МУЛК КЎПАЙТИРИШНИНГ МАН ҚИЛИНГАН ЙЎЛЛАРИ
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
МУЛК КЎПАЙТИРИШНИНГ
МАН ҚИЛИНГАН ЙЎЛЛАРИ
Судхўрлик
(“Исломда иқтисод низоми” туркумидан)
وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ
إِلَيْكَ وَلاَ تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لاَ يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ
– “Аллоҳ сенга ато этган молу давлат билан охиратни истагин ва дунёдан бўлган насибангни унутма. Аллоҳ сенга эҳсон қилгани каби сен ҳам эҳсон қил. Ерда бузғунчилик қилишга уринма, чунки Аллоҳ бузғунчиларни суймас”. (Қасос.77)
Биз туркум мақолаларимиз орқали китобимизнинг Мулк кўпайтиришнинг ман қилинган йўллари бўлимининг мавзулари билан таништиришни бошладик. Бўлим мавзулари ўз ичига жамиятда кенг томир отган ва инсонлар бойлик орттириш йўлида билиб-билмай қилаётган амалларнинг асл воқесини ва уларнинг шаръий ҳукмларини баён қилиб беради. Аввалги мақоламизда сизларга Қимор ҳақида маълумотни тақдим қилганмиз. Бугунги мақоламизда Судхўрлик ҳақидаги маълумотларни тақдим қиламиз.
Судхўрлик
Шариат миқдори оз ёки кўп бўлишидан қатъий назар судхўрликни қатъий тақиқлайди. Унинг пули аниқ ҳаромдир. Ҳеч кимнинг уни мулк қилиб олишга ҳаққи йўқ. Эгаси топилса, унга қайтарилади.
Аллоҳ Таоло айтади:
الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لا يَقُومُونَ إِلا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَأَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا فَمَنْ جَاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانتَهَى فَلَهُ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
– “Судхўр бўлган кимсалар (қиёмат куни қабрларидан) турмайдилар, магар жин чалган мажнун каби турадилар. Бунга сабаб уларнинг: “Бай (олди-сотди) ҳам судхўрликнинг ўзи-ку?” – деганларидир. Ҳолбуки, Аллоҳ байни ҳалол, судхўрликни ҳаром қилган. Бас, кимга Парвардигоридан мавъиза-насиҳат етгач (судхўрликдан) тўхтаса, у ҳолда аввал ўтгани ўзига ва унинг иши Аллоҳга (топширилади) (яъни Ўзи хоҳласа афв қилар) ва ким (судхўрликка) қайтса, ўшалар жаҳаннам эгаларидир ва унда абадий қолажаклар”. (Бақара:275)
Яна Аллоҳ Таоло айтади:
يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَذَرُوا مَا بَقِيَ مِنْ الرِّبَا إِنْ كُنتُمْ مُؤْمِنِينَ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَلا تُظْلَمُونَ
– “Эй мўминлар, Аллоҳдан қўрқинг ва агар чиндан мўмин бўлсанглар, судхўрлик сарқитларини тарк қилинг. (Яъни одамларга берган қарзларингиздан чиқадиган фойдани олманг). Энди, агар (фармонимизни) қилмасангиз, у ҳолда Аллоҳ ва пайғамбари томонидан бўлган урушни билиб қўйинг! Агар тавба қилсангиз, (дастмоянгиз) ўзингизга золим ҳам, мазлум ҳам бўлмайсиз”. (Бақара:278,279)
Рибо (судхўрлик)нинг воқелиги судхўр одамлар меҳнатини эксплуатация қилиб фойда олишидан иборатдир. У меҳнатсиз даромаддир. Чунки устига фоиз қўйилаётган молнинг ҳеч қандай зиёнга рўбарў бўлмаган ҳолда фойдаси кафолатлангандир. Бу иш “Зарар кўриш фойда олиш билан биргадир” деган қоидага тўғри келмайди. Шунинг учун молни шерикчилик, музораба каби йўллар билан ишлатиш буларнинг шартлари тўла топилганда жоиздир. Чунки шундай қилганда ундан бутун бир жамоа фойдаланади. Бировларнинг меҳнатлари эксплуатация қилинмайди. Аксинча, улар ўз меҳнатлари билан молдан фойдаланиш имкониятига эга бўладилар. У фойдага қандай рўбарў бўлса, зиёнга ҳам шундай рўбарў бўлади. Судхўрлик – бунинг акси. Унинг ҳаром қилиниши насс биландир. Нассда иллати кўрсатилмаган.
(Давоми бор)
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Салоҳиддин
07.02.2019й.
