Кўпхотинлик
Кўпхотинлик
5-қисм
(“Исломда ижтимоий алоқалар” туркумидан)
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Рукнимизнинг ўтган сонларида никоҳи ҳалол бўлган аёллар хусусидаги аҳкомлар билан танишиб бораётган эдик. Бугун ушбу мавзумизнинг якуний қисмини баён қиламиз.
Аллоҳ Таоло Ўзининг муқаддас Китобида дейди:
فَانكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاِّ تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ذَلِكَ أَدْنَى أَلاِّ تَعُولُوا
– “Сизлар учун никоҳи ҳалол бўлган аёлларга иккита, учта, тўрттадан уйланаверинглар. Энди агар (улар орасида) адолат қила олмасликдан қўрқсангиз, бир аёлга (уйланинг) ёки қўл остингиздаги чўри билан (кифояланинг). Мана шу жабру зулмга ўтиб кетмаслигингизга яқинроқ ишдир”. (Нисо:3)
Бугунги кунимизда жамиятдаги ижтимоий муаммоларни кўпайиб боришидаги асосий омиллардан бири кўпхотинликка қўйилган чекловлар бўлиб, инсоний жамоатда содир бўладиган ушбу муаммоларни кўпхотинлик ҳал қиладики, уларни ҳал этиш учун кўпхотинликка рухсат беришга муҳтож бўлинади.
Қуйида бундай муаммолардан мисоллар келтирамиз:
1. Баъзи эркакларда битта аёл билан кифояланмайдиган ғайриоддий табиатлар мавжуд бўлиб, улар ё ёлғиз хотинни қийнаб, озор берадилар ёки иккинчи, учинчи ва тўрттинчи хотинга уйланиш учун эшик очиқ бўлмагач, бошқа аёлларга интилиб қоладилар. Бунда эса, одамлар ўртасида фаҳш ишларнинг ёйилиши ва оила аъзолари ўртасида ёмон гумон ва ўринсиз шак-шубҳалар пайдо бўлиши каби зарарлар бор. Шунинг учун бундай табиатли кишилар ўзларининг жисмоний талабларини қондириш учун Аллоҳ тузиб берган ҳалол йўлга эшикни очиқ ҳолда топишлари зарур;
2. Баъзан аёл киши туғмас, бепушт бўлиши мумкин, лекин эр-хотинлик ҳаётини ўзаро осойишта давом эттиришга уларни ундаётган муҳаббат эр ва хотиннинг қалбларида мавжуд бўлади. Эр эса, фарзанд кўришни истайди ва болаларни яхши кўради. Агар бу эрга бошқа аёлга уйланишга рухсат берилмаса ва у уйланиш учун эшикни очиқ ҳолда топмаса-чи? У ҳолда ё эр аввалги хотинини талоқ қилиши керак – бу ҳолатда оила биноси ва осойишталиги барбод бўлади ва осойишта эр-хотинлик ҳаёти йўққа чиқади. Ёки насл қолдириш ва фарзанд неъматидан маҳрум бўлиши керак, бунда эса, отанинг нав ғаризасидан фойдаланишига тўсиқ қўйилган бўлади. Шунинг учун бундай эр талаб қилаётган фарзандларга эга бўлиши учун хотини устига бошқа хотин олишга кенг шароит бўлиши лозим;
3. Баъзан аёл ўз эри билан жинсий алоқада бўлишига монелик қиладиган ёки эрининг, оиласи ва болаларининг юмушларини бажаришга йўл бермайдиган бирор касаллик билан бетоб бўлиб қолади. Шу билан бирга эри учун қадрли ва суюкли бўлади. Эр уни талоқ қилишни хоҳламайди ва бошқа аёлсиз у аёл билан унинг турмуши турмуш бўлмайди ҳам. Демак, шундай ҳолатларда ҳам биттадан ортиқ аёлга уйланиши учун эрга эшикларни кенг очиб қўйиш лозим;
4. Гоҳо минглаб, балки миллионлаб эркаклар қирилиб кетадиган урушлар, қўзғолонлар бўлади ва эркаклар билан аёллар сони ўртасидаги мувозанат бузилади. Масалан, Биринчи ва Иккинчи жаҳон урушлари даврида бутун оламда, хусусан Европада шу ҳол рўй берган. Агар эркак киши биттадан ортиқ аёлга уйлана олмаса, қолган кўпчилик аёллар нима қилади? Улар оила ҳаёти, хонадон осойишталиги ва эр-хотинлик лаззатидан маҳрум ҳолда яшайдилар. Бундан ташқари, нав ғаризаси қўзғалган вақтда ахлоққа хатарли бўлган ишларни келтириб чиқаришлари мумкин;
5. Баъзан бир миллат ёки бир халқ ёки бир ўлкада эркак ва аёлларнинг туғилиши тенг бўлмайди. Гоҳо аёллар сони эркакларга нисбатан кўпроқ бўлади ва ўртадаги мувозанат йўқолади. Бу ҳол жуда кўп миллат ва халқларда учрайди. Бундай ҳолда кўпхотинликка рухсат беришдан бошқа бирор ечим бу муаммони ҳал қила олмайди.
Булар – миллат ва халқлардаги инсоний жамоатларда юз бераётган муаммолардир. Агар кўпхотинлик ман этилса, мазкур муаммолар ечимсиз қолади, чунки уларни фақат кўпхотинликка рухсат бериш билангина ечиш мумкин. Демак, инсонда содир бўладиган муаммоларни ҳал қилиш учун кўпхотинликка рухсат бериш лозим. Дарҳақиқат, Ислом кўпхотинликка рухсат берган, лекин уни вожиб қилмаган. Кўпхотинликка рухсат бериш зарур ишдир. Лекин билиб қўйиш лозимки, юқорида айтилган мисоллар инсонда ва башарий жамиятда гоҳо содир бўладиган муаммолардир, улар кўпхотинлик учун иллат ҳам, унинг мумкинлигига шарт ҳам эмас, балки содир бўладиган воқеий муаммолардир. Эркак киши иккинчи, учинчи ва тўртинчи хотинга уйланишга мутлақо ҳақли ва бунда кўпхотинликка муҳтож бўладиган муаммолар содир бўлиши ёки бўлмаслигининг эътибори йўқ.
Чунки Аллоҳ Таоло дейди:
فَانكِحُوا مَا طَابَ لَكُمْ مِنَ النِّسَاءِ مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ
– “Сизлар учун никоҳи ҳалол бўлган аёлларга иккита, учта, тўрттадан уйланаверинглар”. (Нисо:3)
Ушбу оятда: «никоҳи ҳалол бўлган», деган ва уни ҳеч қандай чеклов ва шартсиз, умумий қилган. Энди битта аёл билан кифояланишга келсак, дарҳақиқат, шариат бунга фақат бир ҳолатда, яъни адолатсизликдан қўрқиш ҳолатидагина тарғиб қилган. Бундан бошқа жойда на Қуръонда ва на Ҳадисда битта аёлга чекланишга тарғиб қилинмаган. Кўпхотинлик Қуръони Карим далили билан очиқ-равшан келган шаръий ҳукм бўлса-да, капиталистик сақофат ва бошқа динларга эмас, айнан Исломга қарши олиб борилаётган Ғарб оммавий ахборот воситалари тарғиботи кўпхотинликни жуда хунук суратда тасвирлади ва уни динни камситувчи ва обрўсизлантирувчи ишга айлантирди. Уларни бу ишга ундаётган омил Аллоҳнинг ҳукмларида мулоҳаза қилинган айб-нуқсон эмас, балки Исломга зарба беришдир. Уларни бундан бошқа нарса ундаган эмас.
Бу ташвиқотлар мусулмонларга, хусусан ҳокимларга, талаба ёшларга таъсир қилди ва Ислом туйғулари қалбларини тарк этмаган бундай кишиларни Исломни ҳимоя қилишга ҳамда Ислом душманлари ривожлантирган ботил тарғиботлардан таъсирланганлари учун кўпхотинликни тақиқловчи ботил-нотўғри таъвиллар қилишга ундади. Шунинг учун шариат чиройли, деб белгилаган иш чиройли ва хунук дегани хунук, у ҳалол қилган иш чиройли ва ҳаром қилган иш хунук эканлигидан мусулмонларни огоҳлантириш лозим. Кўпхотинлик яхши натижа берадими-йўқми ҳамда пайдо бўлган муаммоларни ҳал қиладими ёки йўқми, бундан қатъий назар, шариат унга рухсат берган ва Қуръонда бу хусусда нусус келган экан, демак, у чиройли иш, уни тақиқлаш эса, хунук ишдир. Чунки кўпхотинликни тақиқлаш куфр ҳукмидир.
Шу нарса равшан бўлиши лозимки, Ислом кўпхотинликни фарз ҳам, мандуб ҳам қилган эмас, балки агар мусулмонлар уни лозим топсалар, бажаришлари мумкин бўлган мубоҳ иш, деб белгилаган. Унинг мубоҳ қилинганлиги унинг керак вақтда одамлар фойдаланишлари мумкин бўлган имконият қилиб берилганини англатади. Агар истасалар, ўзлари ёқтирган аёллардан ўзларини маҳрум этмаслик учун Ислом рухсат берган имкониятдан фойдаланадилар. Кўпхотинликнинг вожиб эмас, мубоҳ қилингани уни инсоният бағридаги жамият ва жамоатлар учун энг фойдали ечим қилиб қўяди.
Ҳизб ут—Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси
14.10.2019й
