Сабрнинг асл моҳияти
Сабрнинг асл моҳияти
(2-қисм)
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيم
Имом Аҳмад ривоят қилган ҳадисда Мусъаб ибн Саъд отасидан ривоят қилади: «Мен: «Эй Расулуллоҳ, қайси одамларга бало қаттиқроқ бўлади», деб сўраган эдим, у киши:
الأَنْبِيَاءُ ثُمَّ الصَّالِحُونَ ثُمَّ الأَمْثَلُ فَالأَمْثَلُ مِنْ النَّاسِ يُبْتَلَى الرَّجُلُ عَلَى حَسَبِ دِينِهِ فَإِنْ كَانَ فِي دِينِهِ صَلاَبَةٌ زِيدَ فِي بَلاَئِهِ وَإِنْ كَانَ فِي دِينِهِ رِقَّةٌ خُفِّفَ عَنْهُ وَمَا يَزَالُ الْبَلاَءُ بِالْعَبْدِ حَتَّى يَمْشِيَ عَلَى ظَهْرِ الأَرْضِ لَيْسَ عَلَيْهِ خَطِيئَة
“Пайғамбарларга, кейин солиҳларга, кейин уларга ўхшашларга ва ўхшашларнинг ўхшашларига ва ҳоказо. Киши динига қараб балога учрайди, агар динида салобат бўлса, балоланиши ҳам ортади, агар динида бўшлик бўлса, балоланиши ҳам енгил бўлади. Банда то ер юзида ҳеч бир хатосиз юрадиган бўлгунига қадар балоланиб бораверади, деб жавоб бердилар”.
Ислом кишиси ўз динида сабот билан турар экан, у бандага Роббиси томонидан синовлар тўхтамайди. Бу ҳақда Аллоҳ Субҳанаҳу шундай дейди:
وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجَاهِدِينَ مِنكُمْ وَالصَّابِرِينَ وَنَبْلُوَ أَخْبَارَكُمْ .
– “Ва таъкидки, Биз сизларни синармиз, токи сизлардан мужоҳидларни, сабрлиларни билсак ва хабарларингизни имтиҳон этсак”. (Муҳаммад:31)
Албатта иймон даъвосидаги кишиларга бу синовларни келиши кўп нарсаларни ошкор қилади. Кишига дини йўлида синовлар келмаса, одамлар бир-бирларининг ҳақиқатини била олмайдилар. Ким ҳақиқий мўмину, ким иккиюзламачи эканлиги аён бўлмайди. Аксинча, мўминларга синов йўқ вақтларда улар олдинги сафга чиқиб, ўзларини фидокор қилиб кўрсатадилар. Шундай дамларда келган имтиҳон ҳақиқий юзларни очиб беради.
Маҳмуд ибн Лабид ривоят қилган ҳадисда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам айтадилар:
إِنَّ اللَّهَ إِذَا أَحَبَّ قَوْمًا ابْتَلاَهُمْ, فَمَنْ رَضِيَ فَلَهُ الرِّضَى, وَمَنْ سَخِطَ فَلَهُ السُّخْطُ
“Аллоҳ бир қавмни яхши кўрса, уларга бало юбориб синайди. Ким рози бўлса, розилик савоби уникидир. Ким норози бўлса, норозилик гуноҳи уникидир”. (Аҳмад, Термизий ривояти)
Аслида мўмин банда синов ва имтиҳонни орзу қилмайди, балки Аллоҳдан доимо офият ва раҳматини сўрайди. Шундан сўнг ҳам синов-имтиҳонга учраса, сабр қилади. Бунинг ҳикмати борлигини идрок қилади, ҳамма нарса Аллоҳнинг хоҳиши билан бўлишига иймон келтиради. Ўзига Аллоҳнинг раҳмати ва офияти етишини кутади.
Аллоҳ Таоло «Луқмон» сурасида шундай марҳамат қилади:
يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنكَرِ وَاصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَكَ إِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ
– “Эй ўғилчам, намозни тўкис адо қил, яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтар ва ўзингга етган мусибатга сабр қил. Албатта, булар азм этилажак ишлардандир”. (Луқмон:17)
Ҳизб ут-Таҳрирнинг Ўзбекистондаги медиа офиси. Зайниддин
19.05.2019й
