Исломда ижтимоий алоқалар туркумининг давоми
НИКОҲ
Исломда ижтимоий алоқалар туркумининг давоми
(4-қисм)
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Рукнимизнинг ўтган сонларидан бошлаб, жамиятдаги долзарб ижтимоий масалалардан бири бўлган никоҳ мавзусини бошлаган эдик. Бугун ҳам ушбу никоҳ бобига оид бўлган масалалардан бири, мусулмон киши кимларга уйланиши жоизлиги хусусидаги фикримизни давом эттирамиз.
Аҳли китоб Муҳаммад с.а.в.нинг пайғамбарликларига иймон келтирмайди. Демак, улар кофирлардир. Аллоҳ Таоло дейди:
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ
– ““Аллоҳ – Масийҳ ибн Марямдир”, деган кимсаларнинг кофир бўлганликлари аниқдир”. (Моида:17)
Аллоҳ Таоло дейди:
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلاَثَةٍ
– ““Аллоҳ учтанинг (яъни Аллоҳ, Марям, Ийсонинг) биридир”, деган кимсалар ҳам аниқ кофир бўлдилар”. (Моида:73)
Аллоҳ Таоло дейди:
لَمْ يَكُنُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ
– “Аҳли китобдан ва мушриклардан бўлган кофир кимсалар то уларга очиқ ҳужжат келгунича (куфрдан) ажрагувчи бўлмадилар”. (Баййина:1)
Аллоҳ Таоло дейди:
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ
– “Албатта, аҳли китобдан ва мушриклардан бўлган кофир кимсалар…”. (Баййина:6)
Бу икки оятдаги «мин» сўзи «айримлари» маъносида бўлмай, балки баён қилиш учун келган.
Аллоҳ Таоло дейди:
هُوَ الَّذِي أَخْرَجَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ دِيَارِهِمْ لأَوَّلِ الْحَشْرِ
– “У аҳли китоблардан кофир бўлган кимсаларни биринчи тўплашдаёқ ўз диёрларидан ҳайдаб чиқарган зотдир”. (Хашр:2)
Аллоҳ Таоло дейди:
أَلَمْ تَرى إِلَى الَّذِينَ نَافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ
– “(Эй Муҳаммад), мунофиқ кимсалар ўзларининг аҳли китоблардан бўлган кофир биродарларига: “Сизларга ёрдам берурмиз”, дейишларини кўрмадингизми?”. (Хашр:11)
Ушбу оятлардан маълум бўляптики, аҳли китоб Қуръоннинг очиқ-ойдин баён қилишига кўра кофирлардир. «Кофирлар» сўзи уларни ҳам ўз ичига олади. Бунинг далили Аллоҳ Таолонинг қуйидаги сўзларидир:
فَإِنْ عَلِمْتُمُوهُنَّ مُؤْمِنَاتٍ فَلاَ تَرْجِعُوهُنَّ إِلَى الْكُفَّارِ لاَ هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَلاَ هُمْ يَحِلُّونَ لَهُنَّ
– “Бас, агар сизлар уларнинг (ҳақиқий) мўмина эканликларини билсангизлар, у ҳолда уларни кофирларга қайтарманглар! У мўминалар (кофирлар) учун ҳалол эмас ва у (кофир)лар (мўминалар) учун ҳалол эмасдир”. (Мумтахана:10)
Бу оят очиқ баён қиляптики, муслима аёл аҳли китобдан бўлган кишига турмушга чиқиши асло мумкин эмас. Чунки аҳли китоб аниқ кофирдирлар.
Мажусийлар, бутпарастлар, юлдузларга сиғинувчилар ва шу каби мушриклар эса, аҳли китоб эмаслар. Улар билан турмуш қуриш мутлақо мумкин эмас. Шунга кўра, мусулмон эркак мушрика аёлга уйланиши ёки муслима аёл мушрик эркакка турмушга чиқиши асло мумкин бўлмайди. Қуръоннинг қатъий нусусларида бу ҳақда очиқ айтилган.
Аллоҳ Таоло дейди:
وَلاَ تَنكِحُوا الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلأَمَةٌ مُؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ وَلاَ تُنكِحُوا الْمُشْرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُوا وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِنْ مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ
– “То иймонга келмагунларича мушрика аёлларга уйланмангиз! Шубҳасиз, озод мушрика аёлдан – гарчи у сизга ёқса-да – иймонли чўри яхшироқдир. То иймонга келмагунларича мушрик эрларни (қизларингизга) уйламангиз! Шубҳасиз, озод мушрикдан – гарчи у сизга ёқса-да – иймонли қул яхшироқдир”. (Бақара:221)
Бу оятдан фақат битта маъно, яъни муслим эркакнинг мушрика аёлни ўз никоҳига олиши ҳамда муслима аёлнинг мушрик эркакка никоҳланиши қатъий ҳаром эканлиги тушунилади. Агар шунга ўхшаш никоҳ содир бўлса, у қонуний кучга эга бўлмаган ботил никоҳ бўлади.
Ҳасан ибн Муҳаммаддан ривоят қилинади:
«كتب رسول الله إلى مجوس هجر يدعوهم إلى الإسلام فمن أسلم قبل منه, ومن لا ضربت عليه الجزية في أن لا تؤكل له ذبيحة ولا تنكح له امرأة»
«Расулуллоҳ с.а.в. Ҳажар мажусийларини Исломга даъват қилиб уларга хат ёздилар. Улардан ким Исломга кирса, ундан Исломини қабул қилдилар, кимки Исломга кирмаса, жизя тўлайдиган ва унинг (сўйган жонлиғи) ейилмайдиган ва унга (муслима) аёл никоҳланмайдиган бўлди». (Байҳақий ривояти).
Юқоридагилардан кўринадики, шариат уйланишга ундаш ва унга тарғиб этиш билан кифояланмади, балки мусулмонга қандай аёлга уйланиши жоизлигини ва муслима аёлга қандай эркакка турмушга чиқиши жоизлигини ҳамда ҳар иккисига турмуш қуришлари ҳаром қилинган (тақиқланган) кишиларни баён қилиб берди. Шу билан бирга уйланишни хоҳлаётган кишиларга ўз жуфтида бўлиши мақтовга сазовор бўлган сифатларни ҳам баён қилди. Бироқ у аёл бошқа кишининг хотини ёки идда сақлаётган бўлмаслигини шарт қилди. Чунки никоҳнинг шарти – аёлнинг никоҳдан ёки иддадан холи бўлмоқлигидир.
Ҳизб ут—Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Муслим
12.02.2019й.
