Нега тош отадилар?

بسم الله الرحمن الرحيم

Қори-ю уламолардаги борки савлат дўстим Мақсудалида ҳам бор бўлиб, оқ оралаган қалин соқол, нуроний тус олган чеҳра ва ҳамоҳанг оқ яктак ва дўппи – дўстимни омий халққа гўё қори-ю мураттаб қилиб танитган эди. Қишлоқдаги масжид уламолари дўстимни олим санамаса-да, эл ичидаги обрў-эътибори туфайли йиғин-маъракаларда ёнларига чорлаб, унинг обрўсига обрў қўшар эдилар.

Шу дўстимни таклифига биноан маҳалласидаги кичикроқ мажлисга боришимга тўғри келди. Бордим. Мажлис аҳли эски тенгдошлардан тузилган. Шу боис суҳбат “қори ака”, “тақсир” деган ортиқча мулозаматлардан холи эди. Улфатчилигимиз ёшликда бўлгани учун бу даврадагилар эл ичида бизга “қори ака” деб мурожаат этсалар-да, бунда “қани айтчи” дейишдан хижолат бўлмасдилар. Биз учун ҳам бу мажлис том маънода самимий руҳда бўлиб, ортиқча ўнғайсизликлар бўлмас эди. Яна бир гап. Бу ошналарнинг бирортаси бизни узоқ йиллар давомида зиндонда сақланганлигимизда айбдор санамаган. Аксинча, биз ҳақимизда эл ичида “эркакларимизнинг сараси эди” деганлари сабаб МХХ тарафидан турли безовталикларга учраган кишилар эди.

Салом алик, чой ва енгил таомланишлардан кейин улардан бири Тўравой Мақсудалидан сўраб қолди:

– Ошна, биласан-ки, ўтган йили мен ҳам давраларда сен ўтирган тўшаклардан жой олай, деб ичишни ташлаб ҳажга бориб келдим. Ҳожилигим туфайли сен ўтирган тўшакдан жой топмаган бўлсам-да, аммо пойгакда ҳам қолмадим. Лекин оқ яктагим ва соқолим ҳурматидан маҳалладагилар баъзи саволларни бера бошладилар. Гўё ким ҳажга борса бир қўлтиқ илм билан келадигандек. Кеча бириси “ҳожи ака, нега ҳажда шайтонга тош отишади” деганди, мен ҳам “билмадим”дан уялдим-да: “сенингча шайтонга тош отмай гул отсинми” деб қўя қолдим. Сен нима дейсан, нега шайтонга тош отадилар? – деди. Мақсудали ҳам “билмайман” деса тўридан тушириладигандек менга қараб, бунақа “жўн” саволларга дўстим ҳам жавоб бериб қўяверади, дегандек менга қараб: “сен айтиб қўявер” деган маънода ишора қилди. Мен бу саволдан қувониб кетдим. Сабаби, кеча Қурбон ҳайити намозидан кейин мен яхши кўрган устоз укаларимиздан бири айнан шу ҳақида ўта ибратли хутба қилиб кўнглимни вайрон қилган, кўзларимни ёшлатган эди. Даврада худди шуни сўзлаб бера қолдим ва сиз азиз ўқувчиларга ҳам илиндим. Аммо анави жўраларимга гўё ўзим биладигандек сўзлаб, маърузани қаердан эшитганимни яширдим. Балки давраларнинг тўрида ўтиришга ишқибозлик мендаям шаклланган бўлса ажабмас.

Нега шайтонга тош отадилар? Буни билиш учун Иброҳим алайҳиссаломнинг тарихига қарашимизга тўғри келади. Барчамизга маълумки, ҳар намозимизда Аллоҳдан Саййидул анбиё Муҳаммад ﷺга ва у зотнинг муборак оиласига, Иброҳим алайҳиссаломга ва оиласига саловат ва барокат ато этганингдек салавот ва баракот ато этгин, дея илтижо қиламиз. Нима учун? Ахир Пайғамбаримиз ﷺ барча пайғамбарлар саййиди-ку! Аммо Сарвари олам ﷺ: “Мен бобом Иброҳимнинг дуолариман” дея эъзозлаган эканлар, биз ҳам у кишининг ҳаётларидан ибратлар оламиз. Қолаверса, Иброҳим алайҳиссалом ҳақида ва оиласи хусусида Қуръони Каримда мукаммал ибратлар келтирилган. У киши Аллоҳ Таолонинг барча синовларидан ўта гўзал суратда ўтганлар. Ёшлигидаёқ Ягона Аллоҳни ўз ақли ёрдамида топганлар, пайғамбар бўлганларида оловга отилар чоғида айтган сўзлари то қиёматгача мўминлар тилидан тушмагай, қариган чоғларида кўрган фарзандини гўдаклик чоғидаёқ онаси билан саҳрода қолдириш амрига итоат қилдилар ва ўғли Исмоил алайҳиссаломни қурбонлик қилишлари тушларида билдирилгач иккиланмадилар. Исмоил алайҳиссалом ва оналари ҳам бу амрга итоат этдилар. Шайтон алайҳилаъна Иброҳим алайҳиссаломнинг шу имтиҳондан ҳам саломат ўтсалар, мартабалари беқиёс бўлишини билгани учун бор ҳунарини кўрсатиб аввал Иброҳим алайҳиссаломга, кейин аёлига ва энг сўнггида Исмоил алайҳиссаломга васваса қилди. Ва ҳар бирлари тош отиб шайтонни ҳайдаганлари туфайли Аллоҳ улардан рози бўлди ва қурбонликни жаннатдан туширилган қўчқорга алмаштириб берди. Мана шу боис шайтонга тош отиш ҳожиларга то қиёматгача вожиб бўлиб қолди. Бу, ошна, қисқача жавоб ўрнидадир.

Энди бундаги ибратдан сўз очсам. Маълумки, ҳаётимизда ҳар куни турли мункарларни шайтон бизларга чиройли қилиб кўрсатади. Ўйин-кулги, сайру саёхат, дунё чиройлари, ичкилик, аёллар ва кошоналар…, буларни санаб тугата олмайсиз. Ва аксинча, бугунги кунда ҳаққа даъват қилиш оқибатларини, Аллоҳ йўлида рўбарў келувчи қамоқлар, шаҳидлик, айрилиқ кабиларни даҳшатли ва ёқимсиз қилиб кўрсатади. Қани айтинглар ошналар, қай бирингиз шундай синовлар олдида Иброҳим алайҳиссалом ва оиласи отган тошни шайтонга отишга қодир бўлмоқдасиз. Сен ошна, ҳаж мавсумида айнан Иброҳим алайҳиссалом шайтонга тош отган жойда шу амални адо этдинг. Бу билан аввалдаги гуноҳларингни Аллоҳ кечириб, онадан қайта туғилгандек поклангандирсан. Шундай бўлса, сенга поклик муборак бўлсин!  Аммо ҳар қадамда рўбарў келувчи иблис чақириғидан юзингни буриб кетишга ўзингда қувват топа оласанми? Барчамиз ўзимизни, оиламизни ва атрофимизни шундай қодирликка чорламасак ва шайтоний қонунларни устимиздан улоқтириб Шариат аҳкомларига қайтмасак, ўша Муборак заминдаги отилган тошнинг ҳеч қандай маъноси қолмайди. Биз ҳар доим шайтон чорловига қарши қўлларимизда тошимиз бўлмоғи лозим.

Давра маъноли сукутга кетди. Бу суҳбат улфатларга нечоғлик таъсир этгани анча вақт билинмай турди. Жимликни биринчи бўлиб жўрабошимиз Ҳасан бузди:

– Бизнинг устимиздаги одамлардан бўлган шайтоний раҳбарларга отиладиган тош ҳам, отувчи мардлар ҳам бармоқ билан санарли. Эй, Худойим! Ўзинг раҳм қил! – дегач менга қараб:

– Биз ҳажга бориб топмаган яхшиликларни сенлар қамоқдан топибсанлар! – деб кўз ёшини дастрўмолига артиб барчамизни йиғлатди.

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ…

– “Сизлар учун Иброҳим ва у билан бирга бўлган кишиларда (уларнинг кофирларга қилган муносабатларида) гўзал намуна бордир”.                                (Мумтаҳана:4)

(Чорак аср биз ҳақимизда ҳукумат олиб борган ташвиқотлар таъсир этмаган жўралар суҳбатидан)

Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги матбуот бўлими аъзоси Зайниддин

24.07.2022й