор кишининг иймони йўқлиги ҳақида Аллоҳ хабар бергандан кейингина ҳукм қилдилар. Аллоҳ Таъолонинг:

وَاللَّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ

– „Зотан Аллоҳ итоатсиз қавмни ҳақ йўлга ҳидоят қилмас“,      (5:108)

ёки:

وَاللَّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

– „Аллоҳ золим кимсаларни ҳидоят қилмайди“, (2:258)

ёки:

وَاللَّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ

– „Аллоҳ кофирларни ҳидоят қилмайди“, (2:264)

ёки:

إِنْ تَحْرِصْ عَلَى هُدَاهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ لاَ يَهْدِي مَنْ يُضِلُّ

– „(Эй Муҳаммад), агар сиз у (мушрик)ларнинг ҳидоят топишларига ташна бўлсангиз-да билингки, Аллоҳ Ўзи йўлдан оздирадиган кимсаларни ҳаргиз ҳидоят қилмас“,   (16:37)

ёки:

إِنَّ اللَّهَ لاَ يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ كَذَّابٌ

– „Албатта Аллоҳ ҳаддан ошгувчи, ёлғончи кимсаларни ҳидоят қилмас“ (40:28)

каби оятлар маъноси Аллоҳ уларга ҳидоят учун тавфиқ бермаслигидир. Чунки ҳидоят учун тавфиқ топиш Аллоҳ тарафидан. Фосиқ, золим, кофир, адашган, исрофгар, ёлғончилар ҳаммаси ҳидоятга зид бўлган сифатлардир. Кимки бундай сифатга эга бўлса, Аллоҳ унга ҳидоятни муваффақ қилмайди, чунки ҳидоят учун тавфиқ бериш инсонга ҳидоят сабабларини тайёрлаб қўйишдир. Кимки бу сифатларга эга бўлса, унга ҳидоят сабабларини эмас, залолат сабабларини тайёрлаб қўяди. Аллоҳ Таолонинг мана бу ояти худди шунга мисол бўлади:

اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيم

– „Бизларни тўғри йўлга йўллагайсан“,     (1:6)

яъни бизни ҳидоят топишга муваффақ қилгин, бизга бу ҳидоят сабабларини муяссар айлагин.

Хулоса шуки, инсоннинг агар пешонамга ёзилган бўлса Аллоҳни Ўзи мени ҳидоят қилади, деб хоҳлаган ишини қилиб юриши уни залолатга бошлайди. Аллоҳ инсонга ҳидоят ва залолат, яхшилик ва ёмонликни ажратиши учун ақл берди ҳамда ҳидоят топиш қобилиятини ҳам бериб, ихтиёрни инсонни ўзида қолдирди. Токи, инсон тўғри йўлда юриш ёки юрмасликни ўзи танласин, шунга қараб Аллоҳ уни мукофотлайди ёки жазолайди. Шундай экан, банда ҳидоят топиш, тўғри йўлдан юришни пайида бўлиб, Аллоҳдан тўғри йўлга йўллашини сўраб, шунга олиб борадиган сифатларга эга бўлиб бориши лозим.

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Фаррух

14.02.2017й.